అమృతులలో అగ్రస్థానాన్ని పొందిన అగ్ని దేవా! నీవు విశాలమైన ఆకాశాన్ని మనుషుల కొరకు నింపుతూ, కవికి గోవు పాలు పోయినట్లు సభల్లో సమృద్ధిగా ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడివి. నీ సహజ స్వభావంతో అనేక విధాలుగా సంపదను కురిపించే వాడివి. ఓ అగ్నీ! మేము వేగవంతమైన గుర్రాలవల్లగానీ, లేదా ప్రార్థనవల్లగానీ, ప్రజల మధ్య వీరోచిత బలాన్ని సంపాదించాలనుకుంటున్నాము. ఐదు గోత్రాలలో మా కీర్తి ఎత్తైనదిగా ప్రకాశించాలి. నీ తేజస్సు అజేయంగా వెలిగిపోవాలి. మహాబలుడైన అగ్ని! మేము నిన్ను స్మరించుకుంటున్నాము. నీలోనే ఉత్తములు అభివృద్ధిని కోరుతారు. బలవంతులు నిన్ను యజ్ఞంతో ఆహ్వానిస్తారు. నీవు ఎప్పుడూ వారి ఇంటిలో, వారి వంశంలో ప్రకాశిస్తూ ఉంటావు. జాతవేదా అగ్ని! మేము నిన్ను స్తుతిస్తూ, నీ రక్షణలో సుఖంగా ఉండాలని కోరుతున్నాము. దాతల ధనం, నిరంతరం పెరుగుతూ, సంతానంతో నిండిన, నిజమైన అధికారం కలిగిన సంపదను మాకు ప్రసాదించు. ఓ అగ్ని! గొర్రెలు, గ్రామాలు, అద్భుతమైన గుర్రాలు ఇచ్చే దాతలకు మాతో పాటు శ్రేయస్సును ప్రసాదించు. మనం సభలో విజయవంతంగా గొప్పగా మాట్లాడేలా ఆశీర్వదించు. భూమిపై ప్రज्ज్వలించబడిన అగ్ని, అన్ని లోకాల్ని ఎదుర్కొంటూ నిలిచాడు. స్వర్గం నుండి జ్ఞానం కలిగిన పవిత్ర హోతా, అర్హుడైన దేవుడైన అగ్ని, ఇతర దేవతలను పూజించాలి. నరాశంసుడు ఆ స్థలాలను గుర్తించాడు—ఆకాశంలో మూడు స్థలాలు. తన మహిమతో కిరణాన్ని వ్యాప్తి చేశాడు. నెయ్యితో అభిషేకించబడి, మనస్సుతో హవిని అందించాలి. ఆ యజ్ఞ శిఖరంలో దేవతలను ఏకం చేయాలి. మన మనస్సుతో నిన్ను స్తుతించాము, అగ్ని! నీవు అర్హుడవు. నీవు నేడు దేవతలను—not మనుషులను—నడిపించావు. మారుత్గణాన్ని, ఇంద్రుణ్ణి ఇక్కడికి రమ్మని పిలువు. ప్రజలు, ఆయనను కూచోబెట్టి పూజించండి. ఓ దేవా! సంపద కోసం విస్తరించిన, బలమైన, పవిత్ర కుశాన్ని గుర్తించాలి. నెయ్యితో అభిషేకించబడి, వసువులు, ఆదిత్యులు, ఇతర దేవతలు ఇక్కడ కూర్చోవాలి. దివ్య ద్వారాలు విశాలంగా, సులభంగా దాటి వెళ్లదగినవిగా, పూజతో తెరవాలి. అవి ప్రకాశిస్తూ, చిరకాలంగా, స్వచ్ఛంగా, మహిమతో, వీరోచితంగా విస్తరించాలి. మాకు మార్గాలు ఎద్దులకు లాగ సులభంగా ఉండాలి. ఉదయం, రాత్రి ఇద్దరు స్త్రీలవలె మమ్మల్ని పురోగమింప చేయాలి. చీల్చిన దారాన్ని చక్కగా నేయుతూ, అవి యజ్ఞ రూచిని సిద్ధం చేస్తాయి—ఎప్పుడూ పాలు పోయేలా. మొదటివారు, అత్యంత