अग्निं प्रति गोतमः श्रद्धया स्तौति। सः तं जनस्य रक्षकं, अपराजितं, शीघ्रगमनं च इच्छति, तस्य च गुप्तदूतान् प्रेषयित्वा, दूरस्थान् वा सन्निकृष्टान् वा येऽस्मान् दुष्टवाक्यैः बाधन्ते, तेषां कश्चनापि न हानिं करोतु इति प्रार्थयति। “उत्तिष्ठ, अग्ने! प्रसारितुमात्मानं समुत्थाय, शत्रवः तव तीक्ष्णत्वात् पलायन्ताम्। येऽस्मासु वैरं सृजितवन्तः, तान् शुष्ककाष्ठवत् दह,” इति सः वदति। अथ, “सम्यक् स्थित्वा, अस्माकं कृते प्रत्यस्त्राणि प्रक्षिप, दिव्यानि तेजांसि प्रकाशय, मायाविनां बलं नीचीकुरु, स्वजनान् परजनांश्च विनाशय, शत्रून् समूलं नाशय,” इति सः अग्निम् आह्वयति। यः त्वां सम्यग् उपयाति, यः मार्गं प्रार्थनायाः समाश्रयति, सः तव अनुज्ञां वेद; तस्मै सर्वे दिवः प्रकाशाः, विभवः च स्फुरन्ति, आर्जविनः दूरदेशान् अपि प्रकाशयन्ति। अग्ने! यः त्वां नित्यं हविर्यज्ञैः स्तुतिभिश्च तर्पयति, सः भाग्यवान्, उदारः भवतु; सः स्वजीवने, स्वगृहे च समृद्धिम् आप्नुयात्; तस्मै सर्वे दिवः प्रकाशाः, सम्पदः च संनिहिताः स्युः। अहम् उन्नदेन स्वरः तव अनुज्ञां स्तौमि; एषा स्तुतिः तव सह दीर्घायुषी भूयात्। उत्तमान् अश्वान्, शोभनान् रथांश्च त्वां समर्पयामः; प्रतिदिनं स्वं ऐश्वर्यं पालयेम। अत्र, अग्ने! त्वं प्रचुरेण तेजसा प्रतिदिनं प्रातः सायं च आगच्छ; वयं हृष्टचित्ताः क्रीडन्तः त्वां सेवेमहि; तव तेजसा जनानाम् मध्ये स्थितुम् इच्छामः। यः त्वां उत्तमैः अश्वैः, सुवर्णेन, धनसमृद्धेन रथेन च उपयाति, सः तव रक्षिता, सखा भवति; यः जनानां अतिथित्वे रमते, तस्य त्वं मित्रम् असि। मम वचोबन्धान् स्नेहवाक्यैः विमोचयामि; एवं पितुः गोतमस्य वंशानुगमनं कुर्वे। त्वं, अग्ने! होतः, कनिष्ठः, शुभेच्छुः, गार्हपत्यः, अस्माकं कृते एतद्वाक्यस्य अर्थं जानासि। नित्यजागरूकाः, शीघ्रगामिनः, सुसंस्थितचित्ताः, अनिश्रान्ताः, अमन्यवः, परिश्रान्ततमाः—एते संरक्षकाः, अग्ने! एकत्र स्थिताः, अस्मान् पातु। ते संरक्षकाः, अग्ने! न स्वार्थेन चरन्ति, तमसः पश्यन्तः, पापात् रक्षिता; त्वं सर्वज्ञः, तान् पुण्यकृतः रक्षितवान्, दुष्टलोभिनः तान् न पराजितवन्तः। त्वं सहायः, रक्षकः, नेतृत्वेन अस्मान् सम्पदः प्रापय; सत्यं मिथ्यं च शापं निवारय; तव आश्रयणेन निर्भयः स्वकर्म कुर्मः। एषा समिधा, अग्ने! तव पूजायै समर्प्यते; स्तुतिं गृहाण। असूयकान् दह, अस्मान् पातु, मायाविनः, दुष्टान् च, महात्मनः सखा असि। एकचित्तेन, अग्निं वैश्वानरं, महादानं, महास्तुत्या यजामः; अव्ययैः, बलिष्ठैः वाक्यैः तम् उपतिष्ठामः, यः उभौ लोकौ धारयति। देवः, स्वयम्भूः, मया मर्त्येन यत् दत्तम् उपहारं तं न अवमन्यस्व; पाकाय, गृत्सुः, अमृतः, प्राज्ञः, वैश्वानरः, वीर्यवान् महाबलः अग्निः अस्ति। सः, द्विगुणः, महान्, तीक्ष्णज्वालः, सहस्रधारः बली—अग्निः, गवां गुह्यं मार्गं जानन्, मम प्रेर्णां ब्रवीति। अग्निः तीक्ष्णमुखः, दहमानज्वालः, उदारः प्रज्वलितः; ये वरुणस्य क्षेत्रं, मित्रस्य ऋतं क्षिपन्ति, तान् सः नाशयति। स्त्रियः भ्रातृहीनाः इव, विप्रयुक्ताः, शत्रुस्नुषाः, मातरः कलहिन्यः, पापाः, मिथ्यावदिनः—एवं जनाः एषं गम्भीरमार्गं निर्मितवन्तः। एषा, अग्ने! मम लघ्वी, दीप्तिमती स्तुतिः तव कृते; सा महाभारेण न भवतु। त्वं सप्तधा शक्त्या विशालं, स्थिरं, गम्भीरं, महद्दृढं पृष्ठं स्थापितवान्। तत्रैव, एकस्मिन्, एकस्मिन्त्वेव