ఉషోదయ సమయం. ఋషులు తమ యజ్ఞవేదిక వద్ద నివేదనలతో ప్రార్థన చేస్తున్నారు. ‘‘దేవతలారా, ఉష, మా పై కరుణ చూపు. మా స్తోత్రాన్ని, మా హవిని గుర్తుంచుకో. నీ వెలుగుతో మాకు ఆశీర్వదించు,’’ అని వారు మనసారా కోరుతున్నారు. అదే సమయంలో, మహాబలుడు ఇంద్రుని స్మరిస్తూ, ‘‘ఓ వృత్రహంతా, శత్రువులను సంహరించేందుకు నీవు ఉత్సాహంగా ఉన్నప్పుడు మా కొత్త స్తోత్రాన్ని విను. నీ వజ్రాయుధంతో మా శత్రువులను నశింపజేయి, మా ప్రయాణానికి ఎలాంటి అపాయమూ కలగనివ్వకు. మాకు హాని కలిగించేవారిని నీవే త్రోవ దూరం పంపు,’’ అని ప్రార్థిస్తున్నారు. ఇంద్రుని సహాయంతో యుద్ధంలో విజయం సాధించాలని, సోమాన్ని పూరించే వారికి ఫలితాన్ని దక్కించాలనే తపనతో, ‘‘ఓ దాత, నీ బలంతో మేము గెలవాలి. సోమాన్ని పూరించే యజ్ఞంలో మేము విజయాన్ని సాధించాలి,’’ అని వారు కోరుతున్నారు. ‘‘సూర్యుని ఆశించే వారికి, ఉషోదయ సంపదను కోరేవారికి, తమ గృహంలోనే కోరేవారికి ఫలితాన్ని ప్రసాదించు. ఇంద్రుడు అర్బుదుడిని సంహరించినట్లు నీ మహిమను అందరూ గానం చేయాలి. నీ వరాలు మమ్మల్ని కాపాడాలి, మంగళం మమ్మల్ని వరించాలి,’’ అని ప్రార్థిస్తున్నారు. పురాతన కాలంలో అమృతత్వాన్ని సాధించేందుకు చేసిన యజ్ఞాన్ని, అందులో ఏర్పడిన స్థావరాన్ని ఇంద్రుడు అందరికీ దర్శనమిచ్చాడు. ఆ మహిమను ఇంద్రుడు మాత్రమే తెలుసు; ఆవులను వెతుకుతున్న సమయంలో తన బంధువుల మధ్య ఆ రహస్యాన్ని తెలుసుకున్నాడు. ‘‘ఇప్పుడు కూడా, అప్పటిలాగే, అంగిరసులకు గోవులును విడిపించావు. సోమాన్ని పిండే వారి మధ్య శత్రువులను, నియమ విరుద్ధులను దూరం చేయు,’’ అని ప్రార్థిస్తున్నారు. ధనాన్ని, కీర్తిని కోరేవారిని ఇంద్రుడు కాపాడతాడు. బలంగా ఆరాధించే వారికి దీర్ఘాయుష్షు, సంతానం ప్రసాదిస్తాడు. దేవతల ప్రేరణతో మనస్సులు ఇంద్రుని వైపు మళ్లుతాయి. ‘‘ఇంద్రా, పర్వతా, మీ ఆయుధాలతో యుద్ధంలో మమ్మల్ని హింసించే శత్రువులను నశింపజేయండి. వారు మాకు హాని చేస్తే, వారిని అంతరించిపోవాలన్నట్టు లోతైన అగాధంలో పడేయండి. మా చుట్టూ ఉన్న శత్రువుల్ని పూర్తిగా చెదరగొట్టండి,’’ అని వారు వేడుకుంటారు. ఋషులు సత్యబుద్ధితో ఆకాశాన్ని, భూమిని పవిత్రం చేస్తున్నారు. ‘‘మోసాలను పోగొట్టుకుంటున్నాము, శత్రువుల గడపలు కూలిపోతున్నాయి, దుర్గాలు ధ్వంసమవుతున్నాయి,’’ అని వారు ప్రకటిస్తున్నారు. ఇంద్రుడు తన బలంతో హానికలిగించేవారి తలను ఛేదించు, పదునైన పాదంతో వారిని నశింపజేయు అని