यदा तमः पश्यन्तः रक्षिणः, स्वार्थरहिताः, हे अग्ने, पापात् त्रातवन्तः, तदा त्वं सर्वज्ञः सन्, तान् पुण्यकृदः रक्षितवान्; दुष्टाः लोभिनः च तान् न अभिभवन्। त्वया सह, त्वां रक्षकं कृत्वा, तव नेतृत्वेन वयं धनानि प्राप्नुयाम; उभे शापे, सत्यं चासत्यं च, अपाकुरु; तव साहाय्येन वयं निर्भयम् कर्म कुर्मः। अस्मिन्होमाग्नौ, हे अग्ने, वयं यजनं कुर्मः; स्तुतिं गृहाण; ईर्ष्युषः दह, अस्मान् पापात्, मायाविभ्यः, दुस्साधिभ्यः च रक्ष, महतो मित्रस्य सखे। एकतया भक्त्या वयं वैश्वानरं अग्निं महतीभिः स्तुतिभिः यजामः; अव्ययैः बलवद्भिः वचोभिः तम् उपतिष्ठामः, यः उभे लोकौ धारयति। देवेन स्वयंसिद्धेन मया मर्त्येन यद् दत्तं दानं, तद् मा अवमन्यथा; पाकाय गृस्तुः अमृतस्य प्राज्ञस्य वैश्वानरस्य वीर्यस्य महाग्नेः। स द्विधा ऊर्ध्वः महाञ्श्च तीक्ष्णशिखः, सहस्रधारः वृषा, बलवान्; अग्निः गवां गुह्यं पन्थानं जानन् एतां प्रेरणां मम उद्घोषितवान्। अग्निः तीक्ष्णदंष्ट्रः दीप्तशिखः प्रज्वलितवान्, यः दातृर्यः; ये वरुणस्य प्रिये क्षेत्रं, मित्रस्य धृतव्रतस्य मर्यादां हिन्वन्ति, तान् स विनाशयति। स्त्रिय इव भ्रातृहीनाः, विगलिताः, शत्रुवद्वध्वः, मातरः विरोधिन्यः, पापाः, मिथ्यावादिनः, अनृताः—एवं जना एषं गभीरं पन्थानं कृतवन्तः। एषा, हे अग्ने, मम लघ्वी दीप्तिः स्तुतिः तव; सा महाभारः न भवतु; त्वं सप्तधा शक्त्या विशालं दृढं गभीरं पृष्ठं स्थापितवान्। अत्र एव, एकस्मिन्नेव चिन्तने, एकस्मिन्नेव संकल्पे, स्तोत्रं शुद्ध्यति; शशिपृष्ठे, पुरस्तात्, रूपं दीप्तं स्थाप्यते, विज्ञाप्यम्। किं एषा मम वाणी, या गुह्ये स्थापिता? प्राज्ञाः तां गुह्यां वदन्ति। यथा आपः गावः त्यजन्ति, तथा प्रिया रूपं, श्रेष्ठं पदं, गच्छति। एषा हि महती, विशालरूपा, या गौः उषसा सह प्राचीना अनुसरति; सत्यस्य पन्थाः दीप्तः, गुह्यः, शीघ्रः शीघ्रं अवगच्छति। तदा, दीप्तः सः पितरौ अन्वगच्छत्, छन्नां शशिसदृशीं अनुयाति; मातुः स्थाने, परमे व्योमनि, वृषभस्य दीप्तस्य भक्तस्य जिह्वा स्थितम्। अहं सत्यं वदामि, श्रद्धया, स्तुत्या, हे जातवेदः, किं एतत्? त्वं सर्वं विद्यसि, यद् दिवि अस्ति, यद् वा पृथिव्याम्। किं धनं अस्माकम्, किं तस्य प्रियं? वद, हे जातवेदः, यो वेद; तस्योत्तमं गुह्यं पन्थानं—किं तस्य पदं, यद् मार्गवत्, यं न प्राप्नुमः? किं सीमा, किं कर्म, किं प्रियं, येन शीघ्रं वयं धावमानाः फलम् आप्नुयाम? कदा अमृतपत्नीः, दीप्तयः उषसः, अस्मभ्यं वर्णं ददाति? अनृतैः दुर्बलैः मायावद्भिः वचोभिः, ये हविर्न तृप्यन्ति, ते अत्र वदन्ति, हे अग्ने; किम् अत्र वदन्ति? ये निरायुधाः, ते सह उपविशन्तु। दीप्तस्य, महतो, दातारः, अस्य यशः कृते, गृहस्य मुखं दीप्त्यति; शुभ्रवस्त्रधारी, सुन्दररूपः, सः विभाति, धनानां नाथवत्, बहुदानः। उत्तिष्ठ, हे अग्ने, यज्ञस्य होतः, सम्यक् तिष्ठ, अर्चनीयतमः; त्वं सर्वाणि स्तोत्राणि वेत्सि, प्राज्ञः, प्रेरकः असि। अच्युतः होताऽग्निः जनासु