ఒకసారి, ఋషులు అత్యంత భక్తితో, అత్యున్నతమైన, పురాతనమైన, మహత్తరమైన స్తోత్రాన్ని, హవ్యాన్ని, ప్రార్థనను మిత్ర-వరుణులకు సమర్పించారు. ఈ ఇద్దరు దైవాధిపతులు, ఘృతసంపన్నులు, యజ్ఞంలో ప్రశంసలు అందుకునేవారు, వారి శక్తిని ఎవరూ దాటి పోవలేరు. వారి దివ్యతను ఇప్పటికీ ఎవరూ అధిగమించలేరు. వారు విశాలమైన, సత్యమార్గాన్ని తమ కిరణాలతో కొలిచారు. భగ యొక్క కాంతితో ఆ మార్గాన్ని తలపెట్టారు. మిత్రుడు, అర్యమన్, వరుణుని ప్రకాశవంతమైన ఆసనం అక్కడ స్థాపించబడింది. అక్కడే వారు మహా స్తోత్రాన్ని, మహా శక్తిని ప్రతిష్ఠించారు. వారు ప్రకాశవంతమైన, అమరమైన అదితిని, వెలుగు నిండిన భూమిని కాపాడుతున్నారు. ఆదిత్యులు, దానాధిపతులు, ప్రతిరోజూ అప్రమత్తంగా ప్రజలను సంరక్షిస్తారు. మిత్రుడు, వరుణుడు ప్రజలను నడిపిస్తారు; అర్యమన్ కూడా వారికి మార్గదర్శకుడు. ఈ సోమరసం, మిత్ర-వరుణులకు అత్యంత ప్రీతికరంగా, మంగళకరంగా ఉండాలని ప్రార్థించారు. దేవతల్లో శుభమయుడైన సోముడు, అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించాలి. మిత్ర-వరుణులు, మేము కోరినట్లు, సత్యబద్ధంగా, మనకిష్టంగా కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించాలి. ఎవరైనా మానవులు మిత్ర-వరుణులను ఆరాధిస్తే, వారు నిందలేకుండా, అపాయాల నుండి రక్షించబడతారు. ఆ భక్తుని అర్యమన్ సూటిగా నడిపిస్తాడు. వారు తమ ఆజ్ఞను స్తోత్రాలతో అలంకరించుకుంటారు. మహా ఆకాశానికి, భూలోకానికి నమస్కారం. మిత్రుడు, వరుణుడు, అర్యమన్, భగ, ఇంద్రుడు, అగ్నిని స్మరిస్తూ, సోముని సహాయంతో సంతానంతో దీర్ఘాయువు కలిగి ఉండాలని కోరారు. దేవతల సహాయంతో, ఇంద్రుని వీర్యంతో, మారుతులతో కలిసి ప్రఖ్యాతిని పొందాలని ప్రార్థించారు. అగ్ని, మిత్ర, వరుణుడు ఆశ్రయం కల్పించాలి. మేము, మా సంతానం, మీ దయతో రక్షణ పొందాలి. ఆపైన, గోవుల కోసం ప్రయత్నించే వారు, ఉత్సాహంగా సోమరసం తోడుకొని, మిత్ర-వరుణులను ఆహ్వానించారు. ఆ ప్రకాశవంతమైన సోమాలు పాలు కలిపి, మిత్ర-వరుణులకు సమర్పించబడ్డాయి. ఇంకా, పాలు కలిపిన సోమరసం మిత్ర-వరుణులకు సమర్పించబడుతోంది. ఉదయకాలపు కిరణాలతో వారు మేల్కొంటారు. ఆ సోమరసం మిత్ర-వరుణులకు పానీయంగా, ధర్మబద్ధులకు ఆనందంగా ఉంటుంది. ఆవును పోలిన సోమరసం, రాళ్లతో పిండించి, మిత్ర-వరుణులకు