ఒక పవిత్ర ఉదయం, ఋషులు అశ్విన్దేవతలను హర్షభరిత హృదయాలతో స్తుతిస్తూ, వారి రథాన్ని పిలిచారు. ‘‘ఓ అశ్వినులు! మీ రథాన్ని మేము ఈ రోజు స్తోత్రాలతో ఆహ్వానిస్తున్నాము. అది చిరకాల ఐశ్వర్యాన్ని అందించుగాక. ఆ రథం విరిగిపోని చక్రాలతో ఆకాశమంతా సంచరిస్తూ, మాకు దీర్ఘాయుష్కులైన ప్రజలను తెలియజేయుగాక,’’ అని ప్రార్థించారు. యజ్ఞంలో నీరు ఎగురవేసేటప్పుడు, ‘‘ధనాల్లో అత్యంత ప్రీతికరం ఏమిటి?’’ అని ప్రశ్నించారు. ‘‘ఈ యజ్ఞమే మీకు మహిమను అందించింది, ఓ ప్రజల రక్షకులూ, ధనదాతలూ!’’ అని వారు అశ్వినులను స్తుతించారు. ‘‘మీ గుర్రాలు పవిత్రమైనవి, పాలతో నిండినవి, గాలి వేగంతో పరిగెత్తే divine శక్తులతో నిండినవి. రాజస్వభావంతో, మీ ఆలోచనలకు అనుగుణంగా, మీ వద్దకు మిమ్మల్ని తేవడానికే ఉత్సాహంగా ఉన్నాయి,’’ అని వారు భక్తితో వర్ణించారు. మీ రథం నదిలా నిరంతరం ప్రవహిస్తూ, బలమైన యోకంతో, ఐశ్వర్యానికి అనుకూలంగా ఉంది. ఆ మహిమాన్వితమైన, నిలబడి, ఆలోచనకన్నా వేగంగా పయనించే రథం మిమ్మలిదే. ఇక్కడ జన్మించిన మీ ఇద్దరూ, స్వచ్ఛమైన శరీరాలతో, మీ పేర్లతో కూడి కూడి వచ్చారు. ఒకరు విజేత, సుభుద్ధి కలవారు; మరొకరు దైవానుగ్రహం పొందిన, స్వర్గపుత్రుడు. మీ పశువులు, గోధూమవర్ణపు, చారచారలతో, మార్గాన్ని అనుసరించి, గృహాలను చేరుకున్నాయి. ఒకరి గుర్రాలు శక్తితో నిండినవి; మీ రథ ధ్వని లోకాల మధ్య వ్యాపించింది. మీ ఎద్దు, శరదృతువులో వానపాతం వలె, పురాతన వరాలను పంపిణీ చేస్తూ, తేనెను వెతుకుతూ ముందుకు సాగుతుంది. అలాగే మరొకరి గుర్రాలు శక్తితో నిండినవి; నదులు, నేరుగా ప్రవహిస్తూ వచ్చాయి. పురాతన కవి మీ కీర్తిని మూడు విధాలుగా ప్రవహించే గీతంగా పంపించారు. మీరు స్తోత్రాన్ని పాడినవారిని ఎప్పుడూ వదలరు; మీ ప్రయాణంలో నా పిలుపు మీరు వింటారు. మీ ప్రకాశవంతమైన రూపాలు మానవ సమూహంలో, పవిత్ర కుశాలలో, గీతలతో స్తుతించబడుతున్నాయి. మీ బలవంతమైన ఎద్దు మేఘం శక్తితో నిండింది; ఆవు పాలతో ప్రజలు ఆనందిస్తున్నారు. పూషణు వలె, ముదురని జ్ఞానవంతురాలిగా ఉండే మీ భక్తుడు, సమృద్ధిగా హవిసులు సమర్పిస్తూ, మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నాడు. నేను స్తుతిస్తూ, మిమ్మల్ని సహాయానికి పిలిచినప్పుడు, దీర్ఘాయుష్కులైన ప్రజలను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను. ఇప్పుడు నూతన నైపుణ్యం ఉదయించింది. మీ బలవంతమైన రథాన్ని అలంకరించండి; జ్ఞానులు ఆనందించండి. ఓ దివ్య సహాయకులారా, ధనదాతలూ, స్వర్గపుత్రులారా, పవిత్రవ్రతధారులారా, మేలు చేయువారూ! ఇంద్రునికీ, మరుతులకు సమానంగా మీరు అద్భుత శక్తులుగలవారు, ఉత్తమ రథసారథులు. తేనెతో నిండిన రథాన్ని మోసుకుంటూ, భక్తుని వద్దకు వస్తారు. ‘‘ఇక్కడ మీరు ఏమి చేస్తున్నారు, ఓ అద్భుతులారా? మీరు ఏమి వెతుకుతున్నారు? ఈ రోజు ఎవరు ఘనతను పొందాలి? దయచేసి దుఃఖించినవారిని రక్షించండి, పతించినవారికి ప్రాణం పునఃప్రదానం చేయండి, ఋషికి జ్ఞానోదయం కలిగించండి,’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘అరుస్తూ, లోభంగా ఉండే తోడేలిని తరిమేయండి; శత్రువులను కూలదోపండి; ప్రతి కవి వాక్యానికి బహుమతులు కలిగించండి; నా స్తుతిని, రక్షణను మంజూరు చేయండి, ఓ నాసత్యులారా!’’ ‘‘నదుల మధ్యలో తుగ్రుని కుమారునికోసం స్వయంచాలకంగా, రెక్కలతో కూడిన నౌకను సృష్టించారు. దానితో మీరు అతడిని మహా ప్రవాహాలను దాటి తీసుకెళ్లారు.’’ తుగ్రుని కుమారుడు నీళ్లలో పడిపోయి, చీకటిలో, ఆధారంలేని స్థలంలో ఉన్నప్పుడు, గర్భంలో ఉన్న శిశువు ఆశీర్వదించిన నాలుగు నౌకలు, అశ్వినుల దయతో అతడిని దాటించాయి. నీళ్ల మధ్యలో ఏ వృక్షాన్ని తుగ్రుని కుమారుడు ఆశ్రయించాడో, ఆ వృక్షాన్ని అతడు ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. జంతువు ఆకుల వలె, మీరు అతడిని వినిపించదగిన స్థితికి చేర్చారు. ‘‘మీ సహాయం ఎల్లప్పుడూ దగ్గర ఉండుగాక, ఓ మనుషులారా, నాసత్యులారా! ఈ సోమాసనంలో నుండి, మేము దీర్ఘాయుష్కులైన ప్రజలను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము,’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘మనసుకన్నా వేగంగా, మూడు యోకాలు, మూడు చక్రాలతో కూడిన రథాన్ని కట్టండి. దానితో మీరు మంచి కార్యసాధకుని ఇంటికి, రెక్కలతో పక్షుల వలె, త్రిసారిగా పయనిస్తారు.’’ మీ బలమైన రథం భూమి నాభిస్థానంలో నిలిచినప్పుడు, మీరు శక్తిపథాన్ని అనుసరించినప్పుడు, ఈ అందమైన గీతం మీకు చేరుగాక, ఓ స్వర్గకన్యలారా, ఉదయకాలులారా, మీరు ఐక్యంగా ఉండండి. మీ బలమైన రథంపై నిలబడి, హవిసులతో నిండిన దానిని మీ వ్రతానికి అనుగుణంగా నడిపించండి. దానితో, ఓ మనుషులారా, నాసత్యులారా, మీరు సంతానాన్ని, సుఖాన్ని కోరుతూ ప్రయాణించండి. మీరు తోడేలు లేదా తోడేలితల్లి వల్ల హాని పొందకూడదు; మీరు తప్పుదారి పడకూడదు. ఈ భాగం మీకే కేటాయించబడింది; ఈ గీతం, ఓ అద్భుతులారా, మీ తేనెధనాలు ఇక్కడే ఉన్నాయి. గోతముడు, అత్రి వంటి మహర్షులు, బహుళ స్తోత్రాలతో, హవిసులతో మిమ్మల్ని ఆహ్వానించారు. లక్ష్యాన్ని చూపించే మార్గదర్శకునిలా, నాసత్యులారా, నా పిలుపుకు రండి. మేము దూరమైన చీకటిని దాటి వచ్చాము. మీకోసం, ఓ అశ్వినులు, ఈ స్తుతి సమర్పించబడింది. దేవపథాల ద్వారా ఇక్కడ రండి, మేము దీర్ఘాయుష్కులైన ప్రజలను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము. ఈ రోజు, భవిష్యత్తులో కూడా, ఉదయ సమయంలో అగ్ని ప్రదీప్తమయ్యే సమయంలో నేను మిమ్మల్ని స్తుతిస్తూ పిలుస్తున్నాను, ఓ నాసత్యులారా, ఎక్కడ ఉన్నా, ఉత్తమ దాతలైన స్వర్గపుత్రులారా! మీరు, బలవంతులా, మమ్మల్ని ఆనందింపజేయండి. లోభులను తరిమేయండి, తరంగంలో ఆనందించండి. నా మాటలు వినండి, ఓ జ్ఞానులారా, మనుషులారా! పుషణుడి కోసం, దేవతలకు శిల్పి