यदा इन्द्रः, वृत्रस्य संहारकर्ता, प्राचीनतमानि दिव्यनामानि स्वीकृतवान्, तदा बलसम्पन्नः, वीर्यशाली, पूरु-पुत्रः स इन्द्रः, अस्माभिः कृत्यसिद्धये आह्वनीयः। ततः कविः सूर्यगृहे जलानां परमं महत्त्वं उद्घोषयति। सप्त नद्यः त्रिधा प्रवहन्ति, तेषु शीघ्रगामिनी सिन्धुः सर्वासु बलवती। वरुणः सिन्धोः यात्रायाः पथः उद्घाटयति, यदा सा तरंगैः समुत्क्षिप्यते। सा पृथिव्याः शिलायाः शिखरे प्रवहति, गतिशीलानां अग्रणी सा सिन्धुः यदा प्रवृत्तिः। आकाशे शब्दः उत्पद्यते, पृथिव्यां समुत्क्षिप्यते; सा सिन्धुः तेजसा अनन्तबलं प्रसारितुम्। मेघात् वर्षा इव, यदा नदी आगच्छति, वृषभवत् गर्जति। त्वं, हे नदी, मातरः नवजातवृषणं इव दुग्धेच्छया गोवत् त्वाम् अभितः धावन्ति। युद्धे राज्ञः इव, त्वं ताः अग्रे नेतुम्; त्वं यदा वेगेन प्रवहसि, तासां कापि न त्यजसि। गङ्गा, यमुना, सरस्वती, सुतुद्री, पुरुष्णी, असिक्नी, मरुद्वृधा, वितस्ता, अर्जिकीय, सुषोमा—एताः सर्वाः स्तुत्यां मम प्रशंसायां सम्मिलन्तु। त्रिष्टामा, अग्रगामिनी, सुसर्तु, रसा, श्वेता, कुभा, गोमती, क्रुमु—एताः बलवन्त्यः रथैः सह प्रवर्तन्ति। शीघ्रगामिनी, दीप्तिमती, सा सिन्धुः वृद्धं वहति, क्षेत्राणि सञ्चालयति। सा अव्यया नदी विघ्नान् अपोह्य, अद्भुतरूपाणि प्रकटयति, शोभनाश्ववत्। सा अश्वसमृद्धा, रथैः शोभिता, सौन्दर्ययुक्ता, सुवर्णमयी, कौशलयुक्ता, बलसम्पन्ना। सा रोमशा, युवती, सदाचारिणी, मधुरफलप्रदा। अश्विनौ smooth रथं युक्त्वा, सा नदी तस्मिन स्पर्धायां विजयं लभते; तस्याः महत्त्वं अद्य स्तूयते—अव्यया, दीप्तिमती, शोभनवती। मारुतः, प्रभातेषु बलसम्पन्नः, आगच्छतु; इन्द्रः, मारुतः, द्वौ लोकौ आवृत्य वस्त्रयितुम्। दिवा रात्रि यथा अस्मान् अनुगच्छतः, एवं भवनं, आसनं, प्रकाशमार्गं दत्तु। उत्तमं सोमपानं सज्जयन्तु; कुशलरथिकः यथा, शिला सोमरसः निष्पीडयति। वीर्यं, विजयम्, महद् धनं, शीघ्रगामिनां प्रज्ञां दत्तु। पूर्ववत् तस्मै सोमपानं समर्पितम्, मनोः पथः यथा। गोशालायां, अश्वगृहे, यज्ञस्थले, भक्तजनाः तं अन्वेषन्ति। राक्षसान् दूरं कुरुत, विध्वंसकान् भग्नयन्तु, दुर्भाग्यं निवारयन्तु, मूढत्वं अपोह्य। सर्ववीरैः धनं अस्मभ्यं दत्तु; शिलाः भारताय गीतं आनयन्तु। दिवि अपि अन्येभ्यः बलिष्ठाः; देवेषु अपि सर्वान् अतिवर्तन्ते। वातात्, सोमात्, अग्नितः, पितृभ्यः अपि, सर्वेभ्यः महान्। शिलाः कीर्तियुक्ताः, बलसम्पन्नाः, अस्माकं कृते प्रवर्तमानाः; तेषां स्वरः दिवि निनादयतु। यत्र मनुष्याः मधुरं सोमं निष्पीडयन्ति, घोषयन्ति, संयुक्ताः यत्नं कुर्वन्ति। शिलाः सोमं निष्पीडयन्ति, रथिकाः रसं स्पर्धायै निष्कर्षयन्ति। दुग्धं दुग्ध्यन्ति, जनाः हस्तैः हविः सज्जयन्ति। एते यज्ञकुशलाः जनाः जाताः; शिलाः सोमं इन्द्राय निष्पीडयन्तु। प्रत्येकः दिव्याय, भौमाय, धनं यजमानाय निष्पीडयतु। यथा मेघात् वर्षा वाक् धनं वर्षयति; यथा यज्ञकुशलाः पुरोहिताः हविः समर्पयन्ति। मारुताय स्तोत्रं यथा, तं स्तुत्यं करोमि; तेषां गणं स्तोष्यामि, तत्र शोभसे। युवानः कीर्त्यर्थं