सत्यं वः पितरः स्वस्तये कामयमानाः प्राचीनेषु कालेषु युष्मान् आसने युञ्जन्। अमृताः सुवर्णवर्णाः सुवर्णगत्याः तेषां निनादेन दिवं पृथिवीं च व्याप्य नादयन्ति। एवं शिलाः मुक्तिकाले वदन्ति, यथा युक्ताश्वाः हिनस्ति। बीजमिव क्षिपन्त्यन्नं सोमं पिन्वन्ति, न कदापि क्षीयन्ते, सदा उत्सुकाः। सोमपेषणे यज्ञकाले वाक् प्रवदन्ति, यथा क्रीडन्तः पुत्राः मातरं ताडयन्ति। विमोचयन्तु शिलाः, ये धीराः सोमं पिन्वन्ति; ते कर्मणि उत्सुकाः प्रवर्तन्ताम्। एवमिदं सन्ततम्। अथ पत्न्यै प्राह—“स्थिरा भव मनसा; अस्मिन भयेषु वयं सह वाक् संयोजयाम। न हि मन्त्राः व्यर्था; ते अस्मान् सुखाय पारं नयन्ति।” सा प्रत्युवाच—“किं ते वचो मया कर्तव्यम्? अहं प्रातरिव प्रकाशे गमिष्यामि। हे पुरूरवस्, गृहं पुनर्याहि; दुर्निगम्या अस्मि, वातमिव।” सा पुनराच—“शर इव कोषात्, शतगाव इव धावन्त्याः, मम वेगः शीघ्रः। दुर्बले पुरुषे निश्चयः विक्षिप्यते, यथा सरितः जलानि विक्षिपन्ति; न प्राज्ञः अपि तस्य प्रमाणं गृह्णाति।” सा धनं वहन्ती, यद्युषसः इच्छेत्, समीपात् स्वसुर्यं गच्छति। अहं संध्यां प्राप्तवती, यत्र पन्थाः वक्रः; रात्रौ वैतसपाशेन बद्धा। त्रिः दिवसस्य वैतसपाशाः मां बध्नन्ति, त्वं च, अच्युत, मां स्पृहयासि। हे पुरूरवस्, त्वदीयं चिह्नं दृष्ट्वा, स राजा, वीरः, स एव मम शरीरम्। सा सुष्ठु सन्धिता रेखा, अनुग्रहेण पूर्णा, हृदयस्य दर्शनमिव, न ग्रन्थिना, शीघ्रगामिनी—ते दीप्ताः रक्ताः स्त्रियः यशसे धावन्ति, गाव इव, दुहित्र्यः इव। मम जन्मनि, दिव्याः स्त्रियः एकत्र उपविशत्, आपः स्तुताः वृद्धिं जग्मुः। देवाः त्वां, हे पुरूरवस्, युद्धाय, शत्रुघ्नाय, महान्तं चक्रुः। यदा ताभिः सह अहं मर्त्येषु कामं त्यक्तवती, मर्त्या मर्त्येषु सेवां कृतवती। तदा मदमत्ताः ताः मां न रमयन्त; ये रथं स्पृशन्ति, ते अश्वाः अन्तर्धायन्ते। यदा मर्त्यः अमृतानां स्त्रीणां मध्ये उदासीनः, पृथिव्यां कर्मसु न भागं लभते, तदा ताः रूपाणि दीप्तिमन्ति, क्रीडन्त्यश्वा इव, चपलवत्साः इव, स्वशोभया शोभमानाः। विद्युत्समा सा पतिता, निर्घोषरहितया दीप्त्या, मम प्रियतमान् कामान् निनाय। सा कुलजा नारी आप्सु जाता—“हे उर्वशी, आयुष्मान् कुरु नरं।” त्वं गोपाल्यै एवम् अभूत्; तदर्थं, हे पुरूरवस्, बलं न्यवेशयः। त्वां कामये, प्राज्ञ, त्वं मया न स्थितवान्; न शुश्राविथ, किं त्वया रमितम्? कदा नवजातः पुत्रः पितरं इच्छति, अश्रूणि स्रावयन्, सत्यम् अवगम्य? को दम्पती उभौ एकचित्तौ, तौ पृच्छेत्त्, यदा अग्निः स्वसुर्यां मध्ये ज्वलति? अहं ब्रवीमि—सा अश्रूणि स्रावयति, स्वसुर्यै कल्याणाय रुदन्ती करोति। अतः त्वां मम समीपात् प्रेषयामि—अन्यत्र गच्छ, मां मा स्पृश, मूढ। शुभः देवः अद्य अनियन्त्रितः, अतिदूरं, परं देशं गच्छतु। तत्र स विनाशस्य अङ्के शयीत; तत्र तं वृकाः उत्सुकाः खादन्तु। हे पुरूरवस्, मा म्रियथाः, मा गच्छ; मा त्वां क्रूराः, दुष्टाः वृकाः नाशयन्तु। न हि स्त्रीषु सौहृदं विद्यते; वृक्याः हृदयानि एवं भवन्ति। यत् विचित्रं आचरं मर्त्येषु, चत्वारि हेमन्तान् अहं अपिवम्। एकवारं घृतस्य अल्पं भागं अदम्; तेन एव तृप्त्वा, अद्य गच्छामि। वसिष्ठः, यो अन्तरिक्षे