ఒకప్పుడు, అగ్ని దేవుడి మహిమను ఋషులు ప్రశ్నించేందుకు ప్రయత్నించారు. కానీ, ఆయనను పూర్తిగా తెలుసుకోగలిగినవారు ఎవరూ లేరు. జ్ఞానులు తమ మనస్సుతో ఆయనను గ్రహిస్తారు. ఆయన మొదటి మాట, చివరి మాట ఎప్పుడూ వాస్తవమే. ఆయన సంకల్పంలో అచంచలంగా నిలబడతాడు. అరచినవారు, వేగవంతులు అందరూ ఆయనను ఆశ్రయిస్తారు. ఆయనే నా మాటలను అన్నింటిని వింటాడు. అనేక రూపాలలో, యాగాన్ని నెరవేర్చేందుకు ఆయనను పంపుతారు. లోపరహితుడైన అగ్ని, యాగంలో ఉత్తేజంతో పని ప్రారంభిస్తాడు. బలి స్థలంలో, అగ్ని నూతన జన్మతో కదులుతాడు. అతనితో కట్టినవారు కలిసి ఆయన పనిని చేపడతారు. దేవతలు ఆనందంతో ఆయనను తాకుతారు, వెలుగుతో కూడిన వారు మంచిగా ఏర్పాటైన ఆసనానికి చేరుకుంటారు. అగ్ని అడవిలో వన్యమృగంలా స్థాపించబడతాడు, ఆయన చర్మాన్ని యజ్ఞవేదికపై ఉంచుతారు. అగ్ని, జ్ఞానవంతుడు, సత్యాన్ని తెలుసు, నిపుణుడిగా మానవులకు వాస్తవాన్ని తెలియజేస్తాడు. అతడు త్రిముఖుడుగా, ఏడు కాంతిరేఖలతో, లోపరహితుడిగా తల్లిదండ్రుల ఒడిలో వెలుగుతాడు. స్థిరమైన, కదిలే మార్గంలో కూర్చుని, ఆకాశంలోని అన్ని ప్రకాశించే లోకాలను నింపేస్తాడు. అతడు మహాబలుడు, ఎప్పుడూ యౌవనంతో, ప్రబలుడై ముందుకు సాగుతాడు. విస్తారమైన భూమి శిఖరంపై తన పాదాన్ని ఉంచుతాడు. అతని ఎర్రని ప్రవాహాలు ఆయన ఉద్ధరంనుండి విరబూస్తాయి. పశువులు, ఒకే దూడ చుట్టూ తిరుగుతూ, ఎక్కడికక్కడికీ ప్రయాణిస్తాయి. అవి అలసిపోకుండా, గొప్ప శరీరాలతో అన్ని గుర్తులను మోస్తూ, మార్గాలను కొలుస్తూ, ఉత్తమ దోహనదారులుగా ఉంటాయి. జ్ఞానులు, కవులు, మార్గాన్ని చూపుతారు. వారు అమరత్వాన్ని కాపాడుతూ, వివిధ హృదయాలతో ముందుకు సాగుతారు. తెలుసుకోవాలని తపనతో, వారు నదిని దర్శించారు. వారి కోసం, సూర్యుడు ప్రజల్లో కనిపించాడు. ఆయనను సరిహద్దుల్లో దర్శించాలి, మహిమ కోసం పిలవాలి, సంతానానికి ఆయుష్షు కోసం ప్రార్థించాలి. ఎందుకంటే, సూర్యుడు అనేక చోట్ల ప్రత్యక్షమయ్యాడు; గర్భాలనుండి అత్యంత స్పష్టంగా వెలిగాడు. ఓ అగ్నీ! దేవతలు ఎట్లా నీకు హవిస్సులు సమర్పించి, ఫలితాల కోసం ఉత్సాహంగా సేవ చేశారు? కుటుంబంలో, సంతానంలో దేవతలు సత్యగీతాన్ని నిలబెట్టుకొని సంతోషించారు. ఓ అగ్నీ! ఈ మాట విను. ఓ శక్తివంతుడా, స్వయంపోషకుడా, సమృద్ధి కలిగిన హవిస్సుల యజమానుడా! నీకు హోమం చేసినవాడు, నీను సేవించినవాడు నీ రూపాన్ని పూజిస్తాడు. ఓ అగ్నీ! నా బంధువులు కాని వారు, చీకటిని చూసి భయపడినవారు, నీవు వారిని రక్షించావు. నీ జ్ఞానంతో ధర్మవంతులను కాపాడావు. ద్వేషించే, శత్రువులైన వారు విజయం సాధించలేకపోయారు. ఎవరైనా దుష్టుడు, లేదా శత్రువు మనకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నా, ఓ అగ్నీ! నీ మహాశక్తి వారిపై తిరిగి పడి, మాపై దుష్ప్రభావం రాకుండా చేయు. మానవ దుష్టపదాలనుండి మమ్మల్ని శుద్ధి చేయు. ఏ మానవుడు మోసం చేసి మరొకరిని హానిచేస్తే, ఓ అగ్నీ! నీను స్తుతించే, పూజించే వానిని నీవు రక్షించు. మాకే హాని కలుగనీయకు. మాతరిశ్వాన్ అగ్నిని మథించి వెలికితీసాడు. ఆ అగ్ని, సమస్త దేవతల హోతగా, అన్ని జలాల్లో వ్యాపించి, మానవులు ఆయనను తమ గోత్రాల్లో ప్రతిష్ఠించారు. ప్రకాశవంతుడై, రమణీయ రూపంతో వెలుగుతాడు. అగ్ని! నా ఆలోచనలు నీ రక్షణకు, నా రక్షణకు అంకితం. నీ కార్యాలన్నీ అంగీకరించబడాలి. కవి తన స్తుతితో నిన్నెత్తిపోతాడు. అమరస్థానంలో కూడా అగ్ని ప్రతిష్ఠించబడ్డాడు. పూజారులు స్తుతులతో ఆయనను స్థాపించారు. వారు ప్రవాహాలను నడిపిస్తారు, కావలసినదాన్ని కట్టడి చేస్తారు, రథానికి కట్టిన గుర్రాల్లా ఉత్సాహంగా ముందుకు తీసుకెళ్తారు. ఆ అద్భుతుడు తన దవడలతో అనేక వస్తువులను ఛేదిస్తాడు. అడవిలో ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతాడు. ఆయన జ్వాల గాలిని అనుసరిస్తూ, పదునైన కఠారంలా, దినాలకు వ్యాపిస్తుంది. ప్రతిద్వంద్వులు, శత్రువులు, గర్భంలో ఉన్నా, ఆయనను కదిలించలేరు. అంధులు, అజ్ఞాతులు దగ్గరగా వచ్చినా హాని చేయలేరు. శాశ్వత రక్షకులు ఆయనను కాపాడతారు. అతడు మహాసంపదల అధిపతి. దానశీలుల మార్గాన్ని అన్వేషిస్తూ, రత్నాల కోసం ప్రయాణిస్తాడు. పిండిపెట్టి నిదానంగా మ్రోగే రాళ్లు ఆయనను ఆహ్వానిస్తాయి. అతడు మానవుల్లో బలరూపుడు, రెండు లోకాల్లో ప్రసిద్ధుడు. జీవించి, స్తోత్రాలతో నిండిపోయి, ముందుకు సాగి గర్భంలో స్థిరమవుతాడు. బలమైన గుహనుండి వెలువడి, మేఘంలా మెరిసిపోతాడు. సూర్యునిలా, శతగుణ బలంతో కదులుతాడు. రెండుసార్లు జన్మించినవాడు, ప్రకాశవంతుడు, మూడు ప్రకాశించే లోకాల్లో నిలబడతాడు. అన్ని స్థలాల్లో ఉంటాడు. జలాల ఆసనంలో అతడు శ్రేష్ఠ హోతా. అతడే ఆ హోతా, ద్విజుడు, సమస్త ఇష్టమైనదాన్ని మహిమ కోసం స్థాపించాడు. సోమరసం సమర్పించిన మానవుడు ఆనందాన్ని పొందతాడు. ఓ అగ్నీ! ఎన్నోసార్లు నీతో మాట్లాడాను. నీవు మనవాడవు, దాతవు. బలవంతుల నుండి ఆశ్రయం లాంటి వాడవు. మా మహిమను ఆశించు. ధనవంతుడు, కోపగున్నవాడు, గొంతెత్తి మాట్లాడినవాడైనా, నిన్ను జయించలేడు. నీను ఆశ్రయించినవారిని నీవు ఎన్నడూ వదిలిపెట్టవు; దేవతలను నిరాకరించినవారిని కూడా కాదు. ఆ జ్ఞానవంతుడు, ప్రకాశవంతుడు, పరమబలశాలి, స్వర్గంలో వెలిగేవాడు, మేము నీ అనుగ్రహాన్ని పొందే వారమవ్వాలని కోరుకుంటున్నాం. మిత్రుడిలా, జ్ఞానులు పశువుల్లో, సభల్లో, జలాల్లో సంపద కోసం సృష్టించినవాడవు. రెండు లోకాలు, శక్తితో, స్వరం కలిగి, నీకు ప్రియమైన, పూజ్యమైన