सदा नवः सन्, स्वगृहपतिः, आत्मसंयतः च, स एव सवितुर्देवस्य प्रजया जातः। तस्मै भागो वा अर्यमन् वा गावः न निरुध्याताम्; सः सौन्दर्येन तं आवेष्टयेत्, एवं भूयात्। पृथिवी अपि, यथा उषसः, समृद्धा भूयात्, यदा बलवन्तः स्वबलैः संगच्छन्ति। अस्य स्तोत्रिणः स्तुत्यं वाञ्छन्तः शीघ्रं लाभं प्राप्नुयाम। अस्य कृपया, या प्राचीना, विशालाऽऽद्या धेनुः, स प्रसरति। अस्य स्वामिनो गृहे, सहचराः, समानं पोषणं वहन्तः, एकत्र विचरन्ति। कः स आसीत् वनः, कः स वृक्षः, यस्मात् द्यावापृथिव्यौ निर्मिते? ते उभे स्थिरे, अजरामरे, महत् आधारौ, बहवः दिवसाः उषसश्च जीर्णाः। न किञ्चिद् एतस्मात् परं, न च महत्तरम् अस्ति; वृषभः द्यावापृथिव्यौ धारयति। आत्मनिष्ठाः त्वचं, पवित्रं कुर्वन्ति; दीप्तिमन्तः सूर्यं अश्ववत् वहन्ति। वृषभवत् स पृथिव्याः न श्रम्यति; वातवत् अन्तरिक्षे विचरति। यत्र मित्रावरुणौ पूज्ये, यत्र अग्निः वनाग्निवत् स्वतेजः न मुञ्चति। यदा सारथिः शीघ्रं रथं प्रेरयति, तदा चञ्चलान् स्थिरान् करोति, स्वजनं रक्षति। यदा पुत्रः मातरौ पूर्वं जातः, तदा धेनुः शिशून्पृष्ट्वा मन्दं रोरूयते। केचन वदन्ति—कण्वः मानवस्य पुत्रः, श्यावः विजयी धनं प्राप्तवान्। तेजस्विनः कृष्णाय वर्षन्ति; अस्माकं कोऽपि अतिशयः नास्ति। आगच्छन्तु उत्सुकाः प्राज्ञाः, दानैः सहिताः, श्रेष्ठे हृष्टाः। हे इन्द्र, त्वं उभयोः प्रीतिम् अन्वभूः, सोमपानात्। इन्द्रः, त्वं ज्योतिष्मद्भ्यः दिवः पथिभिः, पृथिव्याः च अन्तरिक्षे चरसि, बहुप्रशस्त। ये त्वां यज्ञे वहन्ति, ते शब्दबलिनः त्वां तुष्टुवन्, शत्रून् अपाकुर्युः। मम एषः कार्यः, अद्भुतात् अपि अधिकः भूयात्, यदा पुत्रः मातापित्रोः विद्यां अधीयीत। भार्या पतिम् उत्साहेन वहति; सुसंस्कृतौ, कुलीनौ दम्पती शुभं वहतः। तत् एव तिष्ठति, सर्वतः दीप्तिमान्, यत्र गावः, दुग्धदोहिनीवत्, योज्याः स्थिताः। यदा पशूनां माता, प्राचीना, सप्तस्वरूपां वाचं जनयति। अहं देवस्थानं ते आख्यायम्; तुर्वणी एकाकिनी रुद्रैः सह गच्छति। तत्र जरावाथवा मृत्युः अस्ति, ताभ्यः ज्वलद्भ्यः मधु सिञ्चतु। निहितः, आप्सु निक्षिप्तः, देवऋतस्य रक्षिता मम अवदत्। इन्द्रः, जानन्, तव कथितवान्; तेन उपदेशेन, अग्ने, अहम् आगतः। यो क्षेत्रं न वेत्ति, किन्तु ज्ञातृणा निर्देशितः, सः तेन शिक्षितः सन्मार्गं प्राप्नोति; एषा शिक्षायाः श्रेयः। अद्य एव प्राणवान् एतदन्नम् अश्नाति; तृप्तः, मातृपोषेण वृद्धः। जरया यौवनेऽपि उपगतम्; दातृ, सुमनाः, श्रान्तः जातः। एतानि शुभानि कर्माणि कुर्मः, हे कुरुश्रवण, बहुदानानि ददामः। दातृ दातारः भवन्तु; एष सोमः, यं हृदि वहामि, तथा भूयात्। माम् जनानां मध्ये कोऽपि न बबन्ध; अहम् पूष्णा विना अपि चरामि। सर्वे देवाः माम् रक्षन्तु; अनृतस्य घोषः उदितः। सर्वतः मां पीडयन्ति, प्रतिद्विषः पत्न्यः इव, मम पर्शवः। अशक्तिः मां बाधते; नग्नता लज्जां जनयति, चित्तम् अश्ववत् कम्पते। मूषकाः इव शिश्नम् खादन्ति, शतक्रतो, ते त्वां गायन्तम् आक्रामन्ति। एकदा, महादान