वृशाकपिः, वीरपत्नी, विशालबाहुः, दृढाङ्गुलिः, स्थूलजंघा च, किमर्थम् अस्मान् समीपं आगच्छसि? इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। अहं बलहीना इति सः मन्यते, यद्यपि मम शक्तिः अस्ति; अहं इन्द्रस्य पत्नी, मरुतां सहचरी च। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। प्राचीनकाले स्त्री यज्ञेन सह गच्छति स्म। स्रष्टा सत्यम् द्वारा इन्द्रस्य शक्तिमतीं पत्नीं पूजयति। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। एषु स्त्रीषु, इन्द्राणी भाग्यशालिनी इति श्रुतम्। तस्य पतिः वृद्ध्याः न नश्यति। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। अहं न इन्द्राणी, न च वृशाकपिः सहचरी; यस्य अर्थे प्रियं हविः देवेषु गच्छति। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। वृशाकपिः, रेवती, शुभपुत्रैः शुभकन्याभिः सह, इन्द्रः, वृषभः, तस्मै प्रियं हविः उपभुक्तवान्। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। पञ्चदश पाचकाः एकत्र विंशति भागान् वृषभात् मम कृते निर्माति। अहं उपभुक्तवती, उदरं पूर्णम्, उभे पार्श्वे तृप्ते। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। वृषभः तीक्ष्णशृङ्गः गवां मध्ये गर्जति यथा, इन्द्रः मन्थयिता हृदयम् आनन्दं ददाति, यस्य अर्थे विप्राः हविः निर्माति। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। यस्य जंघा अन्तः कम्पते, सः न शयते; यस्य रोमविभागः उपविष्टः विस्तारयति, सः शयते। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। यस्य रोमविभागः उपविष्टः विस्तारयति, सः न शयते; यस्य जंघा अन्तः कम्पते, सः शयते। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। इन्द्रः, वृशाकपिः, धनसम्पन्नं हतं प्राप्तवान्। सः नवीनं तृणम्, पक्वं हविः, इन्धनसमूहं गृह्णाति। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। अहं अत्र आगच्छामि, दास आर्ययोः अन्वेषणं कुर्वती; पक्वं सोमं पिबामि, विदुषः, चिन्तयन्तं समीपं गच्छामि। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। मरुभूमौ, छेदनस्थले, कति विस्ताराः, कति योजनानि? वृशाकपिः, गृहं समीपं आगच्छ। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। वृशाकपिः, प्रत्यागच्छ, शुभं कुर्मः। स्वप्नविभागी, पन्थानं अनुगम्य गृहं प्रत्यागच्छ। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। यदा वृशाकपिः, इन्द्रस्य गृहे आगच्छत्, तत्र को मृदुपादः मृगः, किम् उपभुक्तवान्, किम् जिघ्रितवान्? इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। पर्शुः, स्त्री, एकत्र विंशति अपत्यानि प्रसूतवती। तस्य भाग्यं शुभम्, उदरं उपचारितम्। इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। अहं राक्षसनाशिनं, शीघ्रगमनं आघातयामि; स्थापितं मित्रं रक्षायै समीपं गच्छामि। अग्निः, प्रज्वलितः, संकल्पैः उद्दीप्तः, सः दिवा रात्रौ अस्मान् रक्षतु। हे जातवेदः, प्रज्वलितः, तेजस्वी, तव दंष्ट्राभ्यां यक्षान् आघातय; जिह्वया मूलहीनान् गृह्णीहि; मांसभक्षः, तान् वेदिम् स्थापय। उभाभ्यां दंष्ट्राभ्यां, उग्राभ्यां, तीक्ष्णाभ्यां, अधस्तात्, उपरि, हे भक्षः, गृह्णीहि; राजन्, मध्ये विचर, यक्षान् दंष्ट्राभ्यां