ఆధారాన్ని పలుకుతాయి. మీరు ఇద్దరూ, సోమార్పణ పూజకుని ప్రార్థనతో, మిత్రుల్లా స్వభావంతో ఆసనంలో స్థిరమవుతారు. అప్పుడు మీరు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తారు, మార్గాన్ని ప్రసంశిస్తారు, గృహాన్ని రక్షించే వారిగా ప్రసిద్ధి పొందుతారు. ప్రజలు, ఆకాశ భూముల జననం, మహానుభావుల వీర్యాన్ని, మీకు ఘనత కోసం వివరించాలి. మీరు అమరులను, ధర్మవంతులను మోసుకుంటారు. హోతార్లు, జ్ఞానంతో పూజను నడిపిస్తారు. ఆ గొప్ప, ప్రియమైన, శక్తివంతమైన ఆధారాన్ని, ఓ అసురులారా, మీరు ప్రకటించారు. మీరు గొప్ప ఆకాశపు నైపుణ్యాన్ని వెలికితీశారు. ఆవును జూకానికి కట్టినట్టు, మీరు జలాలను ప్రవహింపజేశారు. మీ మహిమతో, మీరు ఆవరణాన్ని తొలగిస్తారు. ధూళి, స్థాపనలు స్థిరమవుతాయి. అవి పైకి ప్రతిధ్వనిస్తాయి, సూర్యుని అన్వేషిస్తాయి. ఉదయాలు తమ కిరణాలతో నైపుణ్యవంతులైన స్త్రీలవలె సమీపిస్తాయి. మీరు ఇద్దరిని, దీర్ఘజటుడు అమరత్వం కోసం ఆశ్రయించాడు. ఓ మిత్రా, వరుణా! మార్గానికి మీరు ప్రసంశించబడతారు. మీ స్వశక్తితో మా ఆలోచనలను విముక్తి చేయండి, పోషించండి. మీ జ్ఞానంతో కవికి ప్రేరణ ఇవ్వండి. మీరు ఇద్దరిని, యజ్ఞాలతో, పశువులతో ముందుగా అలంకరించబడ్డవారు, ధర్మవంతులు. మనస్సు ప్రేరేపించినట్టు, స్తోత్రాలు మిమ్మల్ని మోస్తాయి. మీ అక్షయ మనస్సుతో సమృద్ధి ప్రసాదిస్తారు. మీరు ఇద్దరూ ధనాన్ని మోస్తారు, సంపదను ప్రసాదిస్తారు. మీ శక్తులతో బలవంతులను కాపాడుతారు. దినాలు, నదులు, దేవత్వం, వాణిజ్యులు ఎప్పుడూ మీ మహిమను హానిచేయలేదు. మీరు ఇద్దరూ విలాసవంతమైన వస్త్రాలు ధరించుకుంటారు. మీ ఆలోచనలు లోపరహితంగా, సృష్టులు సత్యంగా ఉంటాయి. మిత్ర, వరుణా! మీరు ఇద్దరూ సత్యంతో అన్నిటిని నిలబెడతారు, అసత్యాన్ని పారద్రోలుతారు. మీ జ్ఞానం, ఓ మిత్ర-వరుణా, ప్రజలలో గుర్తించబడుతుంది. మీ సత్యమైన సలహా, కవిచే స్తుతించబడుతుంది, మహత్తరంగా ఉంటుంది. మూడు అంచులది ఘాటుగా, నాలుగు అంచులది భయంకరంగా, దివ్య నియమాలు మొదట స్థాపించబడ్డాయి. పాదమున్నవారి మొదటి వాడు వెళ్తాడు. మిత్ర-వరుణా! మీ దేని గురించి ఎవరు తెలుసుకుంటారు? గర్భిణి తనదైన భారాన్ని మోస్తుంది, సత్యాన్ని నిలబెడుతూ, అసత్యాన్ని పారదోలుతూ. యువతుల ప్రియుడు చుట్టూ తిరుగుతున్నాడు, దగ్గరవడంలేదు. వస్త్రము ధరించినది, విస్తరించి ఉంది, పడిపోదు. అది మిత్ర, వరుణులకు ప్రియమైన నివాసస్థలం. ఇలా, అగ్ని, మిత్ర, వరుణాదుల మహిమలు, వారి కార్యాలు, వారి రక్షణ, వారి జ్ఞానం, ఋషులు గాఢంగా అనుభవించారు, స్తుతించారు. ఈ విధంగా దేవతల కీర్తి సదాకాలం లోకాల్లో ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉంటుంది.