श्रूयतां सुसम्बद्धा ऋषीणां प्राचीना कथा, यत्र अग्निः देवः प्रथमं मनुष्याणां यज्ञसखः सञ्जातः। सः जाग्रतः यज्ञमित्रः, मम रश्मिभिः प्रेरितः, दुर्गेषु मार्गेषु विचरन्, कृतकर्मा, देवः, मर्त्यैः सह संयोगं प्राप्तवान्। स एव अग्निः, सर्वं जानन्, अस्मान् स्वदत्तं निधिं प्रापयतु, यं देवा अददुः; यथा सर्वे अमृतासः चिन्तया सृजन्ति, तथा दिवा पृथिव्या ऋतधृत्या वृष्टिं स्रवयतः। सः अग्निः प्रथमः गृहेषु, महान्तरिक्षस्य गर्भे जातः। पदहीनः शिरोहीनः, गुह्यः, वृषभस्य गुहायां अन्ते, तत्रार्भकाः न्यवसन्। तदा देवसेनाः, प्रथमदर्शिन्यः, सत्या गर्भे, वृषभस्य गुहायां उदिताः। तत्र दिव्याः, युवानः, अद्भुताः, दीप्तिमन्तः सप्त प्रियतमा अजायन्त महते अग्नये। मानवाः पूर्वपिता अस्माकं, सत्यकामाः, अग्रे प्रावर्तन्त; ते शिलाव्यपिहितान् गिरिं विदार्य, गुहायां निहितं पयस्वतीं धनानि प्राप्नुवन्, उषसः शुभ्राः आह्वयन्त। दृष्ट्वा ते शिलां विदार्यन्त, अन्ये सर्वतोऽस्मिन्कर्मणि वदन्ति। ये पशून् बबन्धुः, कर्मणि प्रवृत्ताः, ते ज्योतिः प्राप्नुवन्, मनसा तद् स्वरूपं निर्मिमुहुः। गावः प्राप्तुकामाः, मनसि धियं कृत्वा, दृढं पर्वतं विदार्य, वृत्तं गोष्ठं मुक्त्वा, दिव्या गिरा तद्गोमन्तं पुरं विदार्यन्त। ते प्रथमं गावः नाम विविदुः, तिस्रः सप्त च मातरः परमा निधीन् अविन्दन्। तत् ज्ञात्वा, गणाः समाययुः, रक्ताः, शोभनरूपाः गावः प्रकटिताः। तमसः अपगमने, पयः दीप्तम् अभवत्, द्यौः स्फुरन्, सूर्यस्य तेजः दिव्याभिः उषसः प्रवर्तितम्। महत् आदित्यं युक्तमिव, ऋजुं मर्त्येषु तिष्ठन्, स धर्माधर्मौ निरीक्षते। आदौ चान्ते च जाग्रतः, ते पन्थानः प्रकटितवन्तः, दिव्यं निधिं वहन्तः। सर्वे देवा, हे मित्रवरुणौ, सत्यं गृहेषु ददतु। अहं अग्निं दीप्तमन्वाह्वे, होतारं सर्वहव्यानां, पूतमुदरं, यः यज्ञे न प्रमाद्यति, नवनीताभिषिक्तवत् वत्समिव। अग्निः सर्वेषु यज्ञेषु पूज्यतमः, सर्वेषां मानवजातीनां अतिथिः; जातवेदाः, देवान् वृणानः, अस्मभ्यं सौम्यः स्यात्, सुखं ददातु। अग्निः, अमृतोऽपि मर्त्येषु, ऋतं धारयन्, देवेषु देवैः प्रतिष्ठितः, स यज्ञीयः होतृभिः महिम्ना शुचिता मानवैः समिद्धः। अद्यात्र त्वं वीर्यस्य पुत्र, अस्मासु जातोऽसि, उभयत्र जातः अग्ने; दूत इव युक्तः, शीघ्रैः ऋजुभिः दीप्तैः अश्वैः प्रस्थितः। रक्ताः, स्थूलाः, नवनीताभिषिक्ताः अश्वाः, शीघ्रतमाः मनसा ऋतस्य; तेषां मध्ये त्वं, अग्ने, युक्तः, देवान् च मर्त्यांश्च संप्रयच्छसि। आर्यमा, वरुणः, मित्रः, इन्द्रः, विष्णुः, मरुतः, अश्विनौ च—एतान्, अग्ने, सुश्रवस्त्वया, सुसंयातान्, सुमेधसे यजमानाय वह। अयं यज्ञः, अग्ने, गोमदश्वमदविसंपन्नः, नरां सखा, अपराजितः; अयं भूरिदायिन्, बहुपोष्यः, पुत्रवत्सलः, स्थिरः, विस्तीर्णः। यः त्वां समिधं जुहोति, अग्ने, श्रद्धया, वा शिरसि समिधा तप्त्वा, तस्मै त्वं, धनद, रक्षिता भूत्वा, दुरितं सर्वं व्यपाकुरु, तं विस्तीर्णं कुरु। यः त्वां खाद्यं यजति, अल्पं वा, प्रियं च अतिथिं स्तौति, तस्मै, देव, देवाः गृहम् स्थापयन्तु, स्थिरं धनं ददातु दातृभ्यः। यः सायं प्रातः वा स्तौति, त्वां प्रियं करोति हविषा, स्वगृहं प्रतिनिवर्तमाने अश्व इव, सर्वदोषात् यजमानं पारय, अग्ने। यः त्वां अमृतं सेवते, अग्ने, वा सख्यं करोति