अलङ्कृताः, मारुतवत्, दीप्तरात्रिषु; दिव्यपुत्राः, अदित्या, तेषां श्रान्तिः नास्ति। ये सूर्यवत् दिवि पृथिव्यां दीप्तिमन्तः, स्वबलात् मेघान् विसृजन्ति; वीरवत्, राजवत्, दोषरहिताः, युवान्, सततं अग्रगामिनः। तव गर्भे, जलशय्यायाम्, किञ्चिद् न विकलम्, महदपि न भिद्यते; सर्वं यज्ञं समीपं आगच्छति, हविः सहितम्, यथा मित्राः सभायाम्। युग्यम् युग्ये यथा, प्रभातेषु दीप्तिमन्तः; गरुडवत् स्वप्रभाः, उग्राः, यात्रिकवत् शीघ्रगामिनः, सर्वव्यापिनः। यदा, हे मारुतः, दूरात् साम्वराणस्य महद् धनं अनयन्ति, वसवः, दानवतः धनं जानन्ति, द्वेषं अपि दूरात् निवारयन्ति। यः यज्ञाग्नेः उदये मारुताय हविः ददाति, स न मर्त्यवत्; स धनसम्पन्नः, बलवान् सन्तति लभते, देवाः तं रक्षन्तु। यज्ञे तेषां योग्यताः, अदित्यनाम्ना दयावन्तः; तेषां यज्ञे महत्त्वेन गताः, स्तुत्यायां रक्षन्तु। यथा प्रेरिताः ऋषयः चिन्तनैः, स्वनियन्त्रिताः; देववत् यज्ञैः, जाग्रतः; राजवत् शोभिताः, दोषरहितयुवान्। अग्निवत् दीप्तिमन्तः, सुवर्णवक्षसः; वातवत् स्वयुग्याः, सततम् क्रियाशीलाः; वृद्धवत् मार्गदर्शकाः, सोमवत् सत्याय यत्नवन्तः। वातवत् शीघ्रगामिनः, सञ्चालकाः; जिह्वावत् दीप्तिमन्तः; योधावत् सुसज्जिताः, बलवन्तः; पितृस्तुतिवत् दानशीलाः। रथनाभवत् दृढाः; वीरवत् युद्धे विजयी; युवान् घृतसिक्ताः; गायनवत् मधुरगीतं गायन्ति। श्रेष्ठाश्ववत् शीघ्रगामिनः; उत्सुकरथिकवत् दानशीलाः; जलवत् प्रवहन्ति; विविधरूपाः, अंगिरसवत् स्तोत्रैः। शिलावत् शीघ्रगामिन्यः, नदीमातरः, बलवन्त्यः; पर्वतवत् विजयी; बालवत् सुपोषिताः; महद् सैन्यवत् बलसम्पन्नाः। प्रभातप्रभावत् यज्ञाय अलङ्कृताः; शीघ्रगामिन्यः, मार्गचिह्निताः; नदीवत् प्रवाहे उत्सुकाः, दीप्तदृष्टयः; यात्रिकवत् दूरीं मापयन्ति। देवाः अस्मान् सौभाग्ययुक्तान्, दानसमृद्धान् कुर्युः; मारुतः, स्तुत्याः, अस्मान् वृद्धिं दत्तु; स्तुतिप्रियत्वे, गीतसख्ये, तव निधयः नित्यं स्थायिनः। अस्माभिः तस्य महत्त्वं दृष्टम्—महात्मनः—मर्त्येषु जातिषु; स विविधजिह्वाः धारयति, यज्ञे संयुक्ताः, दन्तैः ग्रसति, बहु गृहीत्वा। तस्य शिरः गूढं, विविधदिशि सञ्चलति; दन्तैः वनेषु खादति, जिह्वया; तस्मै पादैः, हस्तैः, श्रद्धया जातिषु हविः समर्प्यते। मातरः मार्गं अन्वेष्य, बालवत्, स वनस्पतिषु सर्पति, अन्नं अन्वेष्य; बालवत् पक्वमन्नं लब्ध्वा, दीप्तिमान्, शत्रोः गोष्ठे शयितः। एतत्, हे अमृत, अहं दिव्यपृथिव्यौ उद्घोषयामि—गर्भः जन्यमानः मातरः खादति; अहं मर्त्यः देवम् न वेद; अग्निः, सर्वज्ञः, बुद्धिमान्। यः तस्मै तृषार्ते अन्नं ददाति, घृतं, स्नेहं समर्पयति, तं पोषयति; तस्मै, सहस्राक्षः अग्निः सर्वदिशि पश्यति; त्वं, अग्ने, सर्वदिशि पश्यसि। किं दोषं त्वं देवेषु अकरः, हे अग्ने? अहं पृच्छामि, न वेद। क्रीडया वा, गंभीरया वा, कपिलः हविः खादति; बन्धनैः बद्धः, त्वं तं छिद्यसि, गोवत् विमुक्तवान्। एवं ऋग्वेदस्य दिव्यकथायां, इन्द्रस्य महत्त्वं, नदीनां स्तुतिः, मारुतानां वीर्यं, यज्ञस्य महिमा, अग्नेः रहस्यं च, श्रद्धया, भक्त्या च, क्रमशः प्रकाश्यते।