ఒకప్పుడు, అగస్త్య మహర్షి తన సోదరుడితో కలిసి, తన వంశాభివృద్ధి, సంతానం, బలాన్ని కోరుతూ, మట్టిని తవ్వుతూ తపస్సు చేశాడు. ఆయన గొప్ప ఋషిగా, రెండు వంశాలను పోషించి, దేవతలలో నిజమైన ఆశీర్వాదాలను పొందాడు. ఆ సమయంలో, అశ్వినిదేవతల మహిమను వర్ణిస్తూ, ఋషులు వారి రథాన్ని, బలమైన గుర్రాలను, స్వర్ణరూప ద్రావణాన్ని స్తుతించారు. వారు ప్రతి ఉదయాన్ని తాకుతూ, తేనెపానాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, తమ చెల్లెలి ద్వారా విశ్వప్రశంసను అందుకుంటారు. అశ్వినులు, ఆప్యాయతతో, శుద్ధమైన యజ్ఞద్రవ్యాన్ని విస్మరించరు; వారు గోవు ఉబ్బులో పాలను నింపి, యజ్ఞకర్తను సంతృప్తిపరిచే పురాతన దానం అందిస్తారు. ఆతిథ్యానికి తేనెతో కూడిన స్నేహాన్ని వారు ఎంచుకుంటారు. జలాలు ప్రవాహాన్ని ఎంచుకున్నట్లే, పశువులు అశ్వినులను ఆశ్రయిస్తాయి; తేనె రథచక్రాలవలె ప్రవహిస్తుంది. అశ్వినుల దానశీలతను పొగిడే వారు, బలవంతుడిలా, వారి మహిమను ఆరాధిస్తారు; భూమి, జలాలు కూడా వారి మహాత్మ్యాన్ని సేవిస్తాయి. వారు తమ గుర్రాలను యోకించగా, పోషకుడిని తమ శక్తులతో పంపిస్తారు. వేగవంతమైన గాలిలా, జ్ఞాని మహిమను ఇస్తాడు; మంచి సంకల్పంతో ఉన్నవారు బలాన్ని ప్రసాదిస్తారు. కవి, అశ్వినులను సత్యంగా స్తుతిస్తూ, వారి దారులు ఎప్పుడూ అపవాదానికి గురికావు; వారు దివ్యమైన దారులను చూపిస్తారు. అశ్వినులు ప్రతిరోజూ ఉదయాన్ని అనుసరిస్తారు. అగస్త్యుడు, మానవులలో ప్రసిద్ధుడు, వందలాది ప్రజల్లో కళాకారుడిలా ప్రకాశిస్తాడు. అశ్వినులు తమ మహారథంతో ముందుకు సాగుతారు; మానవ పూజారిలా చురుకుగా కదులుతారు. వారు జ్ఞానులకు, తమ గుర్రాలకు సంపదను ప్రసాదించమని ప్రార్థించబడతారు. అశ్వినుల రథాన్ని కవులు స్తుతిస్తారు; అది ఆకాశంలో విరుగకుండా తిరుగుతూ, ప్రజలను దీర్ఘాయుష్కులుగా, ధనికులుగా చేస్తుంది. యజ్ఞకర్తలు నీటిని ప్రవహింపజేసినప్పుడు, ఏ సంపద ప్రియమైనది? అశ్వినులు ప్రజలకు రక్షకులు, ధనదాయకులు. వారి గుర్రాలు శుద్ధంగా, పాలతో నిండినవిగా, వాయువులా వేగంగా, దివ్యంగా, బలమైనవిగా ఉంటాయి. వారి రథం నదిలా ఎప్పుడూ ప్రవహిస్తుంది; దానికి బలమైన యోకులు, ధనాన్ని ప్రసాదించే శక్తి ఉంది. అశ్వినులు, ఒకరు విజేతగా, మరొకరు స్వర్గపుత్రుడిగా, నిష్కళంకంగా జన్మించారు. వారి గోధనులు, దారిని అనుసరిస్తూ, ప్రజల నివాసాలకు చేరతాయి; గుర్రాలు బలాన్ని పొందుతాయి, రథం లోకాల్లో ధ్వనిస్తుంది. వారి ఎద్దు, శరదృతువులో వలె, పురాతన దానాలను పంచుతూ, తేనెను వెతుకుతూ ముందుకు సాగుతుంది. నదులు నిలువుగా ప్రవహిస్తాయి. పురాతన కవి వారి కీర్తిని మూడు మార్లు ప్రవహించే గీతంగా పంపించాడు; అశ్వినులు స్తుతించేవారిని ఎప్పుడూ వదలరు. వారి ప్రకాశవంతమైన రూపాలు, పురుషసభలో గీతాలతో స్తుతింపబడతాయి; వారి ఎద్దు మేఘం బలాన్ని పొందింది, గోవు పాలు ప్రజలను ఆనందింపజేస్తుంది. పూషణు వృద్ధిపొందనిది అయినట్లే, అశ్వినులను ఆరాధించే యజ్ఞకర్త కూడా సంపూర్ణమైన హోమాలతో వారిని పిలుస్తాడు. కవి స్తుతిస్తూ, సహాయం కోరినప్పుడు, ప్రజలు దీర్ఘాయుష్కులై, సుఖంగా ఉండాలని ప్రార్థించబడుతుంది. ఇప్పుడు, అశ్వినుల కోసం శ్రేయస్సు కలిగించే నైపుణ్యం ఉద్భవించింది. వారి బలమైన రథాన్ని అలంకరించమని, జ్ఞానులు ఆనందించమని కోరుతారు. వారు