मम वाक्यस्य किमु वक्तव्यं यत् गुह्ये स्थाप्यते? मनीषिणः तद् रहस्यम् इति कथयन्ति। यथा गावः आपः विसृजन्ति, तथा प्रियम् रूपम्, श्रेष्ठं पदम्, गच्छति। तत् खलु महद् विस्तीर्णम् अस्ति, यं गावः उषसा सह प्राचीना अन्वेति। सत्यम् पन्थानम् अलक्ष्ये दीदायमानः शीघ्रः शीघ्रमेव तद् अविद्यत्। ततः सः दीदायमानः स्वपितरौ अन्वयात्, छन्नं सुन्दरम् चित्रस्य अनुयाति। मातुः स्थाने, परमं धाम्नि, वृष्णः ज्वलतः भक्तस्य जिह्वा उपविष्टा। अहम् सत्यम् ब्रवीमि, श्रद्धया, स्तुत्या च, हे जातवेदः, किमेतत्? सर्वं यत् दिवि, यद्वा पृथिव्याम् अस्ति, तव एव। किम् अस्माकं धनम्? किम् अस्य प्रियं वस्तु? ब्रूहि, हे जातवेदः, यः वेद। परमं रहस्यम् मार्गम् अस्य—किम् तत् पदं, यत् वयं न प्राप्तवन्तः? किम् सीमना, किम् कर्म, किम् अनुग्रहम्, येन वयं शीघ्रं ध्यायिनः इव फलं प्राप्नुयाम? कदा अमृतस्य पत्न्यः देव्यो दीदायमानाः उषसः अस्मभ्यं वर्णम् वितरिष्यन्ति? अनृतैः दुर्बलैः मायावद्भिः वाक्यैः ये हविषा अप्रसन्नाः, ते अत्र, हे अग्ने, किम् वदन्ति? अस्त्रहीनाः सखायः सह उपविशतु। दीप्तस्य महतः उदारस्य अस्य यशः कृते, गृहस्य मुखम् प्रकाशते; शोणवस्त्रधारी, सुन्दररूपः, सः धनानां ईश इव दीप्तिमान्, बहुदानः भवति। उत्तिष्ठ, हे अग्ने, अस्माकं होत्रारं यजमानम्, यज्ञाय तिष्ठ, पूज्यतमः; त्वं हि सर्वाणि स्तोत्राणि वेत्थ, प्राज्ञः, मनसां प्रेरकः। अच्युतः होता जातः जनानाम् मध्ये, अग्निः सौम्यः, सभासु प्राज्ञः; सः तेजः ऊर्ध्वं नयति सूर्य इव, धूम इव द्यां प्रति प्रसारयति। सः उदारः, हविष्मान्, घृतप्रतीकः, देवेषु दक्षिणतः सन्चरन्, अग्रे गच्छति; नवजातः महावृषा उत्तिष्ठति, सुपोषितः, दीप्तिमान् पशून् सज्जयति। बर्हिषि अग्निः प्रज्वलितः सन्, ऋजु होता यज्ञे मुदमानः तिष्ठति; अग्निः गोपालक इव, ऋत्विक्, त्रिसदस्य उपविश्य, देवांश् प्रति विस्तीर्णः संचरति। स्वरूपेण सखायः, पुरोहितः अग्निः परिवर्तते, सौम्यः, मधुरवक्ता, विधिपरः; तस्य ज्वलनाः अश्वा इव शीघ्राः धावन्ति, सर्वाणि भूतानि सः प्रज्वलमानः भीषयति। भगवन् अग्ने, त्वं सुन्दरमुखः, विशददृष्टिः, शोभनः, भीमेषु नानारूपेषु मधुरः; तव ज्वाला तमसा न निरुद्धा, न च भस्म वा धूमः तव तनुं मलिनयन्ति। यस्यान्तः जन्म न केनचित् निरुद्ध्यते—न जनित्रा, न मातृा, न पित्रा, न अपि अधुना; सः मित्र इव, हविष्मान्, शुद्धः अग्निः मानवेषु दीदायते। द्वौ पञ्च भगिन्यः सह वसन्त्यः अग्निं मानवेषु उत्पादयन्ति; तीक्ष्णस्य दन्त इव, दीप्तकुठार इव, सः प्रेर्यते, शीघ्रः, तीक्ष्णधारः। तव, हे अग्ने, ताः हरिण्यः, घृतप्रतीकाः, रक्ताः, ऋज्व्यः, शोभनाः; रक्ताः, महान्तः, ऋजुप्रवा, अद्भुत, त्वां देवेषु आह्वयन्ति। ये तव