चरति, उर्वशीं तेजस्विनीं अन्वेष्टुम् इच्छति। पुण्यस्य फलं तव समीपे तिष्ठति; मा वर्तस्व, मम हृदयम् दह्यते। एवं देवाः त्वां, हे ऐल, वदन्ति—यथासि, मृत्योर बन्धुः असि। तव अपत्याः देवेभ्यः हविः युञ्जते; त्वं अपि स्वर्गे मोदस्व। त्वदर्थं, महाबल, अहं सभायां स्तुतिं करोमि; त्वदर्थं उत्सुकस्य माधुरीं, बलिनः हर्षं इच्छामि। यथा घृतं, यत् हरिभिः सुशोभितं सिञ्च्यते, तथा स्तोत्राणि, सुवर्णरूपेण भूषितानि, त्वां प्राप्नुवन्तु। हरिं, यं आहवाः दिवि सिञ्चन्ति, तं पूरयन्ति, हरिभिः, गावः इव दुग्धेन—इन्द्रं बलिनं हरिभिः सह स्तुत्यं कुरुत। तस्य आयुधं पिङ्गलम् आयसी वज्रः; हरिः अनियन्त्रितः, हस्तयोः हरिः। शोभनः, सुश्रीकः, हरिवेगेन युक्तः, इन्द्रे हरिरूपाणि निबद्धानि। दिवि दीप इव पिङ्गलस्य चिह्नं स्थापितम्; वज्रः पिङ्गल इव दीप्तिमान्। सः सर्पं, आयसीजिह्वम्, सहस्रशृङ्गं ताडयामास; स हरिबलम् उद्वहन्। त्वं, हे पिङ्गलकेश इन्द्र, पूर्वैः यजमानैः स्तुतः। त्वं पिङ्गलः, सर्वं बलं पिङ्गलम्; तव अनुग्रहः पिङ्गलसम्भूतः, परमप्रियः। ते द्वौ पिङ्गलौ अश्वौ, रथे युक्तौ, इन्द्रं वज्रिणं, हर्षदं, स्तुत्यं सोमपेषणाय वहतः। तस्य बहवः पिङ्गलाः मधुपाः सन्निहिताः; इन्द्राय पिङ्गलैः सोमः सिञ्च्यते। कामाय पिङ्गलाः सिञ्चन्ति; धृतीनां पिङ्गलाः युज्यन्ते, शीघ्राः। यः पिङ्गलाश्वैः तुष्टः, सः इच्छां प्राप्नोति, पिङ्गलहर्षेण पूर्णः। पिङ्गलदाढिः, पिङ्गलकेशः, आयसीवसनः, सः पिङ्गलस्य रक्षायां बली अभवत्—सः तुष्टः अश्वैः, महाबलः, गणपतिः, सर्वाणि पापानि पिङ्गलैः जयति। यथा द्वौ चमसौ, तस्य पिङ्गलौ पृथक् स्थापितौ; शीघ्रौ, स्पर्धायै, द्विधा कृतौ। यदा हविर्दायै पिङ्गलौ पात्रे शोध्येते, मदिरं सोमं पीत्वा, हर्षेण पूर्णौ। नूनं, मदिनः गृहे, वाज्यश्वः स्पर्धायै हिनस्ति, त्वरमाणः। महद्, पोषदं, मदिनं, बलसम्पन्नं, मदिनामपि मध्ये महाबलम् स्थापयामास। दिवि पृथिव्यां च त्वं महत्त्वेन स्तूयसे; नित्यं नूतनं त्वं मम प्रियतमे स्तोत्रे हृष्यसि। प्रभो, पूजा-कामाय, गोः मदिनं धाम भक्ताय, सूर्याय च प्रकाशय। जनानां अश्वाः युक्ताः त्वां, हे पिङ्गलकेश इन्द्र, रथाय आनयन्तु। यथाकामं हविः पिब, हे मदिन, दशयज्ञियैः सह यज्ञं गृहाण। पूर्वपिष्टस्य सोमस्य, हे मदिन, इदानीं च, एष पेषण एकस्मै तुभ्यम्। मधुमन्तं सोमं पिब, हे इन्द्र, बलाय; बलवान् तं एकेन उदरे सिञ्चतु। ये ओषधयः प्राचीनकाले जाता, त्रिषु युगेषु देवात् पूर्वम्—तासां शतानि, सप्त स्थानानि वदामि। शतम् वः स्थानानि, मातरः, सहस्राणि रूपाणि; अतः, शतशक्तयः, एषं मम नरं रोगमुक्तं कुरुत। सुमनसः सन्तु, पुष्पवत्यः, फलिन्यः ओषधयः; शीघ्राश्वा इव, भेषजाः अस्मान् तारितुम् अर्हन्ति। ओषधयः, एवमाह्वये वः, देव्यो, मातरः इव; अश्वं, गावं, वस्त्रं, च युष्माकं मनः प्राप्नुयाम्। अश्वत्थस्य अधः वः आसनं, पत्त्रे वः निवासः; गौः यदा नरं जनयति, तदा वः उत्पत्तिः इति श्रूयते। यत्र ओषधयः समवेताः, नृपवत् सभायाम्, सः मुनिः वैद्यः, रोगनाशकः इति कथ्यते। एवं ऋषयः, देवाः, मनुष्याः च, सोमपेषणे, यज्ञकर्मणि, पतिव्रत्ये, वीर्ये, ओषधिषु च, स्वधर्मं पालयन्तः, स्तुतिपूर्वकं स्वान् कार्याणि संपादयन्ति।