జ్ఞానులు అయిన ఇద్దరు దివ్య హోతార్లు, యజ్ఞాన్ని నేరుగా, అతి అందంగా నిర్వహిస్తారు. భూమి నాభి వద్ద, మూడు శిఖరాలలో, వారు దేవతలను క్రమంగా పూజిస్తారు. సరస్వతి, ఇళ, భారతి—ఈ మూడుగురు దేవతలు తమ శక్తితో, పవిత్ర కుశంపై కూర్చొని, ఈ అఖండ ఆశ్రయాన్ని కాపాడాలి. పసుపు వర్ణంతో, సమృద్ధిని మోసుకొచ్చే, శక్తివంతమైన, దేవతలను కోరుకునే వీరుడైన కుమారుడు జన్మిస్తాడు. త్వష్టా మన సంతానాన్ని విస్తరించాలి. దేవతల మార్గం మనకు చేరాలి. అరణ్యాధిపతి ప్రవహించాడు, అగ్ని సమీపించాడు. తన ధ్యానంతో హవిని వండాడు. త్రిమితి యజ్ఞద్వారా, దివ్య యజ్ఞకర్త, సమంగా పంచిన హవిని దేవతలకు చేర్చాలి. నెయ్యి ఉత్పన్నమైంది, నెయ్యే అతని గర్భం, నెయ్యిలోనే అతను స్థాపించబడ్డాడు, నెయ్యే అతని నివాసం. ఓ వృషభా! ఆనందంగా 'స్వాహా'తో సమర్పించిన హవిని తీసుకెళ్ళు. ప్రకాశవంతుడవు, మంచి స్తోత్రాలతో వందించబడినవు, ప్రజల అతిథివి, అగ్ని! మంచి మిత్రునిగా, మనుషులలో దేవతలలో దేవుడవు, జాతవేదా, నీకు పిలుపునిస్తాను. భృగువులు నీను జలాసనంలో స్థాపించి, ప్రజల మధ్య రెండుసార్లు ప్రతిష్ఠించారు. ఈ అగ్ని ఎప్పుడూ యౌవనంతో, గుర్రంలా వేగంగా, దేవతల రాజ్యాలను చుట్టివేశాడు. దేవతలు అగ్నిని మనుషుల మధ్య మిత్రునిగా, నివసించదలచినవాడిగా ప్రీతిపాత్రుడిగా చేసారు. అతని జ్వాలలు వ్యాప్తి చెందుతూ, దాతల ఇంటికి వచ్చే నిపుణుడుగా వెలుగుతాడు. అతని సమృద్ధి అతని ధనంలా ఉంటుంది, అతని దృష్టి జ్ఞానులదానిది, అతని నైపుణ్యం తగ్గదు. బహుమతులతో, మొక్కల మధ్య సంచరిస్తూ, అతని నాలుక రథసారథిలా నీటిని కదిలిస్తుంది. అరణ్యవాసి అడ్డంకులను తొడగగొట్టి, బూడిద నుండి రంగును కొలుస్తాడు. ప్రకాశవంతమైన తేజస్సుతో, యువకుడైనా, ఎప్పటికీ పునర్నవుడవుతాడు. అతను అరణ్యాలలో ఉత్సాహంగా వెలుగుతూ, రథసారథిలా మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. నల్ల మార్గాన్ని గమనించి, మేఘాలతో ఆకాశంలా చిరునవ్వుతో ప్రకాశిస్తాడు. తన నైపుణ్యంతో విస్తృతమైన ప్రదేశాన్ని వ్యాపించినవాడికి, పశువులు స్వయంగా వస్తాయి. అగ్ని, ప్రకాశవంతుడవు, పొడిగిపోయినదాన్ని, నలుపు దగ్ధాన్ని కాల్చి, భూమిని మధురంగా చేస్తాడు. ఈ మూడో ఆహ్వానంలో, అగ్ని! నీ గత అనుగ్రహాన్ని స్మరిస్తున్నాను. మాకు ఐక్యబలాన్ని, సమృద్ధిని, ధైర్యాన్ని, విజయం, సంపదను ప్రసాదించు. గృత్సమదులు నీవు తోడుగా ఉండగా తమ శత్రువులను జయించగలిగారు. అలాగే