सखायः, बलिनः, अक्लान्ताः, अग्ने, दीप्त्या युक्ताः सञ्चरन्ति; श्येनाः इव शोभमानाः लक्ष्यं प्रति गच्छन्ति, गर्जन्तः मरुताम् सेनायाः इव। स्तोत्रं तव कृते रचितम्, ज्वलनाय, स्तुतिः गीतिः च अर्पिता, विधयः सम्यक् संस्थिताः। नरः अग्निं पुरोहितं उपवेश्य, उपासमानाः, प्रबुद्धाः तव स्तुतिं गायन्ति। अत्र, आदौ ऋत्विक् सृष्टः सृजद्भिः, यज्ञाय योग्यतमः, स्तुत्यः; यं भ्रिगवः कुशलाः प्रज्वालयन्ति, वनान्तरे दीप्तमानम्, सर्वेषां मध्ये अद्भुतम्। हे अग्ने, कदा तव सौम्यं देवैः सह दृश्यते? तदा हि मर्त्याः त्वां स्तुत्यं जनानां मध्ये गृह्णन्ति। धर्मज्ञं, प्राज्ञं, आकाशमिव आच्छादितम्, सर्वयज्ञानां नियन्तारम्, गृहेषु हर्षदं पश्यन्ति। विवस्वतः शीघ्रदूतं, यं सर्वे प्रजाः जगृहुः; भ्रिगवः, कुशलाः, दीप्तमानम्, कीर्तिमन्तम् सर्वेषां मध्ये आदत्त। तम् मानवेषु ऋत्विजम् उपवेशयन्, प्राज्ञम्, शोभनम्, शुद्धज्वालम्, यज्ञाय अर्हतम् सप्तसु स्थानेषु। सः, नित्ये मातृषु, वने, सम्यक् आहूयमानः, शरणं गच्छति; अद्भुतः, सन्निहितः, गुह्ये स्थाप्यः, सुबुद्धिः, कदाचित् इच्छ्यते। यदा ओषधिभ्यः पृथक् कृतः, तस्मिन् सत्यस्य स्तनम् स्थापयन्ति; देवा आदरेण महान्तम् अग्निं प्रज्वलयन्ति, हविःदातारम्, विधिपरम्। यजमानस्य प्रेष्यान् वेद, त्वं प्राज्ञ, द्यावापृथिव्योः अन्ते उभे अवैषीः; दूतः सन्, विस्तीर्णपन्थाः, परमात् स्वर्गात्, स्वर्गस्य द्वाराणि विदित्वा गच्छसि। कृष्णानि रूपाणि, दीप्तानि अग्राणि, तव ज्वाला सञ्चरति, अद्वितीयेषु रूपेषु; यदा विमुक्ताः गर्भं स्थापयन्ति, त्वं जन्मनि दूतः भवसि। नवजातस्य बलं दृश्यते, यदा तस्य ज्वाला वातम् अनुयाति; काष्ठेषु तीक्ष्णजिह्वां वृणोति, स्थिरमपि अन्नं जघन्या भक्षयति। त्रिविधेन अन्नेन यदा सः त्रिगुणं बलं वर्धते, महाअग्निः स्वयम् त्रिधा दूतं करोति; सः वातस्य सखायं सदा प्रेरयन्, शीघ्रं प्रेरयति। वयं गीत्या सर्वज्ञं दूतं, हविःवाहनम्, अमृतम्, पूज्यतमम् स्तौमः। सः हि धनदं, दिवः महत्त्वं वेद; सः देवान् अत्र आनयति। सः देवानाम् आगमनं जानाति, सत्यगृहे देवान् स्थापयति; प्रियाणि अपि द्रव्याणि ददाति। सः होतारः एव दूतकर्म करोति, प्राज्ञः, मध्ये सञ्चरति; सर्वज्ञः स्वर्गस्य द्वाराणि प्राप्नोति। वयं तेषु स्याम् ये अग्नये हविषा ददति; ये तं पोषयन्ति, प्रज्वालयन्ति। ते धनवन्तः, वीर्यवन्तः, कीर्तिमन्तः; ये अग्निं ज्योतिरिव स्थापयन्ति। अस्मभ्यं दिनान्यन्यं बहुधनानि आगच्छन्तु; बलं शीघ्रं प्रतिप्रवर्त्ततु। सः, जनानां प्रेरकः, बलवन्, पुरुषान् शीघ्रशर इव अतिक्रामति। हे अग्ने, त्वं महत्, अनुग्रहं कुरु; यः देवकामान् जनान् प्रीणाति, सः अत्र हविषि उपविश। सः, पुरुषेषु दुरुपधः, गणेषु महत्, अमृतः; सः सर्वेषां दूतः भवति।