ప్రాచీన కాలంలో, దేవతలకు అర్పించే పానమును ఉల్లంఘించినవారిని త్వష్టా, "వారిని సంహరించాలి" అని అన్నారు. అప్పుడే, సోమరసాన్ని పిండి, పానపాత్రలకు కొత్త పేర్లు పెట్టేవారు, మరికొందరు ఆ పాత్రలను యువతుల పేర్లతో స్పర్శించేవారు. ఈ సమయంలో, ఇంద్రుడు తన రెండు నీలి కాళ్లను యుక్తి చేసాడు; అశ్వినీదేవతలు తమ రథాన్ని సిద్ధం చేసారు. బృహస్పతి, అన్నిరకాల రూపాలుగా ఉన్నవారిని సమీపించాడు. ఋభు, విభ్వన్, వాజా అనే నిపుణ దేవతలు, యాగభాగాన్ని సమంగా పంచేందుకు వచ్చారు. ఋభువులు తమ మనస్సుతో పాత త్వచంతో ఒక ఆవును మలచి, వృద్ధాన్ని మళ్లీ యవ్వనంగా చేసారు. సౌధన్వనులు గుర్రాన్ని గుర్రంతో తయారుచేసి, రథాన్ని యుక్తి చేసి దేవతల వద్దకు వచ్చారు. వారు, "ఈ నీటిని త్రాగండి, లేదా ఈ పిండిన సోమరసాన్ని త్రాగండి," అని అన్నారు. "మీరు, సౌధన్వనులు, దీనిని కోరుకుంటే మూడవ పిండులో ఆనందించండి" అని చెప్పారు. వారిలో ఒకరు, "ఇంకా నీరు కావాలి" అన్నారు; మరొకరు, "మరింత అగ్ని కావాలి" అన్నారు; ఇంకొకరు, "పాత్రను అనేక మందికి పంచాలి" అన్నారు. వారు యుక్తంగా మాట్లాడి, పాత్రలను నింపారు. ఒకరు ఆవు తొడ నుండి నీటిని తీసుకెళ్ళాడు; మరొకరు కుక్క కోసం మాంసాన్ని కోసాడు; ఇంకొకరు మాత్రమే మలాన్ని తొలగించాడు. తల్లిదండ్రులు తమ కుమారుల కోసం ఏమి చేసారు? వారు బయటకు తీసుకెళ్ళినప్పుడు గడ్డి ఏర్పరిచారు; తిరిగి తీసుకువచ్చినప్పుడు తమ నైపుణ్యంతో నీరు ఇచ్చారు. రహస్యమైన వాడి ఇంట్లో ఉన్నదాన్ని, ఓ ఋభువులారా, మీరు ఈ రోజు అనుసరించవద్దు. మీరు లోపలికి వచ్చి లోకాల చుట్టూ తిరిగినప్పుడు, ఆ తల్లిదండ్రులు ఎక్కడ కూర్చున్నారు లేదా ఎక్కడికి వెళ్లారు? ఎవరో మొత్తం చేయిని తీసుకున్న వానికి శాపం ఇచ్చారు; ఎవరు మాట్లాడారో, వారితో మాట్లాడండి. ఋభువులు నిద్రలో, "ఓ రహస్యమైనవాడా, మమ్మల్ని ఎవరు మేల్కొల్పారు?" అని అడిగారు. దొడ్డిపోతు కుక్కతో, మేల్కొల్పువాడిగా మాట్లాడుతూ, "ఇది ఏడాది తరువాత ఈ రోజు వెల్లడైంది" అని చెప్పింది. పగలు మారుత్లు సాగిపోతారు; భూమిపై అగ్ని, మధ్యలో వాయువు ప్రవహిస్తాడు. వరుణుడు సముద్రాలతో, నీటితో కలిసి వెళ్తాడు—మిమ్మల్ని, ఓ బలపుత్రులారా, కోరుకుంటూ. ఇప్పుడు, మిత్రుడు, వరుణుడు, అర్యమన్, ఇంద్రుడు, ఋభుక్షిణులు, మారుత్లు, మేము సభలో వీర గుర్రపు సాహసాలను ప్రకటించినప్పుడు మమ్మల్ని తప్పు పట్టకూడదు. యజ్ఞానికి తీసుకువచ్చిన గుర్రాన్ని, ఆవరణ వస్త్రంతో కప్పి, ఇంద్రుడు, పూషణు ప్రియమైన మార్గంలో, సక్రమంగా