దేవతలు, మానవులు, రాజులు—all united in upholding righteousness. ఒక బ్రాహ్మణుని భార్యను, దేవతల సహాయంతో, ఆమె నిర్దోషిణిగా తిరిగి ఇచ్చారు. సత్యాన్ని నిలబెట్టిన రాజులు ఆమెను తిరిగి అప్పగించారు. అలా ఆమెను తిరిగి ఇచ్చిన తర్వాత, దేవతలతో కలిసి, పాపరహితురాలిగా చేసిన ఈ మంచిపనికి ప్రతిఫలంగా, వారు భూమి ఇచ్చే పోషణను ఆనందంగా అనుభవిస్తూ, మహాగీతాన్ని పాడుతూ ఉత్సవంగా జరుపుకున్నారు. ఈ సమయంలో, మానవుల గృహంలో జాతవేదసు అగ్ని ప్రज్వలించబడింది. ‘‘ఓ జాతవేదా! నీవు దేవతలకు హోమం చేయు బుధుడవు. నీవు మిత్ర, వరుణులను ఇక్కడికి రప్పించు. నీవు సందేశవాహకుడవు, మేధావివి, జ్ఞానవంతుడవివి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఓ తనూనపాత్! నీవు సత్యమార్గంలో ప్రయాణించే వాడవు. తేనెతో అభిషిక్తుడవు, మధురభాషణుడవు. మా ఆలోచనలను అర్థం చేసుకొని, మా యజ్ఞాన్ని అంగీకరించు. మా కర్మ దేవతల్లో విజయవంతం చేయు’’ అని విన్నపించారు. అగ్ని దేవుడు, ‘‘నీకు పూజా స్థానం ఉంది. వసువులతో కలిసి రా. దేవతల యజ్ఞపురోహితుడవు నీవు. మా పిలుపుతో నీవు సర్వోత్తముడవవు’’ అని స్తుతించారు. ‘‘ఈ భూమిపై తూర్పుదిశగా దర్భాసనాన్ని పరచండి. ఇది గృహానికి, దినారంభానికి ముందు భాగంగా ఉండాలి. దేవతలకు, అదితికి, విశాలమైన, శుభ్రమైన ఆసనం పరచండి’’ అన్నారు. ‘‘వివాహితలు తమ భర్తలకు అలంకరించుకున్నట్లుగా, ప్రకాశవంతమైన, విశాలమైన ఆసనాలు పరచండి. దేవతలకు విస్తృతంగా తెరచిన ద్వారాలు సులభంగా ఉండాలి’’ అని సూచించారు. ‘‘యజ్ఞాన్ని మేల్కొల్పే వాడు సమీపించాలి. ఉదయం, రాత్రి తమ స్థలాల్లో కూర్చొనాలి. దివ్యమైన కన్యలు, మహిమాన్వితంగా, ప్రకాశవంతమైన అలంకారాలతో తమ అందాన్ని ప్రదర్శించాలి’’ అని వర్ణించారు. ‘‘దివ్యపురోహితులు, ముందుగా, వాక్కులో నిపుణులు, యజ్ఞాన్ని కొలిచి, కవులను ప్రేరేపిస్తూ, తూర్పున పురాతన జ్యోతి చూపిస్తారు’’ అని వివరించారు. ‘‘భారతీ, ఇళా, సరస్వతీ—ఈ మూడు దేవతలు మన యజ్ఞానికి రావాలి. మనుషుల మధ్య అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ఈ పవిత్ర దర్భాసనంపై కూర్చొని ఆనందాన్ని, నిజమైన జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాలి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఈ లోకాలన్నింటినీ, ఆకాశాన్ని, భూమిని అలంకరించిన త్వష్టకు, పురోహితుని మార్గదర్శనంతో, యజ్ఞాన్ని సమర్పించండి’’ అన్నారు. ‘‘హవిస్సులను క్రమంగా, సరిగ్గా సమర్పించండి. అరణ్యాధిపతి, శాంతికరుడైన అగ్ని తేనె, నెయ్యితో హవిస్సును ఆస్వాదించాలి’’ అని చెప్పారు. ‘‘అగ్ని, వెంటనే జన్మించి, యజ్ఞాన్ని కొలిచాడు. దేవతలకు నాయకుడయ్యాడు. పురోహితుని ఆదేశంతో, సత్యవాక్కుతో సమర్పించిన హవిస్సును దేవతలు స్వీకరించాలి’’ అన్నారు. ఇప్పుడు, ‘‘ఓ మేధావులారా! మీ ఆలోచనలను వెలికి తీయండి. మనం సత్యకార్యాలతో ఇంద్రుణ్ణి కదిలించుదాం. ఆయన వీరుడు, గాయకుడు, జ్ఞానవంతుడు’’ అని పిలిచారు. ‘‘సత్యాసనం నుంచి సత్యప్రేరణ వెలుగులోకి వచ్చింది. ఇంటిపిల్ల అయిన వృషభుడు, ఆవులతో వచ్చాడు. ఆయన శక్తితో ఉరుముతో లేచి, విశాలమైన ప్రదేశాలను విడగొట్టాడు’’ అని వర్ణించారు. ‘‘ఇంద్రుడు తన కీర్తితో దీనిని తెలుసుకున్నాడు. ఆయన జయుడు, సూర్యునికి మార్గదర్శకుడు. దీనిని స్థిరంగా చేసి, ఆవుల అధిపతిగా, ఆకాశాధిపతిగా, అపరాజితుడిగా నిలిచాడు’’ అన్నారు. ‘‘అంగిరసులు స్తుతించిన ఇంద్రుడు, మహాసముద్రానికి న్యాయాలను ఏర్పాటు చేశాడు. అనేక ప్రదేశాలను విస్తరించి, సత్యానికి ఆధారంగా నిలిపాడు’’ అని వివరించారు. ‘‘ఇంద్రుడు ఆకాశ, భూమి పరిమాణాన్ని తెలుసు. అన్ని ప్రదేశాలను తెలుసు. శుష్ణుడిని సంహరించాడు. సూర్యునితో మహాకాశాన్ని విస్తరించాడు, తన స్తంభంతో కూడా ఆధారాన్ని నిలిపాడు’’ అన్నారు. ‘‘వజ్రాయుధంతో వృత్రుని సంహరించాడు. దుష్టుని మాయను ఛేదించాడు. ఓ ధీరుడా! నీ ధైర్యంతో వారిని粉碎 చేశావు. దానివల్ల నీవు బలవంతుడవయ్యావు’’ అని స్తుతించారు. ‘‘యదువుల ధ్వజాలు, ఉదయంతో, సూర్యునితో ప్రకాశించాయి. అవి కాంతిలో ఆనందించాయి. నక్షత్రం కనిపించినప్పుడు, అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో, ఎక్కడికి పోయిందో ఎవరికీ తెలియదు’’ అన్నారు. ‘‘ఆదికాలపు నదులు, ఇంద్రుని ప్రేరణతో, దూరంగా ప్రవహించాయి. వాటి మూలం, స్థానం, మధ్య, ముగింపు ఎక్కడో తెలియదు’’ అని ప్రశ్నించారు. ‘‘సర్పం పట్టుకున్న నదులు విడుదలయ్యాయి. అవి వేగంగా ప్రవహించాయి. విముక్తిని కోరినవారు విడుదలయ్యారు. నిర్బంధితులకు ఆనందం దక్కలేదు’’ అన్నారు. ‘‘నదులు, గర్జిస్తూ, సింధువుకు పరుగెత్తాయి. మార్గాన్ని తెరిచినవాడు పాత అడ్డంకిని విచ్ఛిన్నం చేశాడు. పాత భౌతిక సంపద విశ్రాంతికి వెళ్లింది. ఓ ఇంద్రా! అనేక దయగలవారు మనకు వచ్చారు’’ అని వివరించారు. ‘‘ఇంద్రా! ఉదయపు సమయానికి కావలసిన సోమరసాన్ని త్రాగు. నీ మొదటి పానీయము ఉదయాన్నే. శత్రువులను సంహరించేందుకు ఆనందించు. మేము నీ వీరచర్యలను గీతాలతో ప్రకటిస్తాము’’ అని పిలిచారు. ‘‘నీ రథంతో, ఆలోచనకన్నా వేగంగా ఇక్కడికి రా, సోమరసం త్రాగు. నీ పసుపు కాళ్లు ఉత్సాహంగా పరుగెత్తాలి. నీవు వృషభుడవు, నీ ప్రయాణంలో ఆనందించు’’ అన్నారు. ‘‘సూర్యుని కాంతితో, జ్యోతితో, నీ శరీరాన్ని ఉత్తమ రూపాలతో తాకు. మేము నీ మిత్రులం, పిలిచినప్పుడు మనతో కలిసి కూర్చొని ఆనందించు’’ అన్నారు. ‘‘ఇంద్రా! నీ మహిమను ఆకాశ, భూమి దాటి పోలేదు. నీ ఇంటికి, నీ ప్రియులతో, యుక్త పసుపు కాళ్లతో రా. ప్రియమైన ఆహారాన్ని స్వీకరించు’’ అని పిలిచారు. ‘‘నీవు