यदा अग्निः, धूमेन सह, तिर्यग् ज्वलनं समुन्नमयति, तदा बलवान् जनः, वातयन्तः इव, तं समुत्कर्षति; सः लोहारस्य अग्निः वातितः इव दीप्तिम् आवहति। तस्य सहाय्येन, मित्रस्य अनुग्रहस्य च, अहं मनुष्याणां वैरस्य जयम् इच्छामि, दुःखैः न पराजितः भवामि। हे अग्ने! त्वया यशः, दृढं विजयी धनं च, यद् विस्तारयति, यद् युधि वृद्धिं ददाति, यद् स्पर्धासु सफलताम् आवहति, तत् अस्माकं प्रति आनीय। हे अग्ने! अस्मभ्यं सर्वोत्कृष्टं, अनिष्टरहितं यशः आनीय; अस्मान् धनहान्यः रक्षन् बलमार्गे नेतुम् इच्छ। त्वं, अग्ने, आश्चर्यशक्त्या, महद् बुद्ध्या, अधिपत्यं प्राप्तवान्; मित्र इव, यज्ञार्हः असि। यः स्तुतिभिः दानानि आनीतवान्, तस्य आयुः, संपदः च वर्धयति। येषां अश्वैः समृद्धिः अस्ति, येषां वीराः महाशक्तिमन्तः, येषां कीर्तिः आकाशम् पर्यन्तम् गच्छति, तेषां स्वभावः प्रसिद्धः। अग्ने! तव ज्वालाः दीप्तिमन्तः, वेगेन अग्रे गच्छन्ति, रथैः गर्जितैः इव, विद्युतः स्पर्शः इव। अस्माकं सहाय्याय, धनप्राप्त्यर्थं, सर्वे कुलश्रेष्ठाः, सर्वे इच्छाः च, त्वया पूर्णाः सन्तु, सर्वविघ्नान् जयन्तु। अंगिरसो यः तव स्तुत्यं कृतवान्, सः अस्मभ्यं धनं आनीय; त्वं होतृरूपेण, विजयी, स्तुत्येषु धनं दत्तुम्, युद्धे वृद्धिं दातुम् शक्नोषि। अग्निः, नित्यं जागरूकः, जनानां रक्षकः, नवसमृद्ध्यर्थं जायते; घृतप्रभया मुखेन, आकाशं स्पृशन्, दीप्तिमान्, पूतः, उपासकानां समक्षं प्रकटः। यज्ञस्य चिह्नरूपेण, प्रथमः, पुरोहितः, अग्निः, त्रिषु वेदिषु मानवैः प्रज्वलितः; इन्द्रादिभिः देवैः सह, कुसमासु होतृरूपेण उपविशति। शुद्धः, मातृभ्यः पूतः, प्रियः, ऋषिः, सूर्यवत् उदितः; घृतैः वर्धितः, प्रज्वलितः, तव धूमः दिवि स्थापनं चिह्नम् अभवत्। अग्निः, अनुग्रहाय यज्ञे आगच्छतु; जनाः तम् गृहे गृहे वितरन्ति; सः दूतः अभवत्, हविः वाहकः; यः अग्निम् वरणोति, सः प्राज्ञं, दृष्टिमन्तं वरणोति। तव प्रियं वचः, तव चिन्तनम्, तव हृदयाय सुखं दातु; नद्यः, महाभूमयः, तव शक्त्या तव वृद्धिं कुर्वन्ति। अंगिरसैः अग्निः काष्ठे काष्ठे लुप्तः, दीप्तिमान्, प्रकटः कृतः; मथ्यमानः जातः, बलवान्; सः बलस्य पुत्रः, अंगिरसः इति संबोधितः। अग्ने, महान्तं, यज्ञार्हं, सत्यस्य वृषभं, प्रभुं, स्तुतिं तुभ्यं समर्पयामि; घृतवत्, शुद्धं गीतं तव समक्षं आनीय। सत्यं ज्ञातुम्, सत्यं इच्छामि, सत्यस्य प्रवाहान् अनुसरितुम्; न बलात्, न मायया, केवलं सत्यं वृषभस्य अन्वेष्टुम्। हे अग्ने! केन उपायेन त्वं, सत्यनिष्ठः, अस्माकं नूतनं स्तोत्रं जानासि? त्वं ऋतुकृत् देवः; धनस्य