ప్రార్థిస్తున్నారు. ‘‘దుష్టులను, దుర్గాల వారిని, మాయగులను, రాక్షసులను నశింపజేయు. నీ ఆయుధాలు శక్తివంతమైనవి. భయపడని భూమిని నీ తేజస్సుతో కాపాడు. సోమారాధకుడు శత్రుత్వాన్ని తొలగించుకుంటాడు, వెయ్యిరెట్లు ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఇంద్రుడు ధనాన్ని ప్రసాదిస్తాడు,’’ అని వారు గానం చేస్తున్నారు. ఈ సమయంలో, పవనదేవుడు వాయువును స్మరించుకుంటూ, ‘‘వాయూ! నీ రథాన్ని జోడించి, సోమపానానికి రావాలి. నీకు సిద్ధంగా ఉన్న సోమారసం తాగు. నీకు శుభ్రంగా ఒదిగిన ఉదయాలు, ఆవులు సంపదను ప్రసాదించుగాక. మారుతులు కూడా నీతో ఉంటారు. నీవు ధర్మంతో సమస్త ప్రాణులను కాపాడుతావు,’’ అని ప్రార్థిస్తున్నారు. ‘‘ఈ సోమారసం నీకే మొదటగా అర్పించబడుతుంది. వేగంగా నడిచే నీ బలగాలు ధనాన్ని ప్రసాదించు. నీ రథం సహాయానికి వస్తుంది. ఇంద్రుడితో కలిసి రా, మాకు బలాన్ని ప్రసాదించు,’’ అని వాయువును ఆహ్వానిస్తున్నారు. ఇంద్రుడు, వాయువు కలిసి సోమపానానికి రాగ, ఋత్వికులు సోమాన్ని పిండుతున్నారు. ‘‘ఈ సోమాలు నీ కోసం జలాల్లో నిండిపోతున్నాయి. అవి ప్రవాహంలోకి వచ్చి, wool filter ద్వారా ప్రవహిస్తున్నాయి. నీ బలగాలు నదుల్లో వేగంగా ప్రయాణిస్తున్నాయి, ఎక్కడైనా అలసిపోకుండా, పర్వతాలపై కూడా విశ్రాంతి లేకుండా నడుస్తున్నాయి,’’ అని వారు వర్ణిస్తున్నారు. ఇప్పుడు, ఋషులు మిత్రవరుణులను స్మరిస్తూ, ‘‘ఈ యజ్ఞంలో మీకోసం పాత, గొప్ప స్తోత్రాన్ని, హవిని అర్పిస్తున్నాం. మీ శక్తిని ఎవరూ మించలేరు. మీరు ధర్మమార్గాన్ని, విశాలమైన మార్గాన్ని చూపించారు. మిత్రుడు, వరుణుడు, ఆర్యమన్ కీర్తితో పరిపూర్ణమైన సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు. మిత్రవరుణులు ప్రజలను కాపాడుతున్నారు. ఆర్యమన్ నడిపిస్తున్నాడు,’’ అని వారు స్తుతిస్తున్నారు. ‘‘ఈ సోమారసం మిత్రవరుణులకు అతి మధురంగా ఉండాలి. మానవులు మిత్రవరుణులను ఆరాధిస్తే, వారు హాని నుంచి రక్షించబడతారు. ఆర్యమన్ నడిపిస్తూ, సూటిగా నడిపిస్తాడు. దేవతల సహాయంతో, ఇంద్రుని బలంతో మేము కీర్తిని పొందాలి. అగ్ని, మిత్ర, వరుణులు మాకు ఆశ్రయం కల్పించాలి,’’ అని వారు ప్రార్థిస్తున్నారు. ‘‘ఓ మిత్రవరుణులారా! సోమారసం పిండుతూ, ఆవుపాలు కలిపి మీకు సమర్పిస్తున్నాము. ఉదయపు కిరణాలతో మీరు మేల్కొనండి. సోమారసం తాగేందుకు మాకు రండి. మేము పిండిన ఈ సోమాన్ని మీరు స్వీకరించండి,’’ అని ఋషులు ప్రార్థనతో తమ యజ్ఞాన్ని ముగిస్తున్నారు.