श्रूयताम्, ऋषयः स्वधया विवाहसंस्कारस्य महत्त्वं यथा प्रतिपादयन्ति, तथा तस्य विविधा भावाः अपि विवृण्वते। यदा कन्या स्वगृहात् पत्युः गृहम् आनय्यते, तदा तस्या विमोचनं कुर्वे, न तु तत्र यथाकामं नयनीयम्, यथा सा, हे इन्द्र, सौम्य, शुभपुत्रैः सौभाग्येन च संपन्ना भवेत्। पुषानस्तस्याः हस्तं गृहीत्वा पथ्यां नयतु, अश्विनौ तां रथेन वाहयेताम्। सा गृहपत्नी भूत्वा गृहं प्रविशतु, सभा मध्ये अधिकारिणी सती वदतु। अस्मिन् एव गृहे पुत्रैः समृद्धा भव, अग्निं पालय, पत्युः सह शरीरेण संयुज्य, प्राज्ञा सती सभा मध्ये भाषस्व। यस्यां स्त्रियाम् अनिष्टकर्मसु आसक्तिः तस्याः तदासक्तिः रक्तवर्णा प्रकाशते, तस्या बान्धवाः वर्धन्ते, पतिः तु बन्धनैः बद्धः भवति। कलहे मूलं ब्राह्मणेभ्यः दत्त्वा, वित्तं वितर, सा स्त्री अनिष्टकर्मरहिता पतिं प्रविशति। यदि पतिः अन्यां स्त्रियम् इच्छति, स्वपत्नीवस्त्रं धारयन्, तदा तस्या शरीरेऽसमृद्धि, गौरवर्णता, पापता च जायते। या व्याधयः नववधूं चन्द्रं वहन्त्याः अन्वेति, ताः देवा यत्र जाता, तत्रैव नयन्तु। या दम्पत्योः समीपे उपविष्टाः आपदः, ताः न जानन्तु, शत्रवः दूरं पलायन्तां, ते दुःखानि शुभया पन्था अतिक्रमन्तु। इयं वधूः शुभा, सर्वे मिलित्वा ताम् आलोकयन्तु, तस्या सौभाग्यं दत्त्वा स्वगृहाणि यान्तु। किञ्चिद् तु अस्य अन्नस्य रूक्षता, तिक्तता, विषतुल्यता च अस्ति, यः सूर्यायाः सूक्तं वेद, स ब्राह्मणः वध्वर्थः योग्यः। शापः, तिरस्कारः, छेदः च—एते सूर्यायाः रूपाणि, ब्राह्मणः तानि शुद्धयति। अहं तव हस्तं शुभाय गृहीत्वा, यथा त्वं मया सह पत्युः सह जरास्याः, तस्मै भगः, अर्यमन्, सविता, पुरन्धिः च गृहधर्माय त्वां मम ददुः। हे पुषन्, ताम् उत्तमेन पन्था नय, यस्याम् पुरुषाः बीजं निन्युः, यस्याः उरू सुशोभने, या काम्येया, तया सह वयं सुतान् जनयेम। त्वाम् आदौ सूर्यां विवाहयन्तः अग्नये पतिं पुनः ददुः, सुतैः सह। अग्निः तां पतये पुनः ददौ, दीर्घायुष्मता तेजसा च सह। पतिः शतं शरदान् तया सह जीवतु। सोमः तां पूर्वं प्राप्तवान्, ततः गन्धर्वः, तृतीयः अग्निः, चतुर्थः मनुष्याः। सोमः गन्धर्वाय तां ददौ, गन्धर्वः अग्नये, अग्निः मम वित्तं, पुत्रांश्च, एवं स्त्रीं च ददाति। इहैव स्थास्यसि, मा गच्छ; आयुः पूर्णं भुञ्जस्व; पुत्रैः पौत्रैः सह क्रीडन्ती, स्वगृहे हृष्यन्ती भव। प्रजापतिः नः सुतान् ददातु, अर्यमा तेजसि संयोजयतु; सौम्येन पत्युः लोके प्रविश, द्विपदां चतुष्पदां च नः श्रेयः कुरु। दृढदृष्टिर् न भव, पतिसंहितायै न हिंस्रायै; पशुषु शुभा, सौम्या, तेजस्विनी, पुत्रवती, देवकामिनी, मृदुका, द्विपदां चतुष्पदां च नः कल्याणं कुरु। हे इन्द्र, एनां पूज्यां शुभपुत्रवत्सलां कुरु; तस्या दश पुत्रान् देहि, पतिं एकादशं स्थापय। श्वश्र्वे राज्ञी भव, श्वशुरे राज्ञी भव; पत्युः भगिन्यां, पत्युः भ्रातृषु च राज्ञी भव। सर्वे देवाः आवां संयुनक्तु, आपः हृदयानि संयुञ्जन्तु; मातरिश्वा, धात्रा, नियन्त्री च देवी आवां समीयात्। एवं विवाहसंस्कारः सम्पन्नः। ततः सोमस्य धारा प्रवहति, तत्र इन्द्रं देवतया चिन्तयन्ति; यत्र महाकपिः पिबति, बलिष्ठतमः, तत्रापि इन्द्रः सर्वेषां श्रेष्ठः। त्वं, हे इन्द्र, महाकपितः त्रस्यन् पलायसे; अन्यत्र सोमपानस्य तृप्तिं न प्राप्नोषि—इन्द्रः सर्वेभ्यः श्रेष्ठः। किं तव महाकपिना, पिङ्गलवर्णेन, कृतम्? किं सः धनसमृद्धिम् अस्ति? इन्द्रः सर्वेभ्यः श्रेष्ठः। यम् महाकपिं त्वं, इन्द्र, प्रियं रक्षसि—तम् श्वा दंशतु, वराहः तस्य कर्णं विदारयतु—इन्द्रः श्रेष्ठः। कपिः मम प्रियाणि प्रकटयति; अहं तस्य शिरः भिन्द्यां, दुष्कृतये सुलभं न कुर्याम्—इन्द्रः श्रेष्ठः। न काचिद् स्त्री मत्तः शोभनतराऽस्ति, न रमणीयतराऽस्ति, न आकर्षकतराऽस्ति, न ऊर्जस्वतराऽस्ति—इन्द्रः श्रेष्ठः। अम्ब, सुलभिके, यद्भवति, तदस्तु; अम्ब, मम ऊरुः दहति, शिरः स्पन्दते, इन्द्रः श्रेष्ठः। किं त्वं, विशालबाहु, स्थूलाङ्गुलि, घनोरू, वीरपत्नी, अस्मान् समीपं वृषाकपि आगच्छसि? इन्द्रः श्रेष्ठः। स मां दुर्बलां मन्यते, नु शक्तिहीनाम्, किन्तु अहं शक्तवती, इन्द्रपत्नी, मरुतां सहचारिणी—इन्द्रः श्रेष्ठः। पूर्वे स्त्रीयः यज्ञेन सह ययुः; स्रष्टा सत्येन इन्द्रपत्नीं बलिनीं पूजयति। इन्द्रः श्रेष्ठः। एषु स्त्रीषु इन्द्राणी श्रेयसीति श्रुतम्; तस्याः पतिः जरसा न नश्यति—इन्द्रः श्रेष्ठः। नाहम् इन्द्राणी, न वृषाकपेः सहचारिणी, यस्य कृते इयं प्रियाहुतिर्देवेभ्यः गच्छति—इन्द्रः श्रेष्ठः। वृषाकपिः, रेवती, शुभपुत्रपौत्रयुक्ता, इन्द्रः तस्य प्रियाहुतिं भुङ्क्ते—इन्द्रः श्रेष्ठः। पञ्चदश पाकिनः एकत्र विंशति भागान् मम वृषात् पचन्ति; अहं भुक्त्वा तृप्तः, उभे पार्श्वे संतुष्टे—इन्द्रः श्रेष्ठः। वृषः तीक्ष्णशृङ्गः गवां मध्ये नर्दति यथा, इन्द्रः हर्षं जनयति, यस्य कृते विप्राः हविः यजन्ति—इन्द्रः श्रेष्ठः। यस्यान्तर्यं जङ्घा न कम्पते, स न शयते; यस्य रोमशं भागं उपविशन् विस्तरति, स शयते—इन्द्रः श्रेष्ठः। यस्य रोमशं भागं उपविशन् विस्तरति, स न शयते; यस्य जङ्घा कम्पते, स शयते—इन्द्रः श्रेष्ठः। एवं ऋषयः विवाहस्य, सौम्यत्वस्य, सौभाग्यस्य, स्त्रीपुरुषयोः धर्मस्य, इन्द्रस्य च महत्त्वस्य रहस्यं सुमधुरं निबोधयन्ति।