अधिपतिं अहं न जानामि। अग्ने! शत्रोः तव दासाः के? तव रक्षिणः के? ये धनम् आनीयन्ति, उज्ज्वलाः के? ये मिथ्यायाः रक्षन्ति, के? ये धर्मवचनस्य रक्षकाः के? तव सहचराः विभक्ताः; केचित् शुभाः, केचित् अशुभाः अभवत्; ते स्वयम् भ्रमिताः; वचनेन धर्मं वदन्ति, किन्तु अधर्मम् अपि कथयन्ति। यः अग्निम् श्रद्धया यज्ञाय अन्वेष्टुम् इच्छति, सः सत्यं रक्षति, वृषभं; नहुषस्य विस्तीर्णं, शुभं निवासं स्थिरं अस्तु। अग्निम् स्तुत्येन आह्वयामः, स्तुत्येन प्रज्वलयामः, स्तुत्येन सहाय्याय। अग्निम् गीतैः पूजयामः, शीघ्रं दिवम् स्पृशन्तम्, दिव्यं धनं आनीय। अग्निः अस्माकं वचांसि अंगीकरोतु, सः मानवेषु पुरोहितः; सः देवसभा पूजयतु। त्वं अग्ने, प्रसिद्धः, वरणीयः पुरोहितः, पूजार्हः; त्वया यज्ञः विस्तार्यते। अग्ने! सर्वश्रेष्ठं बलम्, ऋषयः स्तुवन्ति; उत्तमं वीर्यं दत्तु। त्वम्, चक्रवत्, निर्यन्त्रम्, देवान् अतिक्रान्तः; उत्तमं दानं व्यवस्थितवान्। स्तुत्येन अग्निम् उत्तिष्ठ; प्रज्वलितः, अमृतः; अस्माकं हविः देवेषु स्थापय। यज्ञेषु, मानवाः तम् देवम्, अमृतम्, यज्ञार्हम् पूजयन्ति। सदा तम् पूजयन्ति, देवम्, घृतपात्रेण; अग्निः हविः वाहकः। अग्निः जातः, दीप्तिमान्, दस्यून् विनाशयन्, तमः प्रकाशेन नाशयन्; सः गावः, आपः, सूर्यं च अन्वविन्दत्। अग्निः, पूज्य ऋषिः, घृतमुखः; सः आगच्छतु, अस्माकं आह्वानम् शृणोतु। घृतैः, गीतैः, अग्निः बलवन् कृतः; विश्वाधिपः, स्वयम् वाचः चयनम् कृतवान्। प्राज्ञाय, कवये, ज्ञेयाय, पुरातनं स्तोत्रं कीर्त्यर्थं समर्पयामि; अग्निः, धनाधिपः, कृपणः असुरः, घृतस्थः, धनवाहकः, निधिपालः। सत्येन, ते सत्यं, प्रतिष्ठां च धारयन्ति; यज्ञबलं, उच्चं दिवम्; ये जाताः, अजाताः च, समागताः, मानवेषु दिव्यं धर्मं स्थापयन्ति। त्वं, युवा, बलवान्, विस्तीर्णं, दुर्गं पथं पुरातनाय विस्तारयसी; सः, नूतनः जातः, सिंहवत् शीघ्रं सर्वत्र भ्रमति। मातृवत्, त्वं जनान् पोषयसी, विस्तारयसी, प्रत्येकं पालयसी; युवानं वृद्धं च धारयसी; स्वेन रूपेण, जयाय यतसे। तव बलम् अस्माकं विस्तीर्णं, सुरक्षितं धनं दातु; पितृवत्, त्वं गूढं पादं स्थापयसी, महान् निधिः विवेकिनः, न कदापि विफलः। अग्नये, दीप्तिमन्ते, देवाय, बलवतः, यज्ञः समर्प्यते; मानवैः, मित्रवत्, अग्रे स्तुत्येन स्थापितः। इति, ऋग्वेदस्य एते मन्त्राः अग्निदेवस्य दिव्यं स्वरूपं, तस्य पूज्यत्वं, तस्य सहाय्यं, तस्य सत्यं, तस्य यज्ञे स्थानं, तस्य धनप्रदत्वं, तस्य रक्षां, तस्य प्रकाशं, तस्य दिव्यं धर्मं च एकस्मिन् कथा-संवदने सुस्पष्टं प्रकटयन्ति।