అగ్ని దేవుని వైభవాన్ని, ఆయనను మనుషులలో ప్రకాశించే శక్తిగా వేదాలు వర్ణించాయి. తన స్వస్థానంలో శుద్ధతతో, వ్రతాన్ని కాపాడుతూ, అగ్ని దేవుడు అడ్డుపడే దుష్ట శక్తులను సంహరిస్తాడు. యజ్ఞాలలో ఘృతాన్ని పోసే పత్రాలతో అగ్ని దేవుని పూజిస్తారు; ఆయన్ని ప్రార్థించి పిలిచినప్పుడు ఆయన ఆనందంగా అభిషేకాన్ని స్వీకరిస్తాడు. అగ్ని ముఖం తేనెలా మధురంగా మెరిసిపోతుంది. కాలక్రమంలో ఆయన వృద్ధుడవుతాడు, అయినా దేవతలకు హవిస్సును మోసిపోతూ మానవులు ఆయనను పిలుస్తూనే ఉంటారు. అగ్ని దేవుడు అమరుడు, ఇంటి ఇలవేల్పు, అపరాజితుడు. ప్రజలు ఆయన్ని ఘృతంతో పూజిస్తారు. ఆయన శక్తివంతమైన జ్వాలతో దుష్టశక్తులను దహించాలి, సత్యాన్ని కాపాడే కాపరిగా వెలుగుతూ ఉండాలి. అగ్ని ముఖం సౌమ్యంగా మెరిసిపోవాలి, మాంత్రికులను ఆయన దూరం చేయాలి. విశాలమైన గృహాలలో అగ్ని దేవుడిని ఘర్షణతో, స్తోత్రాలతో ప్రజలు వెలిగిస్తారు; యజ్ఞానికి అర్హుడైన ఆయనే. ఇప్పుడు, ఒక మనస్సు ఇలా ఆలోచిస్తుంది: "నాకు ఆవు, గుర్రం లభించాలి; బహుశా సోమరసాన్ని త్రాగగలనేమో." ఆలోచనలు గాలిలా ఉల్లాసంగా ఉప్పొంగుతుంటాయి—ఇది సోమరస ప్రభావమేమో! మనస్సు గుర్రాలు రథాన్ని లాగినట్టు వేగంగా ఎగురుతుంది, ఆవు తన కుర్రాడిని చేరినట్టు ఆలోచన మన వెంటే వస్తుంది—ఇదీ సోమరస ప్రభావమేమో! మనసు జ్ఞానాన్ని వెతుకుతూ తపస్విలా తిరుగుతుంది. ఐదు జనజాతులు కూడా నన్ను ఆపలేవు; రెండు లోకాలు కూడా నన్ను నిలిపివేయలేవు; నేను ఆకాశాన్ని, భూమిని మించి ఉనికిని పొందాను—ఇదంతా సోమరస ప్రభావమే! నాకు భూమిని ఎక్కడైనా ఉంచే శక్తి ఉంది, భూమిని ఎండబెట్టగలను, కదిలించగలను; నా రెండు రెక్కల్లో ఒకటి ఆకాశంలో, మరొకటి భూమిపై—ఇదంతా సోమరస ప్రభావమే! నేను మహాశక్తివంతుడిని, దేవతలకు హవిస్సును మోసిపోతూ నా ఇంటికి అల్లంకరించబడి వెళ్తున్నాను—ఇదీ సోమరస ప్రభావమే! ఈ సృష్టిలో అత్యంత మహిమాన్వితమైనది ఎవరు? ఆయన నుండే భీకరుడు, కాంతివంతుడు, వీరుడు జన్మించాడు. పుట్టిన వెంటనే శత్రువులను జయించాడు; దేవతలందరూ ఆయన్ని ఆనందంగా ఆరాధించారు. ఆయన బలంతో పెరిగి, శత్రువులకు భయాన్ని కలిగిస్తాడు, రక్షణను, పోషణను అందిస్తాడు; ఆనంద సభల్లో ప్రజలు ఆయన్ని నమస్కరిస్తారు. ప్రజలు