वसिष्ठेन ऋषिणा इन्द्रवरुणाभ्यां समर्पितमष्टाधिकं स्तोत्रं श्रेयःसन्ततये, प्रजावृद्धये च अभिलष्य उच्चारितम्। अस्माकं सुमनसां दानैः शोभितानां देवपूजां सम्प्राप्नुयाम, युयमपि नः सदा शुभैः पालयेताम्। वरुणस्य महिम्ना प्राज्ञः सृष्टिं वितन्वन्, महती पृथिवी द्यौश्च अधारयत्। स उन्नतं नाकं व्योम्नि न्यधात्, तारागणं च विस्तीर्णे अन्तरिक्षे प्रसारितवान्। स्वेन रूपेण स देवः संवादं करोति; कदा अहं वरुणे निवत्स्यामि? किमिदं मम हविः सः स्वीकुर्यात्? कदा सः दयालुः कृपणः मामवलोकयेत्? अहं पृच्छामि, हे वरुण, द्रष्टुमिच्छन् समीपमागच्छामि जिज्ञासया। प्राज्ञा अपि एवमाहुः—एषः वरुणः एव पापं गृह्णाति। हे वरुण, किं तत् प्राचीनं पापं येन त्वं स्वभक्तं सखायं हिंसितुमिच्छसि? ब्रूहि, भगवन्, सुलभोपास्य, तत् किम्। एतया श्रद्धया त्वां शीघ्रं प्रपद्ये। पितृदोषेभ्यः अस्मान्मोचय, स्वकृतात् कायिकपापात् च विमोचय। राजन्, वसिष्ठं बन्धनात् मुक्त्वा यथा वत्सं पाशात्, पशुमिव जालात्, पापात् विमोचय। न कस्यचित् कौशलं, न धैर्यं, न वीर्यं, न प्रज्ञा, हे वरुण, पर्याप्तम्। समीपस्थे महान् च लघुश्च; निद्रा च मिथ्यावृत्तिः अपि जायते। सेवकः इव दातारं स्वामिनं प्रति, अहं निष्पापानि कर्माणि देवाय समर्पयामि, समृद्ध्यपेक्षया। सः प्राज्ञः देवः, अप्रत्यक्षः अपि, धियां प्रेरयति; सः उदारः कवये धनं ददाति। एषा स्तुतिः, हे वरुण, भक्तिपूर्णा, तव प्रति समर्पिता, हृदि स्थितास्माकम्। गृहेषु, प्रयत्नेषु च, सदा कल्याणं स्यात्; युयमपि नः सदा शुभैः पालयेताम्। वरुणः सूर्याय पन्थानं विवृणोति; नद्यः समुद्रगमाः प्रवहन्ति। सः मुक्तवृष्टिवत् शीघ्रगामिनीः प्रावर्तयत्, सत्याय महतीः नद्यः स्रावयन्। तव श्वासः वातुः, तव वसनं व्योम, नित्यनूतनम्; तव बलम् अश्ववत् दृढं शीघ्रं च। पृथिव्यां दिवि च सर्वाणि तव प्रियाणि निवासस्थानानि, हे वरुण, सन्ति। उभे पृथिवी दिवौ वरुणस्य सीमाः पश्यतः सुव्यवस्थिते। सत्यव्रताः, प्राज्ञाः, यजमानाः, विवेकिनः तस्य इच्छां विज्ञातुमिच्छन्ति। वरुणः धियं प्राज्ञाय उक्तवान्—गावः त्रिः सप्त नामानि वहन्ति। पन्थानः रहस्यम् वेद, न तु वदति; प्रेरितः कवी भाव्यम् अधिगच्छति। त्रयो दिवः अन्तः, तिस्रः पृथिव्यः उपरि, षट् व्यवस्थायाम्। प्राज्ञः राजा वरुणः दिवि सुवर्णमयं दोलां निर्मितवान्। वरुणः, नभसि नद्यः उपरि स्थितः; तेजस्वी शीघ्रगामी शुभ्रः पशुः तस्य। सः धियान्वितः विस्तीर्णम् निरीक्षते; उत्तमा तस्य शासनम्, सः सतां राजा। सः अपराधिनं अपि दयया संपादयति—अस्माकं पापं वरुणस्य पुरतः न स्यात्। अदितेः नियमं पालयन्तः, बलवंतः भूयास्म; युयमपि नः सदा शुभैः पालयेताम्। वसिष्ठः, तव उत्तमां स्तुतिं वरुणाय अर्पय। सः उदारः, समीपवर्ती, पूज्यः, सहस्रदः, महाबलः, महान्। ततः, तस्य दर्शनं दृष्ट्वा, अहं अग्नेः समीपं वरुणस्य च चिन्तनं प्राप्तवान्। ये