स्वरूपेऽन्योन्यं नूतनं कृत्वा, स्वशक्त्या स्वराज्यं वहन्तः, देवाः प्राचीनकालात् ऋतस्य पालनं कृतवन्तः। मित्रस्य महती सहायता सत्यस्य पालनाय सदा उपयुज्यते, यज्ञस्य परितः संस्थाय सर्वं समावृत्य तिष्ठन्ति। क्षेत्रस्य पतिना सह बन्धुत्वं कृत्वा, वयं रथवत् विजयं प्राप्स्यामः; स एव गो-अश्व-धन्यः अस्मासु कृपां कुर्यात्। हे क्षेत्रपतिः, अस्मभ्यं मधुरां प्रपूरितां धारां दुह्य, या गौः स्वं क्षीरं दुह्यति; सोमस्य अधिपतयः मधु-पूर्णं शुद्धं घृतं अस्मासु प्रीयन्ताम्। औषधयः मधुकराः स्युः, दिवः आपः च मधुराः स्युः, अन्तरिक्षं मधुना पूर्णं भवतु; क्षेत्रपतिः अस्मासु मधुरः स्यात्, वयं तस्मिन् अहिंसायाः सञ्चराम। वृषभाः, नराः, हलः, युगानि, अङ्कुशः च, सर्वे सौम्यत्वेन अस्माकं कल्याणाय भवन्तु। हे शुनासीरा, अस्माकं वाक् गृहाण, यः दिवि क्षीरं निर्मितवान्; तेन अस्माकं क्षेत्रं सिञ्च। हे शुभे सीते, समीपं आगच्छ, त्वां वयं नमामः; त्वं अस्मासु कृपां कुरुष्व, अस्मभ्यं फलं ददातु। इन्द्रः सीतां गृह्णातु, पूषा स्थापयतु; सा क्षीरवती अस्मभ्यं पुनः पुनः सस्यं ददातु। अस्माकं हलानि शुभेन भूमिं कृषन्तु, कृषकाः स्वैः युक्तिभिः सौम्यतया समीपं आगच्छन्तु; मेघः मधुक्षीरयुक्तः, शुनासीरा च, अस्मासु समृद्धिं ददातु। सागरात् मधुरः तरङ्गः समुत्पद्यते, फेनयुक्तः, अमृतं वहन्; तत्र घृतस्य गुह्यं नाम, देवभिः जिह्वा, सोमस्य नाभिः च। वयं घृतस्य नाम उद्घोषयामः, अस्मिन्यज्ञे श्रद्धया धारयामः; कविः शृणोति, चतुःशृङ्गः वृषभः तद् उद्घोषयति। स वृषभः चतुःशृङ्गः, त्रिपदः, द्विशीर्षा, सप्तहस्तः; त्रिधा बद्धः, गर्जति, महादेवः मर्त्येषु प्रविष्टः। देवाः घृतं गवे गुह्यं न्यविन्दन्, त्रिधा विभक्तं, हस्तैः रक्षितम्; इन्द्रेण एकं निष्पादितम्, सूर्येण अन्यत्, तृतीयं वेणा स्वशक्त्या निर्मितवान्। एते स्रोतांसि हृदयान्मथि, सागरात् शतशः दुस्तराणि प्रवहन्ति; अहं तानि घृतस्य स्रोतांसि पश्यामि, सुवर्णरजांसि मध्ये। तानि स्रोतांसि गवः इव सम्यक् प्रवहन्ति, हृदयेन शुद्धानि; घृततरङ्गाः शीघ्रं धावन्ति, मृगाः इव गुहां प्रति। नद्यः इव प्रबलं गर्जन्त्यः, वातवत् शीघ्राः, महाशक्तयः धावन्ति; घृतस्य स्रोतांसि, रुक्तुरङ्गः वाज्यः इव, बन्धनानि भित्त्वा, तरङ्गैः पूरिताः। सज्जनाः इव सुसज्जिता, हसन्त्यः, अग्निं प्रति स्मयमानाः प्रवहन्ति; घृतस्य स्रोतांसि अग्निं प्रज्वलयन्ति, जातवेदाः तानि हृष्टः स्वीकरोति। यौवनवतीः इव वरकामनाः, अलङ्कृताः, ताः अहं पश्यामि; यत्र सोमः पिच्यते, यत्र यज्ञः अस्ति, तत्र घृतस्य स्रोतांसि प्रवहन्ति। शोभनया स्तुत्या प्रवह, पशून् वह, अस्माकं शुभं धनं प्रयच्छ; देवाः, अस्माकं यज्ञं नेतुम्, मधुमत्तमं घृतस्रोतांसि वहन्तु। सर्वे लोकाः तेषां स्थानं प्राप्ताः, सागरे, हृदि, प्राणे च स्थिताः; आप्सु, सभा मध्ये च, ये पोष्यन्ते, तं मधुमन्तं तरङ्गं वयं समीपं गच्छामः, हे कृष्ण। अग्निः जनानां मध्ये प्रबुद्धः, प्रज्वलितः, गावः