वध्र्यश्वः पितेव पुत्रं गोष्ठे समाश्वासयन् अग्निं सम्यगुपास्ते स्म। स त्वां, अग्ने, स्नेहपूर्वकं समिधं वहमानः, कनिष्ठतमं देवमिव, पूजां कृतवान्। त्वं च, अग्ने, तस्य समिधं हर्षेण स्वीकृत्य, महतोऽपि शत्रोः पुरातनं भक्तं रक्षितवान्। वध्र्यश्वस्यार्थे त्वं, अग्ने, नित्यं जयशीलः, सोममद्यमानैः सह वीरैः शत्रून् अभिभूय, विरोधेऽपि तेजसा शत्रुम् अदहः, दर्पयुक्तं च निपातितवान्। स वध्र्यश्वस्याग्निः, वृत्रघ्नः, प्राचीनकालेभ्यः श्रद्धया स्तुत्या च प्रज्वलितः। सः, अस्माकं वा अपरेषां वा अपत्येषु, वध्र्यश्वः सन्निविष्टः, शत्रुभ्यः प्रतिपक्षे तिष्ठतु। अथ, अग्ने, मम समिधं गृहाण, हविषा तुष्टिं कुरु, वपुषि स्नेहे च रमस्व। पृथिव्याः विष्टपे, शुभे दिवसे, उत्तिष्ठ, मनीषिणः, देवपूज्य। देवदूतः प्रथमं आगच्छतु, नरा-शंसेन सर्वरूपाश्वैः सह। सत्यपथेन, श्रद्धया, मनीषी, देवेषु श्रेष्ठः, हविर्भुज्, समर्पणाय प्रवर्त्तताम्। मनुष्याः उत्तमं दूतं सदा इच्छन्तः, अग्नये हविर्ददति। श्रेष्ठैः अश्वैः, सुयुज्येन रथे, देवांश्च आनीय, होतारं स्थापय। स यज्ञः देवैः प्रीत्या विस्तृतः, सौरभ्यं प्रसारयतु, अस्मासु च सुवासितः स्यात्। शान्तचित्तेन, अग्ने, बर्हिषि, इन्द्रस्य श्रेष्ठ, देवांश्च आह्वय। दिवः शिखरं स्पृश, अथवा मित्या पृथिव्यां विस्तीर्णः भव। तेजस्विन्यः द्वाराः, महत्त्वेन, दिव्यं रथं धारयन्तु। दिव्याः कन्याः, दक्षिणा-उषाः रात्रिश्च, स्वस्थाने समासीताम्। देवाः, उज्ज्वलाः, समागताः, शुभे गोष्ठे विस्तीर्णं निषीदन्तु। शिलायाः उच्चैः स्थितायाः, अग्निः दीप्तः, अदितेः अङ्के प्रियं निवासम्। ऋत्विजः, यज्ञजाः, अस्मिन्सत्रे, यथावत्, धनं ददतु। तिस्रः देव्यो बर्हिषि श्रेष्ठे समासीत, यत् वः रमणीयं कृतम्। देव्यो, घृतेन, सुविहितं हविः गृह्णन्तु। त्वष्टः, सौन्दर्यं परिधाय, अङ्गिरसैः सह संवृत्तः। देवपथज्ञ, धनद, त्वं अस्मभ्यं द्रविणं प्रयच्छ। वनस्पते, परिधिना देवाँस्तत्र नेतुम्, देवपथज्ञ, त्वं समर्थः। देवः हविं माधुर्यं कुर्यात्। द्यावापृथिवी मम आहुतिं वहेताम्। अग्ने, वरुणं हविषि, इन्द्रं दिवः, मरुतः अन्तरिक्षात् आनीय; सर्वे पूज्या अमृताः देवाः बर्हिषि उपविश्य स्वाहा-शब्देन मुद्यन्ताम्। बृहस्पते, यदा प्रथमा वाच् प्रेषिता, नामानि दत्ता, तदा यत् श्रेष्ठं तेजस्वि, स्नेहेन तत् गुह्यं निहितम्। शुद्धीकृत्य, मनीषिभिः वाचः रचिताः। मित्राः तत्र सौहृदस्य बन्धुं जानन्ति, तेषां वाचि शोभा स्थापिता। यज्ञेन वाक्पथं अनुगम्य, ऋषिषु प्रविष्टां वाचम् अन्वविन्दन्। सप्त सुतस्यान्तः समवेत्य, बहुधा वितरन्ति। कश्चन पश्यन् अपि वाचं न पश्यति; शृण्वन् अपि न शृणोति। सा तस्य प्रकटते, यथा सुवेषभूषिता पत्नी पतये। वदन्ति