మాకు కూడా వీరపుత్రులను, శత్రువులను జయించగలిగే వారిని ప్రసాదించు. హోతా జన్మించాడు, జ్ఞానంతో, తండ్రులకు తండ్రిగా, సహాయార్థంగా. కనబడే ధనాన్ని చూచి, వేగవంతమైన బహుమతిని పొందగలుగుదాం. అతనిలో ఏడు కిరణాలు వ్యాపించాయి, యజ్ఞానికి నాయకుడు. మనుష్యులలో ఎనిమిదవవాడుగా, దైవిక పోతా, అతను అన్నిటినీ ధరిస్తాడు. అతను, జ్ఞానవంతుడు, ఇక్కడ స్థాపించినదాన్ని ఉచితంగా పలికించాలి. చుట్టూ ఉన్న జ్ఞాన కార్యాలన్నీ చక్రపు అంచులా మారాయి. పవిత్రులతో పాటు, పవిత్రుడైనవాడు సంకల్పబలంతో పాలకుడిగా జన్మిస్తాడు. తన స్థిరమైన ధర్మాన్ని తెలుసుకుని, రెక్కల్లా ఎదుగుతాడు. ఆవులు అతని రూపాలు, ఆయుష్షులు, నాయకునిని అనుసరిస్తాయి. బహుశా, ఇక్కడికి వచ్చిన అక్కాచెల్లెళ్లు, మూడు విధాల వారిలో ఉత్తముడిని ఎంచుకుంటారు. తల్లి వద్ద నిలబడి, అక్కాచెల్లెళ్లు నెయ్యి తీసుకువచ్చినట్లే, యజ్ఞంలో భాగస్వామ్యులు వచ్చినప్పుడు, యజ్ఞకర్త జవళి వర్షాన్ని అందుకున్నవాడిలా ఆనందిస్తాడు. ఆకాశం తన కొరకు, యజ్ఞానికి పురోహితుని నియమించాలి. మేము స్తోత్రాన్ని, యజ్ఞాన్ని, భక్తిని పొందాలి. మేము సంపూర్ణులమవ్వాలి. యజ్ఞాన్ని అంగీకరించే జ్ఞానవంతుడిలా, అగ్ని! మేము నీ కొరకు నిర్వహించిన యజ్ఞాన్ని స్వీకరించు. అగ్ని! నా సమిధాను, నా సమీపాన్ని అంగీకరించు. ఇప్పుడు నా ఈ గీతలను విను. ఈ స్తోత్రంతో, ఓ అగ్ని! బలపుత్రుడవు, ఉత్తమ గుర్రాన్ని నీకు సమర్పించాము. ఈ వందనంతో, ఓ శ్రేష్ఠ జన్ముడా! పాటను ప్రేమించే వాడవు, ధనాన్ని ప్రసాదించే వాడవు, సంపదను కురిపించే వాడవు. మేము నీకు భక్తితో వందిస్తున్నాము. ప్రజ్ఞావంతుడవు, ధనాధిపతివు, దాతవు. మేము కలహాలను తొలగించు. ఆకాశం నుండి వర్షాన్ని, నిరోధం లేని బలాన్ని, సమృద్ధిగా సంపదను మాకు ప్రసాదించు. కోరుకునే, పిలిచే వాడికి, ఓ చిన్న వయస్సు గల దూతా! మా పాటతో రా. యజ్ఞానికి అర్హుడవు, పురోహితా! రా. అగ్ని! నీవు లోపల సంచరిస్తావు. రెండు జన్మల్లోను జ్ఞానం కలవాడవు, మునివి. దూతగా, రెండు వర్గాలకు మిత్రుడవు. ఇలా, ఋగ్వేదంలోని ఈ పవిత్రమైన మంత్రాల్లో అగ్ని మహిమ, యజ్ఞ సంప్రదాయాలు, దేవతల ఆహ్వానం, సంపద, సంతానం, విజయం, భక్తి, యజ్ఞంలో నిబద్ధత ఇలా పరంపరగా ప్రతిధ్వనించాయి. అగ్ని దేవుని తేజస్సు, ఆరాధన, మనుషుల జీవనంలో ఆయన పాత్ర, దేవతల అనుగ్రహానికి మార్గం—ఇవన్నీ ఈ శ్లోకాలలో జాతవేదుడు ద్వారా మనకు ప్రత్యక్షమవుతాయి.