ఎప్పుడూ సోమాన్ని త్రాగి, శత్రువులను సంహరించావు. అపూర్వమైన మహాకార్యాలు చేశావు. దాతృత్వాన్ని నీకోసం ప్రేరేపిస్తారు. నీ ఆనందానికి సోమాన్ని పిండి సమర్పిస్తారు’’ అన్నారు. ‘‘ఈ పాత్ర నీకోసం నిండి ఉంది. సోమాన్ని త్రాగు, ఓ శతబాహు! పిలుపు మధురతతో నిండి ఉంది. అందరు దేవతలు దీన్ని ఆస్వాదించాలనుకుంటున్నారు’’ అన్నారు. ‘‘ఇంద్రా! అనేక ప్రజలు హవిస్సులతో నిన్ను పిలుస్తున్నారు. మా మధురమైన పానీయాలు నీకోసమే. వాటిని పిండినప్పుడు ఆనందించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఇప్పుడు నీ పురాతన వీరచర్యలను ప్రకటిస్తాను. నీ పురాతన కార్యాలను. నీ అలసటలేని కోపం రాయిని చీల్చింది. ప్రేరితుడైనవారికి ఆవును తెలిసేలా చేశావు’’ అన్నారు. ‘‘పరివారాల మధ్య కూర్చో, ఓ గణాధిపతీ! నిన్ను మేధావులలో మేధావిగా పిలుస్తారు. నీ లేని కార్యం లేదు, ఓ మహాబలుడా! మఘవన్, గొప్ప గీతాన్ని పాడు’’ అన్నారు. ‘‘మఘవన్! మమ్మల్ని, దుర్బలులను చూడు. మిత్రుడిగా నీ మిత్రులను గుర్తు పెట్టుకో. యుద్ధంలో మాకు విజయాన్ని ప్రసాదించు. హవిస్సు లేని వారికి కూడా ధనాన్ని ప్రసాదించు’’ అని ప్రార్థించారు. ఆకాశం, భూమి, అన్ని దేవతలు, అంధకారంలో ఆయన శక్తిని బలపరిచాయి. ఆయన సోమాన్ని త్రాగుతూ తన మహిమను, బలాన్ని పెంచాడు. విష్ణువు తన బలంతో ఆ మహిమను అంధకారంలో మోశాడు. తేజోమయమైన తేనెబిందువును పట్టుకున్నాడు. దేవతలతో కలసి, దాతృత్వశీలి అయిన ఇంద్రుడు, తన అనుచరులతో కలిసి వృత్రుని సంహరించి, అత్యుత్తముడయ్యాడు. విపక్షిగా నిలబడి, ఆయుధాలు ధరించి, వృత్రుని ఎదురు పోరాటానికి సిద్ధమైనప్పుడు, మారుతులు కూడి, ఇంద్రుని ఘోరమైన శక్తిని పెంచారు. పుట్టుకతోనే ప్రత్యర్థులను తరిమికొట్టాడు. మానవబలానికి పోరాటాన్ని చూశాడు. రాయిని చీల్చి, నదులను విడుదల చేసి, తన శక్తితో విశాలమైన ఆకాశాన్ని స్థిరపరిచాడు. ఇంద్రుడు తన బలంతో యజ్ఞంలో ముందంజ వేశాడు. తన పరాక్రమంతో ఆకాశాన్ని, భూమిని దాటి పోయాడు. ఉల్లాసంతో ఇనుప వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నాడు. అది మిత్ర, వరుణ, యజ్ఞకర్తలకు వరప్రదాయిని అయింది. ఇక్కడ దూరదృష్టి గల ఇంద్రుని మహాకార్యాలు స్తుతించబడ్డాయి. అవి ఆయన మనసుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి. ఘోరుడైన ఆయన తన బలంతో, నీటిని ఆపిన వృత్రుని, అంధకారంలో సంహరించాడు. ఆదికాలపు వీరచర్యాలు, ఇద్దరు మహానుభావులు పోటీగా నిలిచినప్పుడు, ఇంద్రుడు పిలవబడినపుడే, లోతైన అంధకారాన్ని నాశనం చేసి, తన శక్తితో శత్రువును కూల్చివేశాడు. ఇలా ఋగ్వేదంలోని ఈ శుభ కథనం, ధర్మాన్ని, దేవతా మహిమను, యజ్ఞ వైభవాన్ని, ఇంద్రుని పరాక్రమాన్ని, అగ్ని మహత్తును, ప్రకృతిలోని దివ్య క్రమాన్ని మన ముందుంచుతుంది.