विद्वांसं अग्निं, तेजस्विनं महान्तं च, यज्ञे समिद्धं वह्निं हविर्भुजं वयं प्रज्वालयामः। तमग्निं सर्वैः देवैः सहागच्छन्तं हविः प्रतिग्रहीतुं, होतारं वृणीमहे। सोमं पिण्डयन्तं यजमानं वीर्यं समावहतु, देवैः सह बर्हिषि निषीदतु। समिद्धः सहस्रविजयिनं अग्निं, यज्ञधर्माणं धारयन्तं, देवदूतं स्तुत्यं वयं पश्यामः। सर्वजननां वेत्तारं, नव्यं, वह्निं हविर्भुजं अग्निं देवयज्यं स्थापयेम। यज्ञोऽयं स्वगत्यनुगतः त्वां प्रति यान्तु, देवतमः, बर्हिः देवेषु व्यतनोतु। अत्र मरुतः, अश्विनौ, मित्रः, वरुणः, सर्वे देवास्संहत्य उपविशतु। महादानवाँ, अक्षय्यं, स्तौमि; सः वीर्यवान् असुरः, गोभिः समृद्धः, अग्निः त्रिवृष्णिः दशसहस्रैः विश्ववित् त्रिरक्तः सञ्ज्ञायते। यो मे शतद्विंशतिं गावः, सुवहाः शीघ्राश्वांश्च ददाति, तस्मै विश्वविते अग्नये स्तुत्याय वृद्धये त्र्यारुणाय त्रायमाणं ददातु। एवं, अग्ने, त्वया तुष्ट्या नूतनाय त्रसदस्यवे, येन बहुभिः स्तोमैः त्र्यारुणः मां गाथया प्रगायत्। यो मे वदति—“अश्वमेधाय, सूर्यराजाय”—सः स्तोत्रेण लाभसखायं ददाति, अमृतत्वाय प्रज्ञां च ददाति। यस्य प्रचेतसः शता अश्वमेधस्य दानान्युत्साहयन्ति सोमरसं यथा त्रिशीर्षाणि। इन्द्राग्नी अश्वमेधस्य शतेन दानानां महत्तमं बलं धारयतः, अमृतं दिवि सूर्यवत् स्थितम्। समिद्धो अग्निः स्वदीप्त्या दिवि दीप्तिमान्, प्राचीं दिशं प्रति प्रसारितः, देवाः हविर्द्विषः स्नेहेन समनुयान्ति। समिद्धः त्वं अमृतत्वं अधितिष्ठसि, यजमानस्य श्रेयसे सखायं भवसि, सर्वं धनं ददासि, अग्रे अतिथिम् उपवेशयसि। अग्ने, महाश्रेयसे प्रयत्नं कुरु; तव परमा महिमानः अस्माकं स्यु; सख्ये संनद्धान् कुरु, सुयुक्तान् च, शत्रुभ्यः प्रतिष्ठाहि। तव, अग्ने, समिद्धस्य महातेजसः, वयं शोभां स्तौमः; त्वं वीर्यवान् यशस्वी, यज्ञेषु समिद्धः। समिद्धो अग्निः आहूतः देवाँ यज्ञे नेतुं क्षमः, यः हविर्भुजः सत्यमेव। शुद्धया बुद्ध्या अग्निं यज्ञे समर्पयेम, हविर्भुजं तम् वृणीमहे। त्रिधा आर्यमा, देवपिता मनुष्याणां, त्र्यधि दिवि लोकान् धारयति। मरुतः शुद्धवीर्याः त्वां स्तुवन्ति; त्वं, इन्द्र, तेषां ऋषिः स्थिरवीर्यः च। यदा मरुतः हृष्टाः सोमप्रीणं इन्द्रं स्तुवन्ति, सः वज्रं गृहित्वा अहिं हत्वा महतीः आपः प्रासृजत्। मरुतः ऋत्विजः सह सोमपानाय इन्द्रं वाञ्छन्ति; तदेव मनुष्योपलब्धं हविः—सः अहिं हत्वा सोमं अपिबत्। तदा इन्द्रः पृथिवीं दिवं च व्युनत्त, भीताः अपि मृगवत् कम्पमानाः; निर्भयः सः गर्जन्तं दानवं हत्वा प्राणान् निष्क्रामयत्। तदा सर्वे उदाराः देवाः तुभ्यं सोमपानाधिकारं ददुः, यदा सूर्यस्य हरयो हरितः तवाज्ञया अग्रे अगच्छन्। सः उदारः वज्रेण नवतिं नव दुर्गाणि भित्त्वा, मरुतः त्रैष्टुभेन सभायाम् इन्द्रं स्तुवन्तः तमसः अपाकरोन्। मित्रस्नेहवद् अग्निः स्वेच्छया