कथां शृणुत। यदा देवेषु एकं महदधिपत्यं प्रवर्तते, तदा अद्भुतं किञ्चिदिव दृश्यते—यथा पादः अन्तर्गतः स्यात्, तयोः मध्ये कश्चिद्गुप्तः, कश्चिद्वा प्रकटः। मार्गः सीधुः, किन्तु कश्चिदपि भ्रमति; एवं देवेषु एकमेव महदधिपत्यं वर्तते। गावः सदा दुहमानाः, अमृतदायिन्यः, अक्षयाः, अव्यथमानाः, नूतनाः, नित्ययुवतयः सन्तः अस्मभ्यं पयः पिप्युषीः सन्तु। एषा अपि देवेषु एकमेव महदधिपत्यं सूचयति। यदा वृषभः अन्येषु गर्जति, सः स्वं बीजं अन्यस्मिन्गणे स्थापयति। स एव रात्र्याः स्वामी, दाता, राजा च अस्ति; देवेषु एकमेव महदधिपत्यं तत्रापि। वीर्यं शौर्यं च, अश्वसम्पदं, यत् देवैः ज्ञातं विज्ञानं, तदिदानीं वदामः। षोडश युक्ताः, पञ्चपञ्च समाहिताः, तद्वाहनं वहन्ति; देवेषु एकमेव महदधिपत्यं तत्र। त्वष्टा सविता च, नानारूपवान्, प्रजाः पोषयित्वा, नानाविधेन सृजति। सर्वे लोका अस्य एव; देवेषु एकमेव महदधिपत्यं। महती पृथिवी, समा सुव्यवस्था च, विस्तीर्णं द्यौः च, तस्यैश्वर्येण प्रतिष्ठिते। वीर्यवान् धनार्थी श्रूयते; देवेषु एकमेव महदधिपत्यं। एषा पृथिवी, सर्वं धारयन्ती, अस्माकं कृते तिष्ठति, यथा राजा सर्वमित्रः। यथा वीराः अग्रे उपविष्टाः, शरणे स्थिताः; देवेषु एकमेव महदधिपत्यं। वनस्पतयः, आपः, पृथिवी, हे इन्द्र, तव कृते धनं वहन्तु। वयं तव मित्राणि स्याम, तव दानानि विभजामः; देवेषु एकमेव महदधिपत्यं। न केचित् कौशलिनः, न प्राज्ञाः अपि, देवतानां प्रथमान्, स्थिरान् ऋतानि क्षपयन्ति। द्वे उभे जगती, विश्वस्मिन्स्थिते, पर्वतानि च स्थिराणि, न कदापि क्षीणानि। षट् वहन्ति, एकः एकाकी चरति, परं ऋतं धारयन्; गावः उपसन्नाः। त्रयः महान्तः उपरि तिष्ठन्ति, स्थिराः; द्वौ गुह्यौ, एकः दृश्यते। त्रैधातुः वृषभः, नानारूपः, त्रिधाऽऽत्मा, प्रजावान्। त्रिमुखः स एव स्वामी, बलवान्, बीजधारकः, नित्यः वृषभः। एषां पन्थानां जागरूकः भवामि, आदित्यस्य शुभं नामाह्वयामि। दिव्याः आपः अपि तस्मिन्सन्तुष्टाः, पृथक् गच्छन्त्यः, सर्वाः तम् परिवेष्टयन्ति। त्रयः एव वासस्थानानि, त्रयः आपगाः, त्रयः प्राज्ञाः, त्रयः मातरः, सभायामधिपत्यं वहन्ति। धर्मिष्ठाः कन्याः त्रयः, दिवः च त्रयः, सभायामधिपत्यं वहन्ति। त्रिः दिवः, हे सवितः, अस्मभ्यं शुभानि वह। प्रतिदिनं त्रिधा ज्योतिः वह। त्रिधा धनं ददातु, हे भग, हे रक्षिन्, हे धीषणे, अस्माकं सिद्धये। त्रिः दिवः, सविता बलतः, मित्रावरुणौ च शोभनहस्तौ। आपः, उभे च लोके, सवितुः प्रेरणाय धनं इच्छन्ति। त्रीणि परं दीप्तिस्थानानि, त्रयः वीराः, महतो ईश्वरस्य शासनम्। धर्मिष्ठाः, बलवन्तः, दुष्प्राप्याः; त्रिः दिवः, देवाः सभायां सन्निहिताः स्युः। प्राज्ञैः मम कृते विवेचितं, गवां विचरन्त्याः, अप्रतिरक्षितायाः। सा अपि एकदा बहु पयः ददाति; इन्द्रः, अग्निः, अन्वेषिणः च तत् गवां पयः प्राप्नुवन्ति। इन्द्रः पूषा च, बलवन्तौ, शुभहस्तौ, स्वर्गे रममाणौ इव, तां दुहतः। सर्वे देवाः तस्यां यत्नवन्तः, हे वसवः, अत्र अस्माकं कृते अनुग्रहः स्यात्। वृषभस्य भार्याः तस्य शक्तिम् इच्छन्ति, तं पूजयन्त्यः, गर्भम् अन्तर्गतं जानन्ति। गावः अपि वत्सकामाः, विचरन्त्यः, अद्भुतरूपधारिण्यः। उभे