दिव्यं खाद्यं यज्ञपतयः, तेषां रूपं मया दृश्यताम्। यदा वरुणेन सह नौकायाम् उपाविशत्, यदा मध्येन समुद्रस्य प्रस्थितवन्तौ, यदा जलासु पताकाभिः विचलाम, तदा उज्ज्वलां दोलां दोलयाव। वरुणः नौकायाः वसिष्ठं ऋषिं कृतवान्; सः प्राज्ञः स्वबलैः। सः कविम्, प्रेरितं, शुभदिनं, यं दिवः उषसः च विस्तारितवन्तः, कृतवान्। क्व नु ते सख्यं, येषां सह पुरा साकं संवसाम; हे वरुण, महाबल, स्वयम्भू, अहं तव सहस्रद्वारं गृहम् आगतः। यः तव नित्यः प्रियः सखा, हे वरुण, अपराधी, सः तव सहचरः अस्तु। अस्माकं पापं त्वद्रोषं न जनयेत्; स्तोतारं पालय। यत्र वयं स्थायिष्णु स्थानेषु वसाम, वरुणः पाशात् अस्मान् मोचयतु; ये अनुग्रहम् इच्छन्ति, ते अदितेः अङ्कं प्राप्नुयुः; युयमपि सदा शुभैः पालयेताम्। हे वरुण, राजन्, मां मृत्युलोकं न नय; कृपया, महाबल, दया कुरु। यदि कम्पमानेव चराम्य, अपक्वघटवत्, हे तूर्णराशिन्, दया कुरु। यदि मम धृतिः च्यवते, पन्थानं च भ्रमामि, हे विशुद्ध, दया कुरु। यदि जलमध्ये तिष्ठामि, तृषितः वृद्धः, दया कुरु। यत् पापं वयं मनुष्याः ऋतस्य वि उल्लंघयाम, हे वरुण, सञ्ज्ञया वा, असञ्ज्ञया वा, तत् पापं नः न बाधेत। शुद्धानि मधुमन्ति हविः त्वदर्थं यजमानैः समर्पितानि; आगच्छ, हे वायो, तव युक्तिभिः, सोमं पिब। त्वं वायो, पतये, शुद्धं सोमं हविर्दानेन प्राप्नोषि; सः त्वया मानवेषु कीर्तिम् लभते, प्रत्येकजन्मनि फलं लभते। यस्य कृते इमे द्वौ लोकौ धनाय जातौ, यस्य धिषणा दिव्या धनं ददाति; ततः वायोः युक्तयः अनुगच्छन्ति, तेजस्वी धनदायिनी युक्ता। उषसः उदिताः, शुभदिनानि वहन्त्यः, विस्तीर्णं ज्योतिः प्रकाशयन्त्यः; गावः अपि विस्तीर्णे विततान, आपः स्वेन मार्गेण प्रवहन्ति। ते, सत्येन मनसा, स्वेच्छया युक्ताः, इन्द्रवाय्वोः रथं वहन्ति, वीरैः पूर्णम्; शीघ्रगामिनः युक्तयः समागच्छन्ति। ये स्वमिता, गावः, अश्वाः, धनं, सुवर्णं च धारयन्ति; इन्द्रवायू, वीर्यवन्तौ, अश्वैः वीरैः च सर्वम् अविजित्य जयतः। शीघ्रगामिनः अश्वा इव, इन्द्रवायू, वसिष्ठाः शुभैः स्तोत्रैः स्तुवन्ति; बलं ददतो वः शुभायाह्वयाम—सदा अस्मान् कल्याणेन रक्षताम्। कः वेद, ते प्राचीनाः देवाः, निष्कलङ्काः, महाबलाः, श्रद्धया उपासिताः; ते उषसं वायवे, मनवे च, पीडिताय, सूर्येण सह उदितवन्तः। तेजस्विनः दूता, अप्रमेय रक्षकाः, मासान् ऋतून् च पश्यन्ति; हे इन्द्रवायू, स्तुतिरपि नूतना, तव अनुग्रहं नूतनं श्रियम् इच्छामि। अन्नसम्पन्नाः, धनवृद्धयः, प्राज्ञाः, तेजस्विनः, युक्तीनां कीर्तिः विपुला; ते वायोः कृते एकत्वेन स्थिताः, सर्वे पुरुषाः स्वकर्माणि कृतवन्तः। यावत् वः शरीराणि, यावत् वः बलम्, यावत् वः दृष्टिः, हे इन्द्रवायू, शुद्धं सोमं मुदया पिबताम्; अत्र इदं बर्हिः उपविशतम्। रथं युञ्जाथां, हे इन्द्रवायू, समं आगच्छतम्; एष वः मधोः प्रथमः भागः, अस्मान् अनुग्रहः विमुक्तः अस्तु।