సమర్పించబడుతుంది. వారు సమీపించి, ఆ సోమాన్ని ఆస్వాదించాలి. తరువాత, పుషణుని మహిమను ఘనంగా వర్ణించారు. ఆయన శక్తి, కీర్తి ఎప్పటికీ తగ్గవు. ఆయనను ప్రసన్నంగా చేసుకునేందుకు స్తోత్రాలు పాడుతూ, సుఖదాతను, సమస్త జ్ఞానాన్ని కలిగించేవారిని ప్రార్థించారు. పుషణు, రథంలా వేగంగా వచ్చి, ఒంటె దారిలో వెళ్ళినట్టు మమ్మల్ని కష్టాల నుండి రక్షించు అని ప్రార్థించారు. ఆయన స్నేహంతో, పండితులు ఆశ్రయం పొందుతారు. ఆయన దయతో ప్రతి పోటీలో విజయాన్ని ఆశించారు. అజాశ్వుడు, ప్రసిద్ధి కలిగిన వరాల కోసం, ఉత్తమమైన స్తోత్రాలతో పుషణుని ప్రసన్నం చేసుకున్నారు. ఆయన స్నేహాన్ని ఎప్పటికీ నిరాకరించలేదు. తరువాత, అగ్నిని ముందుగా ఆహ్వానిస్తూ, దివ్య రక్షణ కోసం ఇంద్ర-వాయువులను కోరారు. వారు ఉదయ నాభిలో సంచరిస్తూ, కొత్త వరాలు ప్రసాదిస్తారు. మిత్ర-వరుణులు తమ సంకల్పబలంతో, అబద్ధాన్ని నియంత్రిస్తూ, సత్యాన్ని స్థాపిస్తారు. వారి నివాసంలో బంగారు కాంతిని దర్శించగలుగుతారు. అశ్వినులు, ఆరాధకుల స్తోత్రాలను స్వీకరించి, తమ బంగారు రథంలో, స్వర్ణయుక్త అశ్వాలతో ఆకాశాన్ని సంచరిస్తారు. వారు శీఘ్రంగా ప్రయాణిస్తూ, మార్గాన్ని చూపుతారు. అశ్వినులు, రాత్రింబవళ్ళు తమ దయను ప్రసాదించాలి. వారి ఔదార్యం ఎప్పుడూ మాకుండాలి. ఇంద్రునికి సోమరసం సమర్పిస్తూ, ఆయనను స్తుతించారు. అగ్ని దేవా, మా ప్రార్థన విను. దేవతలు అంగిరసులకు ఆవును ఇచ్చినప్పుడు, ఆర్యమన్ దానిని పీల్చాడు. మరియు, దేవతల ప్రాచీన కీర్తి మమ్మల్ని దాటి పోకుండా ఉండాలని, వారి కోపం మమ్మల్ని తాకకుండా ఉండాలని ప్రార్థించారు. మారుతులు, ప్రతి కాలంలో కొత్తదనాన్ని, అపరాజిత శక్తిని ప్రసాదించాలి. అంగిరసుడు దధ్యంగ్, ప్రియమేధ, కణ్వ, అత్రి, మనువు—వారు దేవతలలో వంశస్థులు. వారి మార్గాన్ని అనుసరించి, ఇంద్ర-అగ్నులకు నమస్కరించారు. పూజారి హవిని సమర్పించాలి; వాంఛిత వరాలు పొందాలి. బృహస్పతి, వేనా బలవంతుడితో, ఆహుతులు సమర్పించారు. మేం దూరమైన సంకేతాన్ని, పర్వతాల నుంచి వచ్చిన గీతాన్ని పట్టుకున్నాం. పరలోకంలో పదకొండు, భూలోకంలో పదకొండు, జలాల్లో పదకొండు దేవతలు ఉన్నారు. వారందరూ ఈ యజ్ఞాన్ని అంగీకరించాలి. అగ్నికి ప్రియమైన వేదికను ఏర్పాటుచేసి, ఆయనను కాంతివంతంగా, అంధకారాన్ని తొలగించేలా