स्वर्गभूम्योरिव सूर्यः स्वप्रभया प्रकाशन्ति ये, मेघानां वियोजने सूर्यस्येव शक्तिमन्तः, वीरवत् बलिनः, राज्ञामिव तेजस्विनः, निर्दोषाः युवानामिव नित्यं प्रवर्धमानाः। तेषां गभीरत्वे, जलशय्यायामिव, किमपि न विखण्ड्यते, न च महत्तमः भङ्क्ते; सर्वव्यापी यज्ञः तेषां समीपं आगच्छति, हविभिः, मित्राणामिव सभायाम् संगम्य। तेषां योकः युक्ताः, प्रभायमानाः प्रातःकालेषु, गरुडवत् स्वतेजसः, उग्राः, यात्रिकवत् शीघ्रगामिनः, सर्वत्र व्याप्यन्ति। यदा भवन्तः मरुतः दूरात् संवरणस्य महद् धनं वहन्ति, दानिनः वसूनां सम्पदः जानन्तः, द्वेषं अपि दूरात् नुदन्ति। यः यज्ञाग्नेः उदये मरुतः हविर्ददाति, न मनुष्यवत्, सः धनसम्पन्नः सन्तानं प्राप्नोति; देवाः तं रक्षन्तु। यज्ञेषु त एव योग्याः, आदित्यनाम्ना दयालवः शक्तयः; ताः अस्माकं रथकामान् चिन्ताः रक्षन्तु, यज्ञे महत्त्वेन गच्छन्त्यः, हर्षयन्त्यः। ते ऋषयः प्रेरितवद् चिन्तया, स्वाधीनाः, देववत् यज्ञैः जाग्रतः; राज्ञामिव दीप्ताः, मनुष्येषु निर्दोषयुवानामिव। अग्निवत् दीप्ताः, सुवर्णवक्षसः; वातवत् स्वयोकाः, नित्यं प्रवृत्ताः; वृद्धवत् उत्तममार्गदर्शकाः, सुसदनाः, सोमवत् सत्यम् यतमानाः। वातवत् शीघ्रगामिनः, चलन्तः, दीप्ताः अग्निजिह्वावत्; सशस्त्राः वीरवत्, शक्तिमन्तः; पितृस्तुतिवत् दानशीलाः। रथचक्रनाभावत् स्थिराः; रणमध्ये विजयी वीरवत्; अभिषिक्तयुवानामिव, स्तुतिवादिनामिव गीत्याः। अश्वश्रेष्ठवत् शीघ्रगामिनः; उत्सुकरथवाहनवत् दानशीलाः; जलवत् प्रवाहयुक्ताः, चलन्तः; विविधरूपाः, अंगिरसामिव स्तुतिभिः। शिलावत् शीघ्रगामिनः, नदीनां मातरः, शक्तिमन्तः; पर्वतवत् विजयी; बालवत् क्रीडमानाः, सुपोषिताः; महद् सैन्यवत् शक्तिेन अग्रे गच्छन्ति। उषसामिव दीप्तयः, यज्ञाय सुसज्जिताः; शीघ्रगामिनः, मार्गचिह्निताः; नदीनामिव उत्सुकाः, दीप्तदृष्टयः; यात्रिकवत् दूरगामिनः, योजनान् मापयन्ति। देवाः अस्मान् भाग्यवन्तं, दानसमृद्धं कुर्युः; मरुतः, स्तुताः, अस्मान् वर्धन्तु; स्तुतिसंयोगे, गीतौ, तेषां निधयः नित्यं स्थिराः। अस्य महात्मानः महत्त्वं वयं पश्यामः, मनुष्यो जातिषु; सः विविधजिह्वाः धारयति, युधि संगम्य, दंशनं, ग्रसनं, बहु धारयन्। तस्य शिरः गूढं, विविधदिशि चलति; दंशनं, तेन काष्ठानि जिह्वया खाद्यन्ति; तस्मै, पादैः, हस्तोत्क्षेपेण, श्रद्धया जातिषु, हविः समर्प्यते। मातुः गुप्तमार्गम् अन्वेष्टुं, बालवत्, सः ओषधिषु सर्पति, आहारम् अन्वेष्टुम्; बालवत् पक्वम् अधिगच्छति, दीप्तम् इच्छन्, शत्रोः गोद्रुमे शयानः। एष, अमृत, अहं ते वक्तुं, हे दिवापृथिवी: गर्भः जातः मातरः खादति; अहं, मनुष्यः, देवम् न जानामि; अग्निः एव सर्वज्ञः, प्राज्ञः। यः तं तृषार्तम् आहारं ददाति, घृतस्य हविः समर्पयति, तं पोषयति; तस्मै, सहस्रदृशः, अग्निः सर्वदिशं पश्यति; त्वं, अग्ने, सर्वदिशं पश्यसि। किं दोषं त्वं देवेषु अकरः, हे अग्ने? अहं त्वां पृच्छामि, अजानन्। क्रीडमानः वा, गंभीरः वा, कपिलः हविः खादति; बन्धनस्य बन्धितः, त्वं तद् छिन्त्सि, गोवत् विमोचयति। सः अश्वान् युक्तवान्, वनाय उत्सुकः, ऋजुमार्गैः, युक्तरश्मिभिः। मित्रः, सुसुतः, धनैः