कदाचित् सृष्टेः प्राचीनेषु कालेषु, ऋषयः स्वेन तपसा यज्ञे समुपविष्टाः आसन्। तत्र ते मनसः शान्तये गन्धर्वं जलस्थां च कन्यां आह्वयन्तः प्रार्थयन्ते स्म—"नदीनिनादात् मनसः रक्षां कुरुताम्। इच्छितानां मध्ये अदितिः अस्मान् स्थापयतु; अग्रजः पूर्वजः च अस्माकं हितं उद्घोषयतु।" तस्मिन्नेव समये, शुभा धनधान्यसमृद्धा कीर्तिमती च उषाः, मनवे ज्योतिष्मती प्रादुश्शश्व। या देवानां संकल्पानुसारी, अग्निं होतारं सभा-अर्थं जनयामास। तदा शीघ्रगामी दूरदर्शी च श्येनः, तेजस्वितमृद्रवम् आहवाय प्रावर्तयत्। महाबलैः प्रेरितः सः हविर्दधात्। यदा आर्यजनाः अग्निं होतारं वृतवन्तः, सः प्राज्ञः यज्ञे जातः। हे अग्ने, त्वं सदा प्रियः, यथा सस्ययुक्तं यवक्षेत्रम्, मनुष्यैः हविभिः पूजितः। यत् किञ्चित् स्तोत्रं प्रेरितः इच्छति, त्वं बहुभिः दानैः बलं वहसि। पितरः उत्थापयन्तु; प्रियः स्वांशं प्रति आगच्छति; उत्सुकः हृदयस्य कामम् इच्छति। वह्निः विभागं करोति, प्राज्ञः यज्ञं पश्यति; महाबलः स्तूयते, चेतनं चिन्तायाम् कम्पते। यदा, हे अग्ने, कश्चन मर्त्यः तव प्रीतिं लभते, सः श्रवणीयः भवति। वहन् हविः, अश्वयुतैः आकृष्टः, सः तेजस्वी बलवान् च भवति, दिवान् शोभयन्। यदा एषा सभा, हे अग्ने, देवेषु दिव्या भवति, पूज्या यज्ञ्या च, यदा च त्वं स्वयमेव धनानि वितरति, अस्मभ्यं धनसम्पन्नं भागं ददातु। शृणु अस्मान्, अग्ने, तव वेश्मनि सभायां च; अमृतत्वस्य शीघ्रं रथं युञ्ज। उभे लोकौ, देवपुत्रौ, अस्मभ्यं आनीय; न अस्मान् देवेभ्यः दूरं कुरु। सृष्ट्यादौ, दिवौ पृथिव्यां च, सत्यम् आसीत्; वाक् अपि सत्यम्। यदा देवः, मर्त्यान् यज्ञाय निर्माय, पुरोहितः उपविवेश, सः आत्मानं अन्तर् नयामास। देवः, देवेषु ज्येष्ठः प्राज्ञः च, अस्माकं हविः वहतु। धूमकेतुः, समिद्धः, मधुरः, सनातनः, वाचि श्रेष्ठः। देवस्य अमृतः स्वयञ्चलः, यदा गावः सत्यजाता विस्तीर्णां पृथिवीं धारयन्ति। सर्वे देवाः तव यज्ञं अनुयन्ति; दिव्यम् घृतं दुहन्ति, यदा त्वं, वृषन्, आह्वयसि। आवां, घृतान्ना आपः, दिवौ पृथिव्यौ, वर्धयामि; शृणुतं माम्। यदा, हे दिवः, जीवितस्य पथं कृतवन्तः, पितरोऽत्र मधुना तर्प्यन्ताम्। कः राजा अस्मान् गृहीतवान्? कदा आगमिष्यति? किं धर्मं कृतवन्तः? कः वेद? अपि मित्रः अपि दैवेभ्यः हव्यं ददाति, स्तोत्रं न प्राप्नोति; कदाचित् बलं नास्ति। अत्र अमृतस्य नाम दुर्ग्राह्यम्, चिन्हैः युक्तम्, बहुरूपम्। यः यमं सम्यक् चिन्तयति, तं, हे अग्ने, त्वं दुरितात् रक्ष। यस्यां देवाः सभायां हृष्यन्ति, विवस्वतः गृहे तिष्ठन्ति। सूर्ये ज्योतिः स्थापयन्ति, भागान् वितरन्ति, नित्यं प्रकाशमाना गच्छन्ति। यस्यां देवाः मनसा चरन्ति, वयं तु तस्य अधः स्वभावं न जानिम। अत्र मित्रः, अर्यमन्, अनागसः सविता, वरुणाय उक्तवन्तः। शृणु अस्मान्, अग्ने, तव वेश्मनि सभायां च; अमृतत्वस्य शीघ्रं रथं युञ्ज। उभे लोकौ, देवपुत्रौ, अस्मभ्यं आनीय; न अस्मान् देवेभ्यः दूरं कुरु। अहं तव प्राचीने स्तोत्रेण स्तुतिं योजयामि; गीतं सूर्यस्य पन्था इव प्रसरतु। सर्वे अमृतपुत्राः शृण्वन्तु, ये दिव्येषु स्थानेषु स्थिताः। यथा यमः प्रयत्नं कृत्वा अगच्छत्, तथा यजमानाः देवेषु