ఆయన జ్ఞానాన్ని కోరుకుంటారు; మధురమైన ఆనందాన్ని విడుదల చేస్తాడు, తేనెలా మధురంగా పోటీ పడతాడు. ఋషులు ఆయన్ని ధనాన్ని జయించేవాడిగా ప్రశంసిస్తారు. ఆయన శరీరంలో శక్తివంతుడిగా నిలవాలి; హానికర శక్తులు ఆయన్ని జయించకూడదు. ఆయన్ని వందనం చేస్తూ, యుద్ధాల్లో ఆయన్ని ఆశ్రయిస్తారు; ఆయన్ని స్తోత్రాలతో, ప్రార్థనలతో శక్తిని పెంచుతారు. ఆయన అనేక రూపాలవాడు, సహాయులకూ సహాయకుడు, ఏడు వరాల్ని ప్రదర్శిస్తాడు. ఆయన తక్కువ, ఎక్కువ లోకాలను స్థాపించాడు; అందులో మనం నివసిస్తున్నాం. ఆయనే తల్లులను, చలనశీలులను స్థాపించాడు; వేగవంతమైన వాటిని ముందుకు నడిపాడు. ఈ స్తోత్రాలు బృహద్దివ అనే మేధావి, ప్రకాశవంతుడు, ఇంద్రుని కోసం పాడినవి. ఇంద్రుడు స్వయంభూవు, మహా వంశాన్ని పాలించే వాడు, దూర ప్రాంతాలను తెరచినవాడు, రక్షణను ప్రసాదించే వాడు. బృహద్దివ, అతర్వణుని వంశస్థుడు, ఇంద్రుని తన అంతరాత్మగా భావించి వర్ణించాడు. మాతరిశ్వన్ కుమార్తెలు శాంతిగా దగ్గరకి వచ్చి, ఇంద్రుని శక్తిని ప్రేరేపిస్తారు. ప్రారంభంలో హిరణ్యగర్భుడు ఉద్భవించాడు. ఆయనే సర్వజగత్తుకు ఏకైక అధిపతి, సృష్టికర్త. ఆయన భూమిని, ఆకాశాన్ని స్థాపించాడు. ఆయనే ప్రాణాన్నీ, బలాన్నీ ప్రసాదిస్తాడు; దేవతలందరూ ఆయన్ని అనుసరిస్తారు. ఆయన నీడ అమరత్వం, మరణం కూడా ఆయన నీడే. ఆయనే ప్రాణం ఉన్నదాన్ని, కణం కదిలే ప్రతీదాన్ని పాలించే రాజు. ఆయన మహిమను హిమపర్వతాలు, సముద్రాలు, నదులు ప్రకటిస్తాయి. ఆయన భుజాలే దిక్కులు. ఆయన వల్లే ఆకాశం, భూమి, అంతరిక్షం స్థిరంగా నిలిచాయి. రెండు విశాల లోకాలు ఆయన శక్తిని చూసి వణుకుతాయి; సూర్యుడు ఆయన ఆజ్ఞతో ఉదయిస్తాడు. మహా జలాలు, విశ్వగర్భాన్ని మోసుకుని, అగ్ని దేవుని ఉత్పత్తి చేశాయి; ఆ దేవతలలో దేవుడు ఆయనే. ఆయన మహిమతో నీటిని చూచి, సృష్టిని ఉత్పత్తి చేశాడు; ఆయనే దేవతలకు మించిన దేవుడు. భూమిని సృష్టించిన సృష్టికర్త, స్వర్గంలో ఋతాన్ని స్థాపించినవాడు, ప్రకాశవంతమైన నీటిని సృష్టించినవాడు మనకు హానిచేయకూడదని ప్రార్థించాలి. ఇలా, అగ్ని దేవుని వైభవం, సోమరస ప్రభావం, ఇంద్రుని మహిమ, హిరణ్యగర్భుని సృష్టి—all వేదాల గొప్పతనాన్ని, జగత్తు మూలాన్ని మనకు వివరిస్తాయి.