चिन्तनं, एकस्मिन्त्वेव संकल्पः, स्तुतिं शुद्धयति। चित्रायाः चर्मणि, अग्रे, रूपं स्थाप्यते, दीप्तिमान्, प्रकाश्यते। किम् एषा मम वाणी यत् गुह्ये स्थापितम्? प्राज्ञाः ताम् रहस्यम् इति वदन्ति। यथा आपः गावः विहाय प्रवहन्ति, एवं प्रियं रूपम्, प्रथमारण्यम्, अपसरति। एषा महान्, विशालरूपा, यां गौः उषसा सह प्राचीना अन्वेति। ऋतस्य मार्गे दीप्तिमान्, गुह्यः, शीघ्रगामी शीघ्रं वेद। तदा, दीप्तिमान्, सः पितरौ अन्वगच्छत्, चित्रायाः गुह्यं रूपम् अनुयाति। मातुः स्थाने, परमं धाम्नि, वृष्णः, दीप्तिमतः, भक्तस्य जिह्वा उपविशति। अहम् ऋतेन, श्रद्धया, स्तुत्या, जातवेदः, किं एतद् इति पृच्छामि। त्वं यत् किञ्चिद् अत्र, दिवि, पृथिव्यां च, सर्वं धनं धारयसि। किं नः धनं, किं प्रियं तव? वद, जातवेदः, यः वेद। तस्योत्तमं गुह्यं मार्गं—किं तद् पादं, यत् पन्थानं, यम् न प्राप्नुमः? किम् सीमा, किम् कर्म, किमनुग्रहः, येन शीघ्रं धावमानाः इव फलम् प्राप्नुमः? यदा अमृतस्य पत्न्यः, दीप्तयः उषसः, अस्मान् वर्णं ददुः? अनृतैः, दुर्बलैः, मायावद्भिः वाक्यैः, ये हविषा न तृप्यन्ति, ते अत्र वदन्ति, अग्ने! किम् अत्र वदन्ति? ये निरस्त्राः, ते सह मन्त्रयन्ताम्। दीप्तस्य, महतः, उदारस्य यशः कृते, गृहस्य मुखं प्रकाशते; दिव्यवस्त्रधारी, शोभनरूपः, सः तेजसा, धनद इव, बहुदानः प्रज्वलति। उत्तिष्ठ, अग्ने! अस्माकं यज्ञस्य पुरोहितः, सम्यक् यज्ञाय समुपविश, पूज्यतमः; त्वं सर्वाः स्तुतयः वेत्थ, प्राज्ञः, प्रेरकः असि। अच्युतः पुरोहितः, अग्निः, जनजातिषु उपविष्टः; सः सौम्यः, सभासु प्राज्ञः; सः तेजः सूर्यवत् ऊर्ध्वं नयति, धूम इव दिवम् व्याप्नोति। सः, दातारः, हविर्भुजः, घृतान्नः, देवाय दक्षिणतः गच्छन्, अग्रे यजमानः, नवजातः, महावृषा, उत्थाय, पुष्टः, शोभनः पशून् सज्जयति। बार्हिषि समिद्यते, अग्निः, ऋजुः पुरोहितः, यज्ञे रममाणः तिष्ठति; गोपालक इव, पुरोहितः, त्रिसदस्य उपविश्य, देवेषु व्यापकः। स्वरूपेण, सौम्यः, अग्निः, पुरोहितः, रमते; मधुरवक्ता, यथाविधि; तस्य ज्वलनाः शीघ्राश्वा इव धावन्ति; सर्वे प्राणिनः भयभीताः स्युः, यदा सः प्रज्वलति। शोभनमुखः, सुमेधा, अग्ने! त्वं पुण्यः असि, भीषणे, विचित्रे मध्ये रमणीयः; तव ज्वाला तमसा न निवार्यते, न च भस्मना धूमेन वा मलिनीकृतः। यस्यान्तर्भावं कश्चन न निगृह्णाति—न जनिता, न माता, न पिता, न अपि अधुना; सः मित्रवत्, हविर्भुजः, शुद्धः अग्निः, मानवजातिषु दीप्तिमान्। द्वे पञ्च भगिन्यः, सहवासिन्यः, अग्निं मानवजातिषु जनयन्ति; तीक्ष्णाय दन्त इव, दीप्ताय शस्त्र इव, सः प्रेर्यते, शीघ्रः, तीक्ष्णधारः। तव, अग्ने! ते ताम्राः, घृतान्नाः, रक्ताः, ऋजवः, शोभनाः; अरुणाः, महाबलाः, ऋजुप्रजाः, अद्भुत, त्वां देवेषु आह्वयन्ति। ये तव सहचराः, बलवन्तः, अनिश्रान्ताः, अग्ने! दीप्तिमन्तः गच्छन्ति; गृध्राः इव, शोभायुक्ताः, लक्ष्यं गच्छन्ति, गर्जन्तः, मरुताम् सेनायाः इव। स्तोत्रं रचितम्, अग्ने! ते समिधः, स्तुतिः, गीतिः च समर्प्यते; क्रियाः सम्यग् विधायन्ते; मनुष्याः अग्निं पुरोहितं उपवेशयन्ति, उपासते, प्रेरिताः, तव स्तुतिं गायन्ति। अत्र, कर्तारः प्रथमं पुरोहितं स्थापयन्ति, यः यज्ञाय योग्यः, स्तुत्यः; भ्रिगवः, दक्षाः, तम् अग्निं वनानि दीपयन्तः, सर्वेषां मध्ये अद्भुतं, प्रज्वलितवन्तः। एवं गोतमः ऋषिः अग्निं स्तौति, तं रक्षकम्, पूज्यतमं, दिव्यतेजसम् इति।