वत्साय इव, शुक्लाः पक्षिणः इव, किरणाः दिवं प्रति व्याप्ताः। ऋत्विक् देवपूजायाम् उत्तिष्ठति; अग्निः, सम्यग् मनसा, प्रातःकाले स्थितः। प्रज्वलितस्य तेजः दृश्यते, महादेवः तमः अपाकरोति। यदा समुदायस्य मेखला बद्धा, शुद्धः अग्निः शुद्धगावः अलङ्कृतः; दक्षिणा जयिनी युता, सः सम्यक् स्थाता, चमसैः आत्मानं स्थापयति। उपासकानां मनांसि अग्निं प्रति गच्छन्तु, यथा नेत्रे सूर्यं प्रति; द्वे उषसी सः प्रेरितः, श्वेतः अश्वः दिवसां आरम्भे जातः। सः एव दिवसां आरम्भे जातः, नियुक्तस्थाने स्थाप्यते, काष्ठेषु दीप्तः; सप्त निधीन् वहन्, अग्निः ऋत्विक् उपविष्टः, अर्चनीयः। अग्निः ऋत्विक् सुगन्धिन्याः मातुः अङ्के, लोके च, स्थितः; युवा, प्राज्ञः, बहुषु स्थानेषु प्रतिष्ठितः, जनानां पालनाय, मध्ये प्रज्वलितः। तेन प्रेरितं अग्निं, उत्तमं ऋत्विजं, यज्ञेषु स्तुवन्ति; यः सत्येन उभौ लोकौ विस्तारितवान्, घृतेन विजेतारम् शुद्धयन्ति। गृहे जातः अग्निः स्वगृहे शुद्ध्यति, कविभिः स्तुतः, अतिथिः, शुभदः; सहस्रशृङ्गः वृषभः, सः तेजः, अग्ने, त्वं बलिना सर्वान् अतिक्रान्तः। त्वं, अग्ने, क्षणेन अन्यान् अतिक्रान्तः; अस्माकं प्रियतमः जातः। स्तुत्यः, अद्भुतः, दीप्तमान्, जनानां प्रियः अतिथिः। त्वां, कनिष्ठं, जनाः समीपस्थात् दूरस्थाच्च हव्यानि वहन्ति, अग्ने; दानशीलस्य प्रीतिं प्रार्थय, अस्मभ्यं महत् शुभं रक्षां देहि। रथं दीप्तं आरोह, अग्ने, उपासकैः परिवृतः; विस्तीर्णस्य व्योम्नः पन्थान् जानन्, देवान् अत्र आह्वय। वयं प्राज्ञाय, शुद्धकवये, वृषभाय, वीराय, स्तुत्याय वचांसि उक्तवन्तः; श्रद्धया अग्निं स्तौमि, सुवर्णसमः, दिवि विस्तृतः। माता, युवती, पुत्रं जनयति, प्रबुद्धं, गुह्यं, सः तं धारयति, न तु पितरं ददाति; तस्य मुखं जनैः न क्षीयते, सः अग्रे, रथे स्थाप्यते। का त्वं, युवती, यः पुत्रं वहसि? बलवान् तं जनयति। गर्भः बहुषु शरदः वर्धितः; अहं तं जातं दृष्टवान्, यदा माता तं प्रसूता। अहं तं दूरात् अपश्यं, सुवर्णदन्तं, शुद्धवर्णं, क्षेत्रे अयुधेन मापयन्तम्; सः अमृतत्वं ददाति, प्राज्ञः; निर्दोषाः मयि किं कृतवन्तः, का स्तुतयः? अहं तं क्षेत्रात् चलन्तं अपश्यं, नवजातं, समृद्धगणं, दीप्तमानम्; तं न गृहीतवन्तः, सः एव जातः; पाण्डवः, याः युवत्यः, मातरः भवन्ति। के मे आर्याः गवां मध्ये? येषां रक्षिता अरण्यं अपि अस्ति। ये तं गृहीत्वा, तं मुञ्चन्तु; प्राज्ञः गवां जन्म वेत्ति, सः अस्मान् प्रति आगच्छतु। शत्रवः राजानं, जनपालकं, मर्त्येषु वासाय स्थापितवन्तः; अत्रेः प्रार्थनया तं मुञ्चन्तु—ये निन्दन्ति, ते स्वयमेव निन्दिताः स्युः। शुनःशेपः अपि, यूपे बद्धः, विमुक्तः, सः न होम्यः; एवं, अग्ने, अस्मान् अस्माद् बन्धात् मुञ्च, प्राज्ञ होत्र, अत्र उपविष्टः। एवं ऋचः एकस्मिन् प्रवाहे, देवस्य महिमानं, यज्ञस्य माधुर्यं, भूमेः फलप्रदत्वं, अग्नेः तेजः, घृतस्य रहस्यं, गवां जननं, बन्धनात् मोक्षं च, आदरेण, श्रद्धया, सुसम्बद्धया कथायाम् आविर्भवन्ति।