उपविश्य, सौम्यः, सभासु प्राज्ञः; सः तेजः सूर्यवत् ऊर्ध्वं न्यधात्, धूमवत् व्योम्नि व्याप्तवान्। दातारं हविष्मन्तं घृतवद् अग्निं, देवाय दक्षिणं, सः प्रवर्तते; नवजातः महावृषा उत्तिष्ठति, पोष्यः, शोभनः, पशून् समीहते। बर्हिषि अग्निः प्रज्वलितः, सम्यक् होतृवद् तिष्ठति, यज्ञे मुदमाप्नोति; गोपालवत् अग्निः परिक्रामति, त्रिसदसि आरोहन्, देवेषु व्यापकः। स्वरूपेण, सौम्यः, होताऽग्निः परिक्रामति, मधुरवक्ता, ऋतस्य प्रतिपालकः; तस्य शिखाः अश्ववत् शीघ्रं धावन्ति, सर्वाणि भूतानि तस्य दीप्तौ भीयन्ते। शुभाननः, दृग्दर्शी, शोभनः, हे अग्ने, त्वं सौम्यः असि; तव शिखा तमसा न निवार्यते, न भस्म धूमः वा तव तनुं मलिनयति। यस्य जन्म न कश्चित् निरुन्ध्यति—न जनयिता, न माता, न पिता, नापि अद्य; तदा मित्रवत् हविष्मान् शुद्धोऽग्निः मनुष्येषु शोभते। द्वौ पञ्च भगिन्यः सहवासिन्यः अग्निं जनासु जनयन्ति; तीक्ष्णदन्तवत्, दीप्तपरशुवत्, सः क्षिप्रः प्रवर्त्यते। तव, हे अग्ने, ते हरिताः, घृतपृष्ठाः, रक्ताः, ऋजवः, शोभनाः; रक्ताः, बलिनः, ऋजुकर्णाः, अद्भुत, त्वां देवेषु आह्वयन्ति। ये तव सहचराः, बलिनः, श्रान्तिवर्जिताः, हे अग्ने, दीप्त्या सह चलन्ति; गृध्रवत् शोभनवसनाः, लक्ष्यं अन्विच्छन्तः, गर्जन्तः, मरुतां गणवत्। स्तोत्रं रचितम्, तव प्रज्वलनं, स्तुतिः गीतिः च दत्तम्, क्रियाः संयोजिताः; नराः अग्निं होतारं उपवेशयन्ति, उपासकाः, प्रेरिताः, तव स्तुतिं गायन्ति। अत्र, प्रथमः होताः कर्तृभिः स्थापितः, यज्ञाय योग्यः, स्तुत्यः; भ्रिगवः, दक्षाः, तम् प्रज्वलितवन्तः, वनान्तरे दीप्तमानं, सर्वेषां मध्ये अद्भुतम्। कदा, हे अग्ने, तव देवैः सह सौहृदं प्रकाशिष्यते? तदा, मर्त्याः त्वां स्तुत्यं जनासु गृह्णन्ति। धर्मिष्ठं, प्राज्ञं, दिवमिव आवृतम्, सर्वयज्ञानां आयोजकं, गृहेषु हर्षदं पश्यन्ति। विवस्वतः शीघ्रदूतं, यं सर्वे जना अङ्गीकृतवन्तः; भ्रिगवः दक्षाः, तम् दीप्तमानं, विशिष्टं, सर्वेषां मध्ये गृह्णन्ति। मानुषं होतारं, प्राज्ञं, शोभनं, शुद्धशिखं, सप्तसदसि यज्ञाय उपवेशितवन्तः। सः, नित्यसु मातृषु, वनान्तरे, सुप्रार्थितः, शरणं गतः; अद्भुतः, सन्निहितः, गुह्ये स्थापितः, सर्वज्ञः, कदाचित् अन्विष्यः। ओषधिभ्यः पृथक् कृत्वा, तस्मिन्नेव सत्यस्य स्तनं स्थापितवन्तः; देवाः भक्त्या महाग्निं प्रज्वलितवन्तः, हविर्दातारं, यज्ञे सदा सत्यं। यजमानस्य कार्याणि जानन्, त्वं प्राज्ञः, दिवापृथिव्योः अन्ते विद्वान्; दूतवत् गच्छसि, व्यापकः, परात् दिवः, दिवोद्वाराणि जानन्। कृष्णानि तव रूपाणि, दीप्तानि पुरः, शिखा गच्छति, रूपेषु अद्वितीया; अपसृत्य स्थापयन्ति गर्भं, त्वं दूतः भवसि जातमात्रः। नवजातस्य बलं दृश्यते, यदा तस्य शिखा वातं अनुयाति; काष्ठेषु तीक्ष्णजिह्वां चिनोति, स्थिरं अन्नं अपि दंष्ट्रया खादति। त्रिविधेन अन्नेन, त्रिविधेन बलं वर्धमानः, महाग्निः त्रिविधं दूतं करोति; सः वातस्य मित्रेण मिलित्वा, सदा प्रवृत्तः, शीघ्रं प्रेरयति, तं अग्रे धावयति।