दीप्तः; सन्धिषु वर्धमानः, अग्रे गच्छति। अग्निः बलप्रदं युक्तं ददाति; अग्निः वीरं कीर्तिमन्तं ददाति। अग्निः सुव्यवस्थितः, स्वर्गभूम्योर् मध्ये गच्छति; अग्निः नारी, गर्भधारिणी, उदारः। अग्नेः शरीरस्य प्रज्वलनं शुभं भवतु; अग्निः महत् स्वर्गभूम्योर् मध्ये प्रविष्टः। अग्निः एव युद्धानि उद्दीपयति; अग्निः बहून् शत्रून् नाशयति। अग्निः वृद्धं श्रोत्रेण आनयत्; अग्निः रथं जलात् प्रेषयत्। अग्निः अत्रिं तापात् रक्षितवान्; अग्निः नृमेधं सन्तानैः सह प्रेषयत्। अग्निः धनं ददाति, वीरैः शोभितम्; अग्निः सहस्रदातृ ऋषिं निर्माति। अग्निः स्वर्गे हविः प्रसारयत्; अग्नेः स्थानानि बहुधा विततानि। स्तुतिभिः ऋषयः अग्निं आह्वयन्ति; यात्रायाम् क्लान्ताः जनाः अग्निं आह्वयन्ति। विहायसि पक्षिणः अग्निं आह्वयन्ति; अग्निः सहस्रगावः परिक्रामति। मानवकुलानि अग्निं उपासते; मनोः, नहुषस्य, अग्न्यर्थं जाताः। अग्नेः गन्धर्वमार्गः अमृतत्वस्य; अग्नेः गोशाला घृतस्थिता। अग्न्यर्थं ऋभवः स्तुतिं रचयन्ति; अग्न्यर्थं, महतः, वयं उत्तमं स्तुतिं उक्तवन्तः। हे कनिष्ठ अग्ने, गायनं अग्रे नेतु; अग्ने, यज्ञे महद् धनं ददातु। यः यज्ञं कृत्वा, ऋषिर् पुरोहितः, सर्वेषां लोकानां अधिपः उपविष्टः, अस्माकं पिता—सः, धनकामः, आशिषा, प्रथमः अन्ते प्रविष्टवान्। किं मूलम्? किं आधारः? का वाणी? किम्? कुत्र सृष्ट्वा पृथिवीं, सर्वकर्ता, सर्वदर्शी, महत्त्वेन दिवम् विततान? सर्वतः नेत्राणि, सर्वतः मुखानि, सर्वतः बाहवः, सर्वतः पादाः—सः उभाभ्यां बाहुभ्यां, पक्षाभ्यां, वातयति; एकः देवः, स्वर्गभूम्यौ रचयन्। कः वनः? कः वृक्षः, यतः स्वर्गभूम्यौ रचिता? बुद्धिमन्तः मनसा तद् ज्ञातुम् इच्छन्ति, यत्र सर्वे लोकाः स्थिताः। हे सर्वकर्ता, तव स्थानानि, उच्चानि, नीचानि, मध्ये च—यज्ञे स्वसखिभ्यः शिक्षय, स्वयम् पूजय, रूपे वर्धमानः। हे सर्वकर्ता, यज्ञेन वर्धमानः, स्वयम् पूजय, पृथिवी स्वर्गं च। अन्ये जनाः अस्माकं समीपे मोहिताः सन्तु; अत्र, दाता, प्राज्ञः, अस्माकं भवतु। अद्य वयं वाचस्पतिं, सर्वकर्तारम्, शीघ्रचेतसम्, स्पर्धायाम्, सहायता आह्वयामः। सः सर्वाणि हवनानि स्वीकुर्यात्; सर्वशुभः, शुभकर्मा, अस्माकं साहाय्याय। प्राज्ञः, दृष्टिपिता, मनसा प्रवाहितं घृतं जनयत्, नमन्। यदा द्वौ अन्तौ पूर्वम् दृढौ कृतौ, तदा स्वर्गभूम्यौ प्रसारिते। सर्वकर्ता, मनसा, अधः त्यक्तवान्, सृष्टा, व्यवस्था, उच्चः, ऋषिः। तेषां इच्छाः, हविभिः सह, हर्षयन्ति, यत्र सप्त ऋषयः, एकः च उपरि। यः अस्माकं पिता, जन्मदाता, विधाता, यो स्थानानि लोकान् च जानाति; यो देवतानां नामकर्ता—तं एकं, अन्ये लोकाः अनुसन्धानं कुर्वन्ति। तस्मै, प्राचीन ऋषयः, पूर्वगायका, धनं ददुः, दानिनम् इव; अन्धकारे च दीप्ते च विस्तारि, तानि सत्त्वानि संयुक्तानि स्थापयन्ति। सः दिवः परतः, पृथिव्याः परतः, देवेषु महत्सु च परतः; कः गर्भः प्रथमं आपः धारयन्ति, यत्र सर्वे देवाः एकत्र पश्यन्ति? इति, ऋग्वेदोक्तेषु मन्त्रेषु, देवाः, ऋषयः, यज्ञः, अग्निः, सर्वकर्ता च, स्वस्वरूपे, कर्मणि, महत्त्वे, विश्वं व्याप्य, पूज्यन्ते, स्तूयन्ते च।