त्रिशतान् महिषान् अदहद्; इन्द्रः मनुष्यैः सह सोमं पपौ वृत्रहत्याय त्रिषु समाजेषु। यदा सः उदारः अहिंसान्वाञ्छन् त्रिशतान् महिषान् त्रिसमाजं सोमं च गृहीत्वा, सर्वे देवाः पुरोहितं आह्वयन्, यथा इन्द्रः अहिं हत्वा। यदा उशना बलवदश्वैः तव, इन्द्र, गृहम् आनयत्, त्वं शीघ्राश्वैः सह आगमः; तत्र कुत्सेन देवैः सह युध्यन् शुष्णं नाशयत्। त्वं कुत्साय सूर्यचक्रं अग्रे प्रवर्तयः, तस्मै नूतनं मार्गं विचक्रमुः; त्वं अनासान् दस्यून् मृत्युना हत्वा, दुरुक्तीन् गृहात् अपाकरोः। स्तुतयः गोवत्सवत् त्वां, इन्द्र, वर्धयन्; वैदथिनाय त्वं पिप्रुम् अवधीः। ऋजिश्वान् त्वां मित्रं चकार, त्वं धीमान् भागान् पचित्वा सोमं पपौ। नवग्वाः सोमं पिण्डयित्वा इन्द्रं स्तुवन्ति; दशग्वाः अपि तं स्तोत्रैः पूजयन्ति। विस्तीर्णं गोष्ठं, अपि च्छन्नं, त एव तव कृते विवृण्वन्ति, हे नरः। कथं, उदार, तव कर्माणि ज्ञात्वा, अहं तव कृत्यानि वर्णयेम? किं च नूतनं महाकर्म करिष्यसि, वीर्यवन्तम्? तानि स्पर्धासु वद। एतानि सर्वाणि कर्माणि, इन्द्र, त्वया कृतानि, जन्मना वीर्येण च अतीतानि; यानि यानि वज्रेण कृतानि, तेषां समः कश्चिद् नास्ति। इन्द्र, त्वदर्थं रच्यमानाः स्तोत्राणि गृहाण; यानि यानि नूतनानि कर्माणि कृतानि, तानि विवक्ष्यन्तु। यथा शिल्पी वस्त्रं कुर्वीत, एवं धीमान् त्वदर्थं रथं समारभत धनार्थम्। कः स वीरः, यः इन्द्रं पश्यति, सुलघुयुजे रथे हयान् युक्त्वा आगच्छन्तम्? सः वज्रधरः, सोमकामः, उदारस्य गृहम् आगच्छति, बहुभिः आहूतः। अहं तम् घोषिणं मार्गं अन्वेष्टुम् इच्छन्, दातारं स्थानं वाञ्छन्, अन्यान् अपृच्छम्; ते ऊचुः—“वयं, नरः, अन्विष्य इन्द्रम् अलभाम।” अधुना सोमपेषणे तव कर्माणि वदामः, यानि कृतानि, येन वयं तुष्टाः। विद्वान् जानाति, अविद्वान् शृणोति; स उदारः सर्वेषां गणानां स्वामी तानि वहति। त्वं, इन्द्र, जन्मन्येव मनः दृढीकृत्य, एकाकी भूषितः बहून् अपि प्रत्यूढः। बलात् पाषाणं विदार्य, गोमन्तं विश्वं पन्थानं प्रकटयसि। यदा त्वं दूरस्थे जन्मनि, उच्चैः स्थाने, प्रख्यातनाम्नि, देवाः अपि तव भीता आसन्; सः सर्वाः आपः दस्युपत्नींश्च जिगाय। तव कृते, इन्द्र, मरुतः गायीः गायन्ति, सोमं यजन्ति, स्रवन्ति। इन्द्रः बलैः अहिं छन्दां वृत्रं हत्वा तम् छन्नम् अपाकरोत्। एवं ऋषयः अग्निं यज्ञेषु समिद्धं वह्निं स्तुवन्ति, देवाः सोमकामाः हविः स्नेहेन समर्पयन्ति; अग्निः देवदूतः, यज्ञस्य मुख्यः, सर्वेभ्यः श्रेयसे, वीर्यदः, सख्यदः, स्तुत्यः, सर्वधनदः, यशस्वी च। इन्द्रः वज्रपाणिः, अहिहन्ता, सोमपानाधिकार्य, मरुत्सख्यः, देवगणैः स्तुतः, गोमन्तं पन्थानं दर्शयन्, दस्यून् निगृह्य, सुर्यचक्रं प्रवर्तयन्, सदा स्तुत्यः। एषा देवेषु मैत्री, यज्ञेषु श्रद्धा, अग्नौ भक्तिः, इन्द्रे वीर्यं, ऋषिषु स्तुतिः, एवं ऋग्वेदस्य महाकाव्ये प्रवहति।