ఒక పవిత్రమైన ఉదయం, ఋత్వికులు మేల్కొని, ఇంద్రుని భాగాన్ని దర్శించమని ఒకరిని ఒకరు ప్రేరేపించారు. సిద్ధంగా ఉన్నా, సిద్ధంగా లేకపోయినా, యజ్ఞాన్ని సమర్పించాలనే ఆకాంక్షతో వారు ముందుకు వచ్చారు. “ఇంద్రా! మా అర్పణాన్ని విను, ఇక్కడికి రా,” అని పిలిచారు. అప్పటికే సూర్యుడు తన మార్గాన్ని దాటి మధ్యలోకి వచ్చాడు. స్నేహితులు ధనసంపదలతో చుట్టూ చేరారు, యజమానుని చుట్టూ కుటుంబ సభ్యులు చేరినట్లుగా. ఆ యజ్ఞంలో, పాత్రలోని హవనం పవిత్రంగా ఉంది, అగ్నిలో సమర్పణ పవిత్రంగా ఉంది, ఇంకా సత్యమయమైన క్రొత్త యాగంలో అత్యంత పవిత్రంగా ఉంది. “వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రా! మధ్యాహ్నపు సోమపానంలో ఆనందించు, మేము సమర్పించిన సోమాన్ని పానము చేయు” అని ప్రార్థించారు. ఇంద్రుడు, ఎన్నో సార్లు పిలవబడినవాడు, శత్రువులను జయించాడు. అతని గొప్ప బలమే మాకు వరాల్ని అందించుగాక అని ఆశించారు. నదుల అధిపతిగా, సంపదల యజమానిగా, తన కుడి చేతితో ధనాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించారు. ఇంద్రుడు, భయంకరమైన పశువులా కొండల్లో సంచరిస్తూ, దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చాడు. తన వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని, శత్రువులను ఛేదించమని, విరోధాన్ని పారద్రోలమని కోరారు. ప్రజల్లో పౌరుషుడైన వృషభుడుగా, అతడు అత్యున్నత బలంతో జన్మించాడు. శత్రువులను తరిమేసి, దేవతలకు విశాలమైన స్థలాన్ని కల్పించాడు. ఈ సమయంలో, ప్రథా మరియు సప్రథా అనే పేర్లను కలిగి, అనుష్టుప్ ఛందస్సుతో కూడిన ఒక ప్రత్యేకమైన హవనం ఉంది. వసిష్ఠుడు ధాతృ, సవితృ, విష్ణువుల తేజస్సులో నుండి రథంతరాన్ని తీసుకెళ్లాడు. వారు రహస్యంగా దాచిన యజ్ఞానికి అత్యున్నతమైన స్థలాన్ని కనుగొన్నారు. భరద్వాజుడు అదే తేజస్సులో నుండి అగ్నికి బృహత్ను రూపొందించాడు. వారు ప్రకాశవంతమైన మనస్సుతో, మొదటి దైవిక మార్గాన్ని కనుగొన్నారు. యజుస్ మంత్రాలతో అల్లిన ఆ మార్గంలో, ధాతృ, సవితృ, విష్ణువుల తేజస్సులో నుండి సూర్యుని నుండి వేడి హవనం తీసుకొచ్చారు. బృహస్పతి మమ్మల్ని కష్టమైన మార్గాల్లో దారి చూపాలని, దుష్టభాషణపు శాపం నుండి రక్షించాలని కోరారు. విరోధాన్ని తుడిపాడాలని, మనసులోని చెడు ఉద్దేశ్యాలను తొలగించాలని, భక్తులకు మంగళాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించారు. నారాశంసుడు మొదటి హవనంలో మమ్మల్ని రక్షించుగాక, చివరి సమర్పణలో, ఆహ్వానాల్లో మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక అని కోరారు. అగ్నికి సంబంధించిన ఉగ్రమైన తల రాక్షసులను, వేదవాక్యాన్ని ద్వేషించేవారిని దహించుగాక అని ప్రార్థించారు. తపస్సుతో జన్మించిన, తపస్సుతో ప్రకాశించే దేవతను మనస్సుతో దర్శించినవాడిని. “ఇక్కడ సంతానాన్ని ప్రసాదించు, ఇక్కడ సంపదను ప్రసాదించు; పుత్రకామునికి పుత్రాన్ని ప్రసవించు” అని కోరారు. తాను తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, కాలాన్ని తట్టుకోకుండా తన స్వరూపంలో వెలుగుతూనే ఉన్న దేవతను దర్శించారు. “యువతి నా దగ్గరకు రాగాక, పుత్రకామునికి పుత్రాన్ని ప్రసవించు” అని కోరారు. తాను గర్భాన్ని ఔషధాలలో, సమస్త లోకాలలో ఉంచినట్టు చెప్పారు. భూమిపై సంతానాన్ని సృష్టించి, మహిళలకు పుత్రులను ప్రసాదించారు. విష్ణువు గర్భాన్ని సిద్ధం చేయాలని, త్వష్టృ రూపాలను నిర్మించాలని, ప్రజాపతి జీవాన్ని పోసాలని, ధాతృ గర్భాన్ని ఉంచాలని ప్రార్థించారు. సినీవాళి, సరస్వతి గర్భాన్ని ఉంచాలని, పద్మమాలలతో అలంకరించిన అశ్వినీదేవతలు గర్భాన్ని ప్రసాదించాలని కోరారు. అశ్వినులు మథించిన బంగారు అరణిని, దశమ మాసంలో పుట్టబోయే ఆ గర్భాన్ని మేము పిలుస్తున్నామని చెప్పారు. ఆకాశంలో ప్రకాశించే త్రయీదేవతలు, మిత్రుడు, అర్యమన్, అపరాజితుడైన వరుణుని నుండి మాకు గొప్ప సహాయం కలగాలని కోరారు. వారికి ఎక్కడా శత్రువు ఉండడు, మార్గాల్లో, సంఘటనల్లో కూడా కాదు; దుష్టచిత్తుడు వారికి ఏమీ చేయలేడు. ఆదిత్యుల కుమారులు జీవించడానికి ఎవరికి నిత్యమైన వెలుగును ప్రసాదిస్తారో, ఆ మానవుడు ఎల్లప్పుడూ కాంతితో నిండిపోతాడు. గాలి మాకు ఆరోగ్యాన్ని, హృదయానికి హర్షాన్ని కలిగించుగాక, ప్రాణాలను ముందుకు నడిపించుగాక అని కోరారు. “వాయువే! నీవే మా తండ్రివి, సోదరుడివి, స్నేహితుడివి; మాకు జీవనయోగ్యతను ప్రసాదించు” అని ప్రార్థించారు. నీ ఇంట్లో ఉన్న అమృత సంపదను మాకు ప్రసాదించు అని కోరారు. అగ్నిని, ప్రజల్లో వృషభుడైనవాడిని, తన వాక్కుతో పిలిచారు. అతడు మమ్మల్ని ద్వేషభావాన్ని దాటి దారి చూపుగాక అని ప్రార్థించారు. ఎక్కడైతే అతడు అత్యంత దూరంగా ప్రకాశిస్తాడో, ఎడారిని దాటి వెలుగుతాడో, అక్కడి నుండి మమ్మల్ని ద్వేషాన్ని దాటి నడిపించుగాక అని కోరారు. స్వచ్ఛమైన తేజస్సుతో రాక్షసులను జయించే వృషభుడు, సమస్తాన్ని తిలకించే జ్ఞానదృష్టితో ఉన్నవాడు, మమ్మల్ని ద్వేషాన్ని దాటి నడిపించుగాక అని ప్రార్థించారు. అతడు పరదేశంలో జన్మించిన అగ్ని, మమ్మల్ని ద్వేషాన్ని దాటి నడిపించుగాక అని ప్రార్థించారు. ఇప్పుడు, వేగంగా పరుగెత్తే అశ్వాన్ని జాతవేదస్కు సమర్పించమని, ఈ ఆసనం మాకు కలగాలని ప్రార్థించారు. జ్ఞానవంతుడు, దాత అయిన జాతవేదస్కు గొప్ప స్తుతిని సమర్పించారు. దేవతలకు హవనాన్ని తీసుకెళ్లే జాతవేదస్కు జ్యోతులు, మా యజ్ఞాన్ని ప్రేరేపించుగాక అని కోరారు. ఒక చిత్తడిపులి (చిత్తెడు ఆవు) ముందుకు వచ్చింది. తల్లి ముందు నిలబడి, తండ్రిని ఆశిస్తూ, సూర్యుని కోసం తపిస్తూ వెళ్లింది. ఆమె ప్రకాశించే లోకాలలో సంచరిస్తూ, పీల్చుతూ, విడిచిపెడుతూ ఉంది. గొప్ప వృషభుడు ఆకాశాన్ని ప్రకటించాడు. ఆమె ముప్పై చోట్ల వెలిగింది, వాక్కు వేగవంతునికి సమర్పించబడింది, ఉదయాన్నే, పగళ్ళతో పాటు వెలిగింది. తాపం నుండి ఋతు, సత్యం జన్మించాయి; వాటి నుండే రాత్రి, రాత్రి నుండి ప్రవహించే సముద్రం పుట్టింది. ఆ సముద్రం, ప్రవహించే జలధి నుండి సంవత్సరము పుట్టింది; అది పగలు, రాత్రిని విడదీస్తూ, చలనశీలమైన సమస్తాన్ని పాలించే అధిపతిగా మారింది. సూర్యుని, చంద్రుని క్రియేటర్ ముందుగా ఏర్పరిచాడు; ఆకాశాన్ని, భూమిని, మధ్యలోని అంతరిక్షాన్ని, స్వర్గాన్ని స్థాపించాడు. ప్రజాసభలో స్తుతించబడే అగ్ని, ప్రతి ఇంట్లో ప్రज్వలించబడుతున్నాడు. యజ్ఞవేదికపై వెలిగే అతడు, మాకు సమస్త సంపదలను ప్రసాదించుగాక అని ప్రార్థించారు. “అందరూ కలిసిపోండి, కలిసి మాట్లాడండి, మనస్సులు ఒకటిగా అవగాహన చేసుకోండి. దేవతలు గతంలో ఒకే సంకల్పంతో తమ భాగాన్ని ఆరాధించినట్లుగా మనమూ ఐక్యంగా ఉండాలి” అని కోరారు. ఇలా ఋగ్వేదంలోని ఈ మంత్రాలు, యజ్ఞంలో దేవతలను ఆహ్వానిస్తూ, సృష్టి, సంపద, ఆరోగ్యం, ఐక్యత, సంతానాభివృద్ధి కోసం మానవులు చేసిన ప్రార్థనలను మన ముందుకు తీసుకొస్తాయి.