परिवेष्टय। अग्ने, यज्ञैः तव बाणान् नमय, वाचोभिः विद्ध, वज्रैः छेदय; हृदये यक्षान् आघातय, बाहूः पश्चात् बद्धय। अग्ने, यक्षस्य त्वचं विदारय; तव उग्रज्वला तं बलात् नाशयतु। हे जातवेदः, संयोजनेषु छिद्रं कुरु; मांसभक्षः, अंगानि पृथक् कुरु। यत्र जातवेदः, तं स्थितं वा चरन्तं वा पश्यसि, अग्ने, वा मध्ये पथैः गच्छन्तं; तत्र, तीक्ष्णदंष्ट्रः, तं आघातय। जातवेदः, यद्यपि तं लब्ध्वा, दृष्ट्या यक्षस्य दोषं अपोहय; अग्ने, अग्रेण ज्वलनया तं दह, शेषं भक्षः भक्षयतु। अत्र, अग्ने, यः यक्षः, यः एतत् करोति, घोषय; ज्वलनया तं गृह्णीहि, कनिष्ठ, दृष्टिं जनानां दृष्टेः निवारय। तीक्ष्णदृष्ट्या, अग्ने, यज्ञं रक्ष; विप्राणां, शुभानां कृते अग्रे नेतु; दीप्तः, उग्रान् राक्षसान् दह; यक्षाः त्वां न हिंसन्तु, दूरदर्शिन्। दूरदर्शिन्, सर्वतः राक्षसं पश्य; अग्रे त्रीणि संयोजनानि छेदय; अग्ने, बलात् पृष्ठानि छेदय, यक्षस्य मूलं त्रिधा छिन्धि। त्रिः यक्षः अन्तं गच्छतु, यः अग्ने, सत्यम् असत्येन हन्ति; जातवेदः, ज्वलनया तं दह, स्तुतिभिः तं अधः पतय। तं दृष्टिं, अग्ने, यया यक्षं पश्यसि, खुरशृङ्गयोः भङ्गं कुरु; अथर्वणस्य ज्योतिषा, दिव्येन सत्येन, चञ्चलम् अज्ञं अधः पतय। यत् शापः, अग्ने, अद्य द्वाभ्यां उक्तः, यत् यक्षाः उक्तवन्तः, यत् क्रोधात् वा मनसः बाणः उत्पन्नः—तैः यक्षान् हृदये आघातय। अग्ने, तापेन यक्षान् दूरं कुरु; बलात् राक्षसं दूरं कुरु; ज्वलनया मूलहीनान् दूरं कुरु; दीप्तः, अतृप्तान् दूरं कुरु। अद्य देवाः पापं दूरात् शृण्वन्तु; शापः तस्यैव प्रत्यागच्छतु; चोरः वाचोबाणैः विद्धः भवतु; यक्षः सर्वेषां पन्थानां अन्तं गच्छतु। यः मानवमांसं वा अश्वं वा गवां वा अभिषिच्यते, हे यक्षः; यः दुह्यायाः क्षीरं आनयति—अग्ने, बलात् तेषां शिरांसि छिन्धि। दूरदर्शिन्, यक्षः वार्षिकं गवां क्षीरं न भुञ्जीत; अग्ने, यः अतृप्तः मधुरं इच्छति, ज्वलनया तं प्राणस्थले प्रतिहन। यक्षाः गोविषं पिबन्तु; दुष्टाः अदितेः वियुक्ताः सन्तु; देवः सविता तान् दूरं प्रेषयतु; ओषधीनां भागः विजयी भवतु। पुरातनात्, अग्ने, यक्षान् नाशयसि; राक्षसाः युध्येषु तव जयन्ति न; मांसभक्षान् मित्रान् दह; दिव्यायुधं तव लक्ष्यं न विफलयतु। अग्ने, अधस्तात् अस्मान् उद्धृतवान्; पृष्ठतः अग्रतः च अस्मान् रक्षसि। तव अजराः, तीक्ष्णज्वलाः, दुष्टचित्तं दहन्तु, यः अस्मान् हिंसitum इच्छति। पृष्ठतः, अग्रतः, अधस्तात्, उपरि, हे विद्वन्, अस्मान् बुद्ध्या रक्ष; राजन्, मित्रः, मित्रं क्षयात् रक्ष; अग्ने, मर्त्यः सन्, त्वं अस्माकं अमृतः। अग्ने, तव चतुर्दिकं दुर्गं निर्मिमः, महर्षे; अहर्निशं त्वां ध्यायामः, स्थिरप्रभम्, धर्मभङ्गिनां नाशकं। विषेण धर्मभङ्गिनं आघातय; राक्षसान् अग्ने, तीक्ष्णज्वलया दह, दीप्तशूलैः। युग्मयक्षौ अग्ने, उग्रज्वलया दह; त्वां, अघातितमहर्षे, चिन्तया जाग्रयामि। एवं ऋग्वेदस्य एते मन्त्राः जीवन् कथा रूपेण प्रवहन्ति, यत्र इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः, वृशाकपिः, इन्द्राणी, रेवती, पर्शुः च विविधैः भावैः प्रकट्यन्ते। तत्र अग्निः, जातवेदः, यक्षान् राक्षसान् च नाशयन्, यज्ञस्य रक्षिता, मित्रस्य मित्रः, दिव्येन तेजसा सर्वान् दुष्टान् दहति, धर्मस्य रक्षां करोति।