इन्द्र, अस्मान् कृपया पश्य; पितरं यथा, अस्माकं भव। अहम् कुरुश्रवणं, राजानम्, त्रासदस्युं, दानवतां श्रेष्ठम् ऋषिं व्रणे। यस्य त्रयः कपिशः अश्वाः रथं वहन्ति, यः सहस्रदक्षिणे यज्ञे स्तूयते। यस्यान्तिके, उपमश्रवसः, तस्य पितुः, मधुराणि गीतानि क्षेत्रस्य समृद्धिं घोषयन्ति। उपमश्रवसः, मित्रातिथेः अपत्ये, अहम् आह्वयामि; तव पितरं अहम् पूजयामि। यदि अमृतानां वा मर्त्यानां वा राजा स्याम्, दातृ मम कृते जीवेत्। शतात्मना अपि कोऽपि देवऋतस्य उल्लङ्घनं न करोति; सः तेन युक्तः पृथक् स्थितः। विभीदकफलनिर्मिताः अक्षाः मां हर्षयन्ति; शुष्के भूमौ क्षिप्ताः माम् प्रमोदयन्ति। मुजवत्सोमस्य स्वादु अन्नवत्, ते जाज्वल्यमानाः मां जागरयन्ति। सा न मां कदापि गर्हयति, न त्यजति; सा मम मित्रेभ्यः मयि च सौम्या आसीत्। एकस्य अक्षस्य कृते, अहम् निष्ठावतीं भार्यां त्यक्त्वा तां अश्रुपातयाम्। श्वश्रूः स्नुषां द्वेष्टि, तां निगृह्णाति; दरिद्रः न कञ्चनाश्रयं लभते। सेवितवृद्द्हः अश्वः इव, अहम् जेतृलाभे न रमामि। अन्ये तस्य जारस्य भार्यां स्पृशन्ति, जूयमानस्य। पिता, माता भ्रातरश्च वदन्ति—'न वयं तम् जानिमः; नयतैनम्, सः बद्धः।' यदा अहम् निश्चितवान्, तदा अन्यैः न स्पर्धितवान्; यः गतवान्, तस्मात् अहम् पृष्ठतः पतितः। पिङ्गलाः अक्षाः, क्षिप्ताः, वदन्ति; अहम् तेषां संज्ञां गच्छामि, यथा स्त्री प्रियतमस्य समीपम्। जूयमानः सभां प्रविशति, 'जीष्यामि वा?' इति पृच्छन्, कम्पमानः। किन्तु अक्षाः तस्य इच्छा विपरीतानि कुर्वन्ति; विजयं अन्यस्मै ददाति। ते, शङ्कुशृङ्गलयुक्ताः, दग्ध्वा पीडयन्ति; मायाविनः, ज्वलन्तः, तं दहन्ति। बालकाः इव, ते हसितवन्तः, हतान् उपहसन्ति, मधुमन्तः जुआरिणं स्तुवन्ति। त्रिपञ्चाशत् संख्या, एषां गणः क्रीडति, सवितुर्वत् नियमपालकः; भीमाः अपि जुआरिणं न नमन्ति, राजा अपि तान् वन्दते। ते अधः गच्छन्ति, उपरि प्लवन्ति; निर्हस्ताः सस्मिन्हस्तिनम् जयन्ति। दिव्याः अक्षाः, शीतलाः अपि, शुष्के भूमौ क्षिप्ताः, हृदयम् दहन्ति। जुआरिणः भार्या दुःखिता, परित्यक्ता; भ्रमणशीलस्य जननी पृच्छति—'क्व सः?'। ऋणयुक्तः, भयभीतः, धनं वाञ्छन्, रात्रौ अन्येषां समीपम् गच्छति। स्त्रियं दृष्ट्वा, जुआरिणः कामो जाग्रति; परस्य भार्यां, परस्य श्रियं च इच्छति। प्रातः सः पीताश्वान् योजयति; किन्तु जूयमानस्य अन्ते, सः अनातुरः अग्नेस्समीपे पतति। यः तेषां मध्ये गणपतिः आसीत्, अग्रगण्यः, तस्मै अहम् वदामि—'न अहम् तव धनम् इच्छामि, न याचे; दशरात्रं सत्यम् पूर्वदिशं प्रति वदामि।' मा अक्षैः क्रीड; क्षेत्रम् उपजिव, धनं रमस्व, स्वं भाग्यम् मन्यमानः। तत्र गावः, तत्र ते भार्या, हे जुआरिन्; एवं सविता, आर्यः, मां दर्शयति। सख्यं कुरु, सौम्यः भव; नः प्रति मा क्रूरः आगाः। न ते क्रोधो वा द्वेषोऽपि अस्तु; परस्य अक्षान्वेषणं अस्मात् दूरे अस्तु। एवं ऋचां अनुक्रमेण, ऋषयः, देवाः, मनुष्याश्च, स्वीयं धर्मं, कर्तव्यं, जीवनस्य विविधान् पक्षान् च प्रकाशयन्ति।