ఇంద్రుని, మరుతులను పోలినవారు, అద్భుతమైన వారు, ఉత్తమ రథికులు. తేనెతో నిండిన రథంలో యజ్ఞస్థలానికి వచ్చి, ఆరాధకుడిని పరితృప్తిపరచుతారు. "ఇక్కడ మీరు ఏమి చేస్తున్నారు? మీరు ఎవరిని ఆశ్రయిస్తున్నారు?" అని ప్రశ్నిస్తారు. నేడు ఎవరు సత్కారానికి అర్హులై ఉంటారు? దుర్బలులను రక్షించండి, కవికి కాంతిని ప్రసాదించండి. అశ్వినులు, కపటమైన నక్కను పారద్రోసి, శత్రువులను జయించి, కవికి దానం, రక్షణను ప్రసాదిస్తారు. తుగ్రుని కుమారునికి నదుల మధ్య స్వయంచాలకంగా, రెక్కలతో కూడిన పడవను నిర్మించారు. ఆ పడవలో, అశ్వినులు తనను గర్భస్థ శిశువు ఆశీర్వాదంతో, మహా ప్రవాహాన్ని దాటి రక్షించారు. తుగ్రుని కుమారుడు నీటిలో పడి, చీకటిలో, ఆధారంలేని చోట ఉన్నప్పుడు, నాలుగు పడవలు అతన్ని దాటించాయి. అతను నీటిలో ఉన్న చెట్టును ఆశ్రయించాడు; ఆ చెట్టు పత్రాల శాఖలవలె, అశ్వినులు అతన్ని రక్షించారు. అశ్వినుల సహాయం ఎప్పుడూ సమీపంలో ఉండాలని, సోమాసనంలో ప్రార్థించబడింది. ప్రజలు దీర్ఘాయుష్కులై, సుఖంగా ఉండాలని కోరారు. అశ్వినులు, మనస్సును మించి వేగంగా, మూడు యోకులు, మూడు చక్రాలు ఉన్న రథాన్ని కట్టుకున్నారు. ఆ రథంలో వారు మంచి పనులు చేసిన వారి ఇంటికి, పక్షిలా మూడు రెట్లు వేగంగా వచ్చారు. వారి బలమైన రథం భూమి నాభిలో నిలిచినప్పుడు, వారు శక్తిపథాన్ని అనుసరిస్తారు. ఆ గీతం, దివ్యమైనది, వారిని చేరాలని ప్రార్థించబడింది. అశ్వినులు, తమ నిబంధనలకు అనుగుణంగా, హోమపాత్రతో నిండిన రథంపై నిలబడి, సంతానార్ధంగా, తమ కోసం ప్రయాణిస్తారు. ఏ నక్క, ఏ నక్కపిల్ల కూడా వారికి హాని చేయకూడదు; వారు దారి తప్పకూడదు. వారి తేనె ధనాలు ఇక్కడ సిద్ధంగా ఉన్నాయి. గోతముడు, అత్రి వంటి మహర్షులు అశ్వినులను స్తుతిస్తూ, సహాయం కోరారు. వారు నేరుగా లక్ష్యాన్ని చేరే మార్గదర్శకులవలె, పిలుపునందుకు వస్తారు. చీకటిని దాటి, అశ్వినులకు ఈ స్తోత్రాన్ని సమర్పించారు. వారు దివ్యమార్గాల ద్వారా వచ్చి, ప్రజలు దీర్ఘాయుష్కులై ఉండాలని కోరారు. ప్రతి ఉదయాన, అగ్ని ప్రదీప్తమయ్యే సమయంలో, అశ్వినులను పిలుస్తూ, కవులు స్తోత్రాలు పాడారు. వారు ఎక్కడ ఉన్నా, ఉత్తమ దాతలు, స్వర్గపుత్రులు, నాసత్యులు. వారు ఇక్కడ ఆనందాన్ని ప్రసాదించాలని, దురాశగలవారిని పారద్రోసించాలని ప్రార్థించబడింది. వారు వినిపించే చెవులతో, జ్ఞానంతో, ప్రార్థనలను స్వీకరించమని కోరారు. పూషణు దేవుడు, దేవతలకు నిపుణుడిలా, నాసత్యులు సూర్య రథాన్ని మోసిపోవాలని, వారి కీర్తి జలాలలో పుట్టిందని, వారి యోకులు వరుణుని బంధాలవలె బలంగా ఉన్నాయని స్తుతించారు. వారి మధురమైన అనుగ్రహం ఎప్పుడూ మనతో ఉండాలని, కవుల కీర్తిని అంగీకరించమని ప్రార్థించారు. వారి కీర్తి వ్యాపించి, ప్రజలు వీరబలంతో ఆనందించాలి. ఈ స్తోత్రం అశ్వినులకోసం, గౌరవంతో, మహిమతో రచించబడింది. వారు అగస్త్యుని పదాలను ఆనందంగా స్వీకరించాలని, సంతానార్ధంగా, తమ కోసం రప్పించబడింది. చీకటిని దాటి, అశ్వినులకు ఈ స్తోత్రం సమర్పించబడింది. వారు దివ్యమార్గాల ద్వారా వచ్చి, ప్రజలు దీర్ఘాయుష్కులై, బలవంతులై ఉండాలని ప్రార్థించబడింది. ఇలా, అగస్త్యుడు, ఇతర ఋషులు, అశ్వినిదేవతలను ఆరాధిస్తూ, వారి దయ, రక్షణ, సంపద, దీర్ఘాయుష్కత కోసం ప్రార్థిస్తూ, వారి మహిమను లోకానికి వెల్లడించారు.