हविषा, तस्य धनं मा क्षीयत्, पापं च दुरितं मा सपृशतु। यस्य यज्ञं त्वं, अग्ने, देव, अङ्गीकृतवान्, सुमेधसा समाहितं, तस्य हविः प्रीयताम्, कवीनां स्तोमा वृद्धिं ददातु। धीरः, विवेकी, चिन्तां चिन्तया संनिहितां समाचिनोति, यथा पृष्ठे स्थापयति, धर्माधर्मौ मर्त्येषु विवज्यति। देव, अस्मभ्यं धनं, ऐश्वर्यं च ददातु; परिमितं च, अप्रिमितं च, महाबलिन्, ददातु। निष्कलङ्काः कवयः मुनिं शिक्षयन्ति, दुःखपथद्वयं धारयन्ति। अतः, अग्ने, त्वं एतान् आश्चर्यानि पश्यसि, यथा आर्यः स्वदृशा पश्यति। त्वं, अग्ने, उत्तमो यजमानस्य नेताऽसि, सोमपृषतः, कनीयसः। उत्सुकाय, उद्योगिनः, धनं वह, जनस्य रक्षिता, विस्तीर्णं तेजस्वि सहायं वह। यत् किञ्चिदस्माभिः कृतं, अग्ने, पादैः, हस्तैः, कायेन, यथा रथं आरोहन्तः विघ्नं परिहरन्ति, शीघ्रगामिनः ऋजुं पन्थानं प्राप्नुवन्। तदा वयं, सप्त ऋषयः, प्रथमा मनवः स्याम, उषसः सूनो। वयं अंगिरसः, दिवः पुत्राः, दीप्तिमन्तः, धनदं पर्वतं विदारयेम। यथा प्राचीनपितरः, अग्ने, सत्यकामाः, पूर्वं कृतवन्तः—ते प्रकाशं शुद्धं कृत्वा, स्तोत्रैः गायन्तः, तमो भूमिं विदार्य, कृष्णान् अपास्यन्ति। शुभकर्माणः, दीप्तिमन्तः, देवाः, यथा देवाः जनन्यां, यज्ञं कृतवन्तः। शुचयः, अग्निं च इन्द्रं च बलयन्तः, विस्तीर्णं गोमदं धनं संगृह्णन्ति। पशुवत्, बलवान्, देवजातीनां सन्ततिं उद्घोषयति, यदा तेषां जन्म महत्। मर्त्येषु अपि, विशालः प्रियः, श्रेष्ठः, उच्चावचेषु वृद्धिं ददाति। न वयं तव कर्माणि कृतवन्तः, स्वयंदृशे; वयं सत्यं प्रविष्टवन्तः, दीप्तिमन्तः उषसः। शुचिः अग्निः, नित्यनूतनः, बहुरूपः, स्तोत्रप्रियः देवदृष्टिः। एतानि स्तोत्राणि, अग्ने, विप्र, तुभ्यं उक्तानि; तानि गृहाण। दीप्तिमान् भूत्वा, अस्मान् संपन्नान् कुरु, महद् धनं दातृ, बहुदायिन्। आगच्छतु रुद्रः, यज्ञराजः, सच्चिद्यज्ञः, उभयस्य होतारः; अग्निं पुराणं, हिरण्यरूपं, वज्रिणः सहायं कुरु। अयं सत्त्वार्थं आसनं तव, यथा पत्न्याः, भूषितं, पतये सज्ज्यते। समीपं गच्छ, परिवृतः, उपविश; तव सुमना, अनुमन्युमान्, अस्मासु प्रवर्तताम्। सावधानाय, अतृष्णाय, अहं स्तोत्रं ददामि, विप्र, सुमनस्य। देवाय, अमृताय, स्तुतिं ब्रवीमि, यथा अश्मा मधु स्रवति, एवं त्वां आह्वयामि। त्वमेव, अग्ने, अस्माकं संधातारः; सत्या वेत्थ, स्वयंज्ञः। यदा तव स्तोत्राणि, सहभोजनानि, यदा सख्यं तव गृहे स्यात्? कथं, अग्ने, वयं वरुणाय वदेम, कथं दिवे, यथा न अपराधामः? कथं मित्राय, सौम्याय, पृथिव्यै वदेम? कथं आर्यम्णे, कथं भगाय? कथं, अग्ने, महते धिष्ण्याय वदेम, कथं वाताय, शीघ्राय, शुभाय? कथं दूरगं अश्विनौ वदेम? कथं, अग्ने, रुद्राय, पुरुषघ्नाय? कथं पूष्णे, पोषदात्रे, कथं रुद्राय, दानाय, हविषा? कथं विष्णवे, विश्वविक्रमाय, बीजाय वदेम? कथं, अग्ने, शर्वाय, महते? कथं मरुतां गणाय, अमृताय, कथं सूर्याय, महते, पृष्टे? अदितये, महते, उत्तरं ब्रूहि, जातवेदः, दिवः साधनाय। एवं ऋषयः, पितरः, मानवाः, अग्निं यज्ञमित्रं, देवसेनां, दूतं, स्तुत्वा, यज्ञेषु हविः समर्प्य, तम् अमृतं, मित्रं, पुरोहितं, सखायं, सर्वदा आह्वयन्ति। सः अग्निः, सर्वान् देवान्, मर्त्यांश्च, सत्येन, ऋतेन, यज्ञेन च संयोजयन्, पृथिव्यां द्यौश्च, दिव्यं तेजः, अमृतं, धनं, समृद्धिं च ददाति।