నడిపించబడుతుంది. ఈ మేకను, పూషణుని భాగంగా, వేగవంతమైన గుర్రానికి ముందు, సమస్త దేవతలకు తీసుకువస్తారు; ప్రియమైన పిండిని వేగవంతునికి అర్పిస్తూ, త్వష్టా దాని కోసం ప్రేరణనిస్తుంది. యుక్తమైన సమయంలో, మనుషులు గుర్రాన్ని మూడు సార్లు దేవతల కోసం ప్రదక్షిణ చేయిస్తారు; ఆ సమయంలో పూషణుని మొదటి భాగం, మేక యజ్ఞాన్ని దేవతలకు ప్రకటిస్తుంది. హోత, అధ్వర్యు, అగ్ని ప్రదీప్తికర్త, శిలాధారుడు, జ్ఞానవంతుడు—వారు శాస్త్రోక్తంగా, సమర్పితంగా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి తమ గృహాలను నింపుకుంటారు. యూప స్థంభాలను సిద్ధం చేసేవారు, వాటిని మోసేవారు, గుర్రం కోసం ప్రత్యేక యూపను తయారుచేసేవారు, వేగవంతుని వంటకు పదార్థాలను సేకరిస్తేవారు—వారి స్తుతి మాకు అందాలి. నా ప్రేరణాత్మకమైన ఆలోచన దేవతల ముందుగా స్థిరంగా ఉండాలి; మన ఆశయాలు చేరాలి; మేధావులు, ఋషులు ఆనందించాలి. మేము గుర్రాన్ని దేవతల పోషణకు ప్రియ మిత్రుడిగా చేసాము. గుర్రానికి వేసే తాడులు, కట్టే తాడు, తల తాడు, లగ్గం, నోటిలో పెట్టిన గడ్డి—ఇవి అన్నీ దేవతల వద్ద ఉండాలి. గుర్ర మాంసాన్ని ఈగలు తాకిన భాగం, కత్తి లేదా కర్రతో కోసిన భాగం, మాంసాన్ని కోసేవారి చేతుల్లో, గోళ్ల కింద ఉన్న భాగం—ఇవి అన్నీ దేవతల వద్ద ఉండాలి. పొట్టలో తొలగించాల్సినది, మాంసపు ముదురు వాసన—విశారదులు వాటిని సిద్ధం చేసి, బాగా ఉడికిన నివేదనగా తయారు చేయాలి. గుర్రం మాంసాన్ని అగ్నితో వండినప్పుడు, దానివల్ల కరిగిన ద్రవం భూమిపై లేదా గడ్డపై పడకూడదు; అది దేవతలకు, పూజ్యులకు మాత్రమే ఇవ్వాలి. వండిన గుర్రాన్ని చూసేవారు, "సువాసన గలదాన్ని తీసుకురండి" అనేవారు, మాంసపు భాగాన్ని కోరేవారు—వారి స్తుతి మాకు అందాలి. వండిన పాన్ నుండి జారిన ద్రవం, పాత్రలు, సారాలు, మూతలు, హుక్కులు, మాంసాన్ని కోసేవారు—ఇవి అన్నీ గుర్రాన్ని చుట్టూ ఉండాలి. గుర్రం అడుగుపదన, కూర్చోవడం, తిరుగడం, నాలుగు కాళ్లతో చేసిన కార్యాలు, తాగినది, తిన్నది—ఇవి అన్నీ దేవతల వద్ద ఉండాలి. పొగ వాసన గల అగ్ని నిన్ను దహించకూడదు; మెరిసే కత్తి నిన్ను తాకకూడదు. శుద్ధమైన, వశట్కారంతో గుర్తించబడిన నివేదనను దేవతలు గుర్రంగా అంగీకరిస్తారు. గుర్రానికి వస్త్రాలు, బంగారం వేస్తారు; ప్రియమైన, వేగవంతమైన, నాలుగు కాళ్లతో ఉన్నదాన్ని దేవతలకు పంపిస్తారు. గుర్రాన్ని తాకిన దెబ్బ, ముళ్లతో, చమటతో తాకినదీ, నివేదనను తాకినట్లు, పవిత్ర మంత్రంతో వాటన్నింటినీ ముక్తి చేస్తాను. ముప్పై నాలుగు