ఆహ్వానించారు. ద్విజుడు, త్రివిధంగా, సంవత్సరాంతంలో శుద్ధి చెంది, వేరొకరి నాలుకతో స్తుతించబడతాడు. కృష్ణ-శ్వేత మాతలు, ఆ శిశువును పోషిస్తూ, ముందుగా సాగిస్తారు. అతని శరీరం పుష్టిగా పెరుగుతుంది. మనువుకు విమోచనం కోసం, అతని సంతానానికి, వేగంగా, నల్లగా, తెల్లగా, అశ్వాలు నడిపించబడ్డాయి. అవి అలసిపోకుండా, గాలివేగంతో పరుగెడతాయి. ఆ ప్రకాశవంతుడి నుండి, వారు వృద్ధిని కోరుతూ ప్రయాణిస్తారు. మేఘాలు భూమిని తాకినప్పుడు, గర్జిస్తూ, శ్వాసిస్తూ, ధ్వని చేస్తాయి. బంగారు రంగులో అలంకరించబడ్డవాడు, తన భార్యల దగ్గరకు గర్జిస్తూ, బలవంతుడిగా చేరతాడు. క్రమబద్ధంగా, విస్తృతంగా ఉన్నవాడు, ఎప్పటికీ పడుకున్న వారిని తెలుసుకుంటాడు. వారు తిరిగి పెరుగుతారు; దేవతలకు చేరినా, తల్లిదండ్రులకు మరో రూపాన్ని కల్పిస్తారు. వేగంగా, వెంట్రుకలు వదిలిపెట్టి, శబ్దాలతో, అలసిపోకుండా, పునః ప్రయాణానికి సిద్ధమై, వృద్ధాప్యాన్ని వదిలి, కొత్త జీవాన్ని జన్మింపజేస్తారు. అతడు తల్లిని చుట్టుముట్టి, ప్రతిరోజూ, శక్తివంతుడిగా, వృద్ధాప్యాన్ని దాటి, యువతను మోసుకొని, హంసవలె ప్రయాణిస్తాడు. అగ్ని, దాతల మధ్య ప్రకాశించు. గృహపతిగా, బలవంతుడిగా ఉండు. గర్భిణి స్త్రీలు సురక్షితంగా ఉండాలి. ఈ హవిసు నీకు ప్రీతికరంగా ఉండాలి. నీ కాంతివంతమైన, పవిత్రమైన తేజస్సుతో మాకు ధనం ప్రసాదించు. రథానికి, పడవకు, ఇంటికి, అగ్ని, రక్షణను ప్రసాదించు. మా వీరులకు, దాతలకు, ప్రయాణీకులకు రక్షణ కల్పించు. అగ్ని, మా స్తోత్రంతో, స్వర్గభూములతో, నదులతో కలిసి, గొర్రెలు, యవాలు సంపాదించేందుకు మాకు సహాయపడు. అంతిమంగా, ఆ అద్భుతమైన ప్రకాశం, దైవిక తేజస్సు, రూపానికి ప్రతిష్ఠించబడింది. ఆ దేవతా కాంతి, మహత్తరమైనదిగా, ఆలోచన చేరినపుడు, సత్యగోవులు ప్రవాహాలను ప్రసాదించాయి. ప్రకాశవంతుడైనవాడు, పితృధన్యుడు, ఎప్పుడూ విశ్రాంతి పొందుతాడు. రెండవదైనవాడు, ఏడుగురు తల్లుల మధ్య వుంటాడు. ఆ ఎద్దును పీల్చేందుకు, స్త్రీలు మూడవదాన్ని, పదిగుణమైన జ్ఞానాన్ని కలిగినవాడిని జన్మింపజేస్తారు. ఇలా ఋషుల ప్రార్థనలు, దేవతల కీర్తనలు, యజ్ఞాలు, సోమార్చనలు, అగ్నిసేవ, పుషణు స్తుతి, మిత్ర-వరుణుల కాపాడే దయ, అశ్వినుల సహాయం—ఇవి అన్నీ కలిసిపోయి, సనాతన ధర్మంలో భక్తుల జీవితాన్ని కాంతివంతం చేసాయి.