त्वां मित्रधृता, स्पर्धायामपि न हिंस्यते। सा धेनुः मायया विचरति; फलहीनां वाचं शृणोति। यो मित्रं त्यजति, तस्य वाचि भागो नास्ति; शृणोति अपि, व्यर्थं शृणोति, धर्मपथं न वेद। मित्राः नेत्रकर्णयुक्ताः, मनसः शीघ्रगत्या, विषमाः जाताः। केचित् स्नातवत् सन्निकृष्टाः, अन्ये सरसि दूरस्थाः। यदा मित्राः हृदया मिलित्वा, मनसो वेगेन, ब्राह्मणाः इह विविच्य, बोधेन पृथक् भवन्ति; ब्राह्मणाः युष्मासु विचरन्ति। ये न समीपं यान्ति, न च दूरं, न ब्राह्मणाः, न सोमकृतः, ते पापेन वाचम् उपगम्य, मोहजालं तन्ति, अपत्यज्ञानिनः। सर्वे आगतं यशः सन्तुष्टाः, मित्रैः सह, सभायाम्। ये पापं हन्ति, पोषयन्ति, तेषां अमृतं श्रेयः स्पर्धायाम्। त्वं स्तोत्राणां वृद्धिं पोषितवान्, गायत्रं शक्वरीषु गायसि। ब्राह्मणः जन्मविद्यां वदति; त्वं यज्ञस्य छन्दः मापयसि। अथ, प्रज्ञया, देवानां जन्मानि वदामः। स्तुतिषु, यः पश्यति परे काले। बृहस्पतिः एतानि, यथा तक्षकः, समारचयत्। देवेषु प्रथमे काले, असतो सत् जातम्। देवेषु प्रथमकाले असतो सत् जातम्; तदा दिशः, तदा उर्ध्वं विततम्। उर्ध्वात् पृथिवी, दिशः, अदितेः दक्षः, दक्षात् अदितिः प्रसृता। अदितिः एव जाताऽभूत्; दक्षः तव दुहिताऽस्ति। सा अदितिः अमृतबन्धून् देवान् जनयत्। यदा देवाः आप्सु स्थिताः, गभीरं सञ्जाताः, तदा नृत्यन्त इव तीक्ष्णं रजः अपोह्यते। यदा देवाः तपसा लोकान् अपूरयन्, तदा, सागरे गूढे, त्वं सूर्यं वहसि। अदितेः अष्टौ पुत्राः जाताः; सप्त देवैः सह गच्छन्ति, मार्ताण्डं त्यक्तवन्तः। सप्तभिः पुत्रैः अदितिः प्राचीनं कालं गतवती; सुताय मृत्यवे च मार्ताण्डं पुनः आनयत्। बलवान् वीर्याय जातः, पराक्रमाय, रमणीयः, उत्साहयुक्तः, गर्वितः। मरुतः इन्द्रं अत्र वर्धयन्ति, यदा माता वीर्यं गर्भे स्थापयति। ये उपविष्टाः, यत्नयुक्ताः, अनेकैः स्तोमैः इन्द्रं पूजयन्ति; किन्तु स इन्द्रः, महता पदेन, तिमिरात् विमोचयति, सुताः गर्भात् निष्क्रान्ताः। इन्द्रस्य चरणौ उच्चौ, यदा जयाय प्रस्थितः; अत्रापि बलिनः वर्धन्ते। सहस्रं सालावृकान् त्वं, इन्द्र, निपातितवान्, अश्विभ्यां च वीर्यं वर्धितवान्। एकचित्तेन यज्ञाय धावसि, अश्विनौ मित्रवत् वहसि। उभययोः पात्रयोः सहस्रं धारयसि, अश्विनौ उदारदानौ। सत्ये हृष्टः, सुतस्य कृते, इन्द्र, इच्छितं फलं प्राप्तुम् इच्छसि; एभिः शक्तिभिः दस्युं मायया समीपं गच्छसि, अरुणधूम्राणि विघ्नात् अपसार्य। ये प्राचीननामानः, वासिनः, तान् अपि, इन्द्र, निपातयसि, यथा उषसः अपसारयसि। ऋषिभिः, मित्रैः, यत्नेन, त्वं, विघ्नान् निपातयन्, अग्रे गतवान्। एवं ऋग्वेदस्य एते मन्त्राः, देवपूजा, वाक्संस्कार, सृष्टिक्रम, इन्द्रविक्रमादीन्, एकस्मिन्नेव प्रवाहे वर्णयन्ति।