వలె, నాసత్యులారా, మీరు సూర్యా రథాన్ని మోసుకెళ్లండి. మీ కీర్తులు జలాల్లో జన్మించాయి; మీ యోకాలు వరుణుని బంధనాలవలె బలంగా కలిపి ఉన్నాయి. మీ మధురమైన అనుగ్రహం మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక. యోగ్యుడైన కవి స్తుతిని స్వీకరించండి. మీ కీర్తి వ్యాపించగా, ప్రజలు వీరోచిత శక్తికి ఆనందిస్తారు. ఈ స్తోత్రాన్ని మీకోసం అశ్వినులకు గౌరవంగా, మహిమాన్వితమైన స్తుతులతో రచించాను. సంతానానికి, స్వయానికి మీ మార్గంలో రండి; అగస్త్యుని మాటల్లో ఆనందించండి. మేము చీకటి దాటి వచ్చాము. మీకోసం, అశ్వినులకు, ఈ స్తోత్రం సమర్పించబడింది. దేవపథాల ద్వారా ఇక్కడ రండి; మేము దీర్ఘాయుష్కులైన, శక్తివంతమైన ప్రజలను కనుగొనాలని కోరుతున్నాము. ఈ రెండు (పగలు, రాత్రి)లో ఏది ముందో, ఏది తర్వాతో? వారి జననంపై జ్ఞానులు ఏమంటారు? నిజంగా ఎవరు తెలుసు? రెండూ సమస్తాన్ని మోస్తూ, వేరు వేరు కదులుతూ, పగలు రాత్రి చక్రంలా తిరుగుతుంటాయి. రెండు కలిసి ప్రయాణిస్తాయి; ఒకటి కాళ్లతో, మరొకటి కాళ్లులేనిది, గర్భాన్ని మోస్తూ కదులుతాయి. తల్లిదండ్రుల ఒడిలో ఉన్న కుమారుడిలా, ఆకాశం, భూమి మమ్మల్ని రక్షించుగాక. అడితి యొక్క బాధలేని, వెలుగు ప్రసాదించే వరాన్ని నేను కోరుతున్నాను. ఆకాశ భూములు ఆ వరాన్ని కవికి ప్రసాదించుగాక; మమ్మల్ని కాపాడుగాక. వారు వేడెక్కి, శక్తితో నిండినప్పుడు, మేము దేవతా సంతానమైన జంటను అనుసరించాలి. ఆ దేవతలకు చెందిన, రెండు దినాలతో కూడిన ఆకాశభూములు మమ్మల్ని కాపాడుగాక. రెండు యువతులు, సోదరీమణులు, భార్యలు, తల్లిదండ్రుల ఒడిలో కలుసుకుంటారు. వారు భూమి నాభిని పీల్చుకుంటారు. ఆకాశభూములు మమ్మల్ని కాపాడుగాక. విస్తారమైన, మహత్తరమైన, ధర్మాన్ని నిలబెట్టే ఆకాశభూములను, దేవతల తల్లులను నేను సహాయార్థం పిలుస్తున్నాను. వారు అమృతాన్ని మోసే, సుందర రూపాలవారు. మమ్మల్ని కాపాడుగాక. విస్తారమైన, విశాలమైన, దూరదూరాలకూ వ్యాపించిన ఆకాశభూములను, ఈ యజ్ఞంలో నేను భక్తితో పిలుస్తున్నాను. వారు శుభదాయకమైన, మద్దతిచ్చే వారు. మమ్మల్ని కాపాడుగాక. దేవతలారా! మేము ఏదైనా అపరాధం చేసినా, స్నేహితునికైనా, సహచారునికైనా, ప్రభువుకైనా, ఈ ప్రార్థన క్షమాపణకు ఉపయోగపడుగాక; ఆకాశభూములు మమ్మల్ని కాపాడుగాక. రెండు శుభాశీస్సులు నాకు లభించుగాక; రెండు బలాలు నాకు తోడుగా నిలుచుండుగాక. శత్రువులు సమీపంలో ఉన్నా, దయగల దేవతలు ఆనందించాలి, మాకు ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించాలి. నేను ఆకాశానికి, భూమికి, జ్ఞానులకు వినిపించేలా సత్యాన్ని ప్రకటించాను. తండ్రి తల్లి మమ్మల్ని అపరాధం, దుష్టత నుండి రక్షించాలి, తమ ఆశీర్వాదంతో కాపాడాలి. ఇలా ఋషులు అశ్వినులు, ఆకాశభూములు, దేవతలను స్తుతిస్తూ, వారి అనుగ్రహాన్ని ఆశిస్తూ, ప్రజలకు దీర్ఘాయుష్కం, ఐశ్వర్యం, రక్షణ కలగాలని ప్రార్థించారు.