कामयमानाः त्वां आनीय। स्वे लोके उपविश, तम् जानन्; सुखेन तिष्ठ, यथा इन्द्रस्य समीपम् आगतान्। अहं पञ्च पदानि अनुसरामि, चतुर्भिः पादैः व्रतेन इच्छामि। अक्षरं नश्यन्ति; तानि अहं अमृतस्य नाभिं पर्यन्तम् मापयामि, एकत्र शुद्धयामि। कस्य कृते सः मरणं वृणोति, कस्य न अमृतत्वं सन्ततये? ते बृहस्पतिं यज्ञस्य पुरोहितं कृतवन्तः, यमः प्रियं रूपं अयच्छत्। सप्त सिन्धवः मरुतः पुत्राय प्रवहन्ति; पुत्राः पितरं सत्यम् रक्षन्ति। उभौ एव उभयोः अधिपत्यं कुर्वन्ति; उभौ प्रयत्नं कुर्वन्ति, उभौ सफलौ। सः यः महतीः पन्थानः अन्वगच्छत्, सुप्रपन्नं मार्गं, जनानां संगमे वैवस्वतस्य समीपं, यमस्य राज्ञः समीपं याति—तं हविर्दानेन पूजयेत्। यमः प्रथमः अस्माकं पन्थानं अन्वविन्दत्; एष गोष्ठः न हर्तव्यः; तत्र पितरः धर्मेण स्वस्मिन् पन्थासु अग्रे गतवन्तः। मातली विद्वांसः, यमः आङ्गिरसैः सह, बृहस्पतिः गायकैः सह, समृद्धाः अभवन्; ये देवाः समृद्धाः, ये हविषां प्रियाः। हे यम, अस्मिन्यज्ञे आङ्गिरसैः पितृभिः च सह पवित्रे उपविश; प्राज्ञाः स्तोत्रैः त्वां आनीयन्तु; राजन्, अस्मिन्हविषि मुदस्व। आङ्गिरसैः सह आगच्छ, हे यम, ये यज्ञिया; अस्मिन्नेव दीप्तिमद्भिः सह रमस्व। अहं तव पितरं विवस्वन्तं आह्वये, यः अस्मिन्यज्ञे कुशे उपविशति। आङ्गिरसः, नवग्वाः, अथर्वाणः, भृगवः, ये सोमपाः, ते पितरः—तेषां वयं सौम्यं प्रीतिं प्राप्नुयाम, सौख्यं च। गच्छ, गच्छ प्राचीनैः पन्थाभिः, ये पितरः अग्रे गतवन्तः; उभौ राजानौ, हविषां प्रीयमाणौ, यमं वरुणं च द्रक्ष्यसि। पितृभिः सह गच्छ, यमेन सह, स्वैः यज्ञैः पुण्यैः च सह, परं दिवं गच्छ; सर्वाणि दोषाणि विहाय, गृहं पुनरागच्छ; तेजसा सह गच्छ। प्रयात, विचेत, अस्मात् देशात् गच्छत; पितरः अस्य जगतः कर्तारः; दिवाभिः, आपोभिः, रात्रिभिः, स्पष्टं यमः तस्मै विश्रान्तिं ददाति। धाव यमस्य द्वौ सारमेयौ, चतुश्चक्षुषौ, शबलौ, शुभेन पन्था अतिक्रम्य; ततो पितरान् समाश्वास्य, ये यमेन सह मुदं कुर्वन्ति। यमस्य ते द्वौ श्वानौ, राजन्, पन्थस्य रक्षकौ, चतुर्दृष्टि, मानवदर्शिनौ; तौ एनं परिवेष्टाम्, रोगात् अस्य रक्षां कुरुताम्। विस्तीर्णनासिकाः, पातुम् उत्सुकाः, उदुम्बलवृक्षाः, यमस्य दूताः, जनानाम् मध्ये चरन्ति; ते अस्मान् सूर्यदर्शनं पुनः ददातु, अस्मिन्संसारे सौभाग्यं ददातु। सोमं यमाय पिन्व, हविर्यमाय जुहोत; यज्ञः यमाय गच्छति, अग्निः दूतः, सम्यक् व्यवस्थितः। घृतं यमाय जुहोत, तिष्ठत; यमः अस्मभ्यं दीर्घमायुः ददातु, देवेषु उत्तमं जीवनम्। यमाय, राज्ञे, मधुतमं हविः जुहोत; अयं नमः ऋषिभ्यः, पितृभ्यः, ये पन्थानः पूर्वं अकुर्वन्। त्रिकद्रुकैः एष यजुषा पतति, षट् विस्तीर्णाः, एष महत्त्वम्; त्रिष्टुप् गायत्री च, सर्वे एते यमाय स्थापिताः। उत्तिष्ठन्तु पितरः—अधः, उपरि, मध्ये च, ये सोमपाः; ये गच्छन्ति, अनघाः, सत्यज्ञाः—ते पितरः अस्मान् हविषि पालयन्तु। एष नमः पितृभ्यः अद्य, ये पूर्वं गतवन्तः, ये प्रयाताः; ये पृथिव्यां उपविशन्ति, ये च ग्रामेषु श्रेष्ठेषु वसन्ति। एवं तेषां ऋषीणां स्तुतिभिः, यज्ञैः, प्रार्थनाभिः च, अग्निः, यमः, पितरः च, दिव्याः च सर्वे, सततं पूज्यन्ते स्म।