పక్కెముకలు, దివ్యమైన బంధాలు, వంకర కత్తి దగ్గరగా వస్తుంది; అవయవాలు విచ్ఛిన్నం కాకుండా, ముడులు సడలిపోయేలా, కోయడం శుద్ధంగా ఉండాలి. త్వష్టా ఒకసారి గుర్రాన్ని కోస్తాడు; ఇద్దరు దారితీసేవారు, ఒక కాలమూ ఉంది; కాలానుసారం అవయవాలను సిద్ధం చేసి, వాటిని అగ్నిలో అర్పిస్తాను. వేడి నిన్ను కాల్చకూడదు; కత్తి నిన్ను తాకకూడదు; అవివేకంగా, అసూయతో కోసేవాడు నిన్ను హానిచేయకూడదు; కత్తి అవయవాలను విరగదీయకూడదు. నువ్వు చనిపోవు, నీవు హానిపొందవు; మంచి మార్గాల్లో దేవతల వద్దకు వెళ్తావు. నీలి గడ్డాలు, మచ్చల గడ్డాలు నీకోసం యుక్తి చేయబడ్డాయి; గుర్రం గాడిద యుక్తిలో నిలబడి ఉంది. ఈ గుర్రం మాకు మంచి పశువులు, మంచి గుర్రాలు, కుమారులు, సంపదను అందించాలి. అదితి మాకు నిర్దోషతను ప్రసాదించాలి; గుర్రం, నివేదనలతో మాకు రాజ్యాన్ని జయించాలి. మొదటి అరుపు జన్మ సమయంలో సముద్రం నుండి లేచినప్పుడు, గర్వపక్షి రెక్కలు, జింకల చేతులు—ఈవిధంగా నీ గొప్పతనం పుట్టింది, ఓ గుర్రమా! యముడు ఇచ్చినదిగా, త్రితా బలపరిచినదిగా, ఇంద్రుడు మొదటిగా అధిరోహించినవాడిగా, గంధర్వుడు తాడులు పట్టుకున్నవాడిగా, సూర్యుడు గుర్రాన్ని మలచినవాడిగా, వసువులు దానిని విడుదల చేసినవారిగా ఉన్నారు. నీవు యముడవు, ఆదిత్యుడవు, త్రితావు; నీవు సోమతో ఏకమై, వేరుపడినవాడవు; ఆకాశంలో మూడు బంధాలున్నాయని చెబుతారు. ఆకాశంలో మూడు, నీటిలో మూడు, సముద్రంలో మూడు బంధాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. నీ పరమోన్నత ఆవిర్భావం అక్కడే అని అంటారు; వరుణుడు నీకు అనుగ్రహించాలి. ఇవి నీ తొమ్మిది శుద్ధికరణలు, ఇవే నీ పాదాల ముద్రలు, బల స్థలాలు. ఇక్కడ నేను నీ మంచి తాడులను చూశాను, అవి అమరత్వ రక్షకులు కాపాడతారు. నా మనస్సుతో నీ తాత్త్విక స్వరూపాన్ని తాకాను; నిన్ను పక్షిగా, పగలు ఎగిరే వాడిగా చూశాను. నీ తలను మంచిమార్గాల్లో, దుమ్ముతో కూడిన రెక్కలవాడిగా చూశాను. ఇక్కడ నేను నీ పరమ స్వరూపాన్ని చూశాను; ఆవు పాదంలో పోషణ కోసం ప్రయత్నిస్తూ ఉన్నావు. మానవుడు నీ ఆనందాన్ని అనుసరిస్తూ మొక్కలను తొలిసారిగా పట్టుకుంటాడు, నిన్ను వెతుకుతాడు. గుర్రం వెనుక రథం వెళ్తుంది; యువకుడు నిన్ను వెంబడిస్తాడు; ఆవులు, యువతుల నాయకుడు నిన్ను వెంబడిస్తాడు; సమూహాలు నీ స్నేహాన్ని వెంబడిస్తాయి; దేవతలు నీ బలాన్ని కొలిచారు. ఈ విధంగా, ఋషులు, యజ్ఞకర్తలు, దేవతలు, మరియు మానవులు గుర్రాన్ని పూజిస్తూ, దాని గొప్పతనాన్ని గౌరవిస్తూ, యజ్ఞంలో భాగస్వామ్యం చేశారు.