लोके, सुयुते, शिलया युक्ते, प्रज्ञया, वदामि। एते, बहुदायिनः, मनवे उद्दिश्य, शोभनाः, पूज्याः सन्ति। तव जिह्वा, हे अग्ने, मधुरा, प्रज्ञावती, देवेषु प्रकीर्तिता, दूरगामिनी। तया अत्र, सर्वान् पूज्यान् सहायतये आनय, मधु द्राक्षीर्यः पिवन्तु। हे अग्ने, तव प्रवाहाः, गिरिः इव, प्रवहन्ति, पोषयन्ति, अद्भुत देव। अस्मभ्यं, हे जातवेदः, स्नेहम्, सार्वभौमं च शुभं ददातु। पुरातना गवः कामधेनुः पयः ददाति, अन्तः पुत्रः धर्ममार्गे गतवान्। सा तेजः दीप्तिमन्तं वहति; अश्विनोः स्तोत्रं प्रातः रचितम्। सुवाहितैः अश्वैः सा अमृतं वहति; हविः पितरं प्रज्ञां यथा उच्चैः आरोहति। स्पृहा-युक्तानां चिन्ताः दूरं नयतु; समीपतः उपगम्य, वयं प्रार्थनाः वहामः। सुवाहितैः अश्वैः, सुविनिर्मितेन रथेन, हे अद्भुतौ, शिलात् एषः स्तोत्रं शृणुतम्। कः पुनः भवतो निवृत्तिपन्थाः, हे अश्विनौ, यं प्राचीना ऋषयः उक्तवन्तः? विचिन्तयेताम्, आगच्छेताम्, सर्वे जनाः भवां पुकारयन्ति, हे अश्विनौ। एतानि मधुनि यथामित्राणां, आदौ दत्तानि। अनेकसु लोकेषु, हे अश्विनौ, भवतो पुकारः श्रूयते; भवतो स्तुतयः दातृषु श्रूयन्ते। दिव्यैः पन्थाभिः आगच्छतं, अद्भुतौ; अत्र भवतो मधु-संचयाः सन्ति। पुरातनं वासस्थानं, शुभमित्रता, युवानौ, जाह्नोः आप्सु धनम्। मित्रतां पुनर्नवयित्वा, मधुना सह, संयुक्ताः सन्तः, मोदामहे। हे अश्विनौ, वातेन सह, युवानौ, कुशलौ, अनुचरैः सहितौ, संयुक्तौ। हे नासत्यौ, दिवस्य हविः गृह्णीतम्, सोमं पिबतम्, अक्षयम्, उदारम्। भवतो बहवः दानाः प्रयान्ति, वचोभिः परिवृताः, यत्नवन्तः, अक्षयाः। भवतो रथः, अमृतसम्भूतः, शिलया प्रेरितः, शीघ्रं दिवं पृथिवीं च विचरति। हे अश्विनौ, श्रेष्ठः मधुमान् सोमः भवतो कृते सम्पादितः; गृहं आगत्य पिबतम्। भवतो रथः, महद्रूपः, कुशलनिर्मितः, सोमपेषणाश्वैः युक्तः आगच्छति। मित्रः जनान् वचसा पालयति; मित्रः पृथिवीं द्यां च धारयति। मित्रः अनिमिषेण नेत्रेण कुलानि पश्यति; मित्राय घृतं जुहुयात्। मर्त्यः मित्रे भक्तिमान् भवतु, दातारम्, आदित्यं, यो ऋतेन शिक्षयति। न सः हिंस्यमानः, न नश्यति; रक्षितः, दुःखं नाप्नोति, न समीपात्, न दूरात्। निरामयाः, हविषा मोदमानाः, मित्रं ज्ञात्वा, पृथिव्याः विस्तीर्णे चरन्ति। आदित्यस्य ऋतेन, मित्रस्य अनुग्रहे स्याम। एषः मित्रः, पूज्यः, सौम्यः, राजा, धर्मेण शासनम् कृत्वा, प्राज्ञः जातः। तस्य अनुग्रहे, हे पूज्य, सुखे स्याम। महान् आदित्यः, उपास्यः, जनान् नेतुम् अर्हति, प्रशंस्यः, सौम्यः। तस्मै, प्रियतमाय, घृतं वह्नौ जुहुयात्, मित्राय हविः। मित्रस्य रक्षणं, जनसमर्थनम्, देवस्य अनुग्रहः, तेजः, यशः च ददाति। मित्रः, महत्त्वेन, द्यां व्याप्तवान्; कीर्त्या पृथिवीम् आच्छादितवान्। मित्राय, पञ्च जनाः सहाय्याय समर्पिताः; सः सर्वान् देवान् बिभर्ति। मित्रः, देवेषु, मर्त्येषु च, यः दर्भं विचिनोति, तस्य सखा जातः, व्रतधृतः। एवं ऋग्वेदस्य एते मन्त्राः एकस्य देवस्य, महान्, एकमेव अधिपत्यं, सर्वत्र व्याप्य वर्तते इति दर्शयन्ति। तस्य महिमा, तस्य दानानि, तस्य ऋतम्, तस्य मैत्री, सर्वं जगत् व्याप्नोति।