नराः सदा जनानां पतिं, नित्यं नवं अतिथिं, मनसां नेतारं, आराधकानां शीघ्रं देवम् स्तुवन्ति। ते जन्मनां वेदितारं, यज्ञानां चेतनं, श्रद्धया हविभिः, वृद्ध्यर्थं संप्रकथयन्ति। अग्निः देवः, प्राज्ञः, हितकारी, स्वबलविस्तृतया पृथिवीं परितः आवृत्य, दिव्यरथवान् अस्ति। वयं तस्य गृह्यव्रतानि, पुष्टिकराणि, सुभाषितैः समीपगमेम। वैश्वानर! तव वासानि प्रतिष्ठितानि, येन त्वं ज्योतिर्विद्, विवेकी अभवः। जातः, त्वं द्यावापृथिव्यौ व्याप्य सर्वं स्वेन रूपेण आवेष्टयसीति। वैश्वानरस्य, महतः, कवेः, स्वशक्त्या एकस्य, दन्तेभ्यः जातः अग्निः, पितरौ दिवापृथिव्यौ सम्यक् संमान्य, बहुवीर्येण जातः। सः सर्वदा जागरूकः, शुद्धः, अस्मभ्यं संपदां प्रीतीं ददातु। हे मित्र! यज्ञाय देवान् आनय, सखायः सहेत; सौम्यचेतसा, अग्ने, मित्रान् आनय। ये देवाः त्रिः प्रतिदिनं उपास्यन्ते—वरुणः, मित्रः, अग्निः—हे तनूनपात्, घृतसमिद्धे वेदि अस्माकं यज्ञं मधुमन्तं कुरु। दीप्तमान्, सर्वमङ्गलः, अग्रिप्रेष्ठः इळया सह, यज्ञाय अग्रे गच्छति। वयं श्रद्धया वृषभं स्तुमः; सः प्रेरितः, देवपूजायोग्यः, देवाः यजति। तव यज्ञे पन्थाः ऋजवः, ज्वलनाः ऋजवः, अन्तरिक्षे व्याप्य प्रवर्तन्ते। ऋत्विक् स्वर्गनाभौ प्रतिष्ठितः; वयं देवेषु दर्भं वितराम। सप्त ऋत्विजः, मनसा चयन्ते, सत्येन सर्वान् आह्वयन्ति, सभासु शोभमानाः; ते प्राचीनेषु यज्ञेषु जाताः सञ्चरन्ति। प्रातः सन्ध्ये, द्वे भगिन्यौ, विविधरूपेण आगच्छतः। मित्रः, वरुणः, इन्द्रः, मरुतः च, अन्ये च, स्वमाहात्म्येन अस्मासु तुष्टिं कुर्वन्तु। दिव्याः अग्रिप्रेष्ठाः व्यवस्थिताः; सप्त गायकाः स्वभावेन हृष्यन्ति। ते सत्यं वदन्ति, सत्यं आह्वयन्ति, व्रतं पालयन्ति, दीप्तमानाः व्रतपालकाः। भारती, भारतिभिः सह, एकता, इळा देवैः मनुष्यैः च, अग्निना च; सरस्वती सरस्वद्भिः, एता देव्योऽयं दर्भे उपविशन्तु। पोषदः त्वष्टा, यः समृद्धिं ददाति, अस्मासु प्रीतिं विधत्ताम्। तस्मात् वीर्यवान्, दक्षः, सुसंस्कृतः, देवेषु उत्कर्षेण कर्मकरः उत्पद्यते। वृक्षवत्, हविः देवेषु विसृज; अग्निः शमयिता, हविः समारोपयति। एवं सः सत्यः होतृ, देवोत्पत्तिं जानन्, यजते। अग्ने, समिद्धः, इन्द्रेण च देवैः सह, शीघ्रैः सखिभिः आगच्छ। अदिति सुपुत्रैः सह दर्भे उपविशतु; अमृताः देवाः आह्वानेन तुष्यन्तु। अग्निः, मुनिपथज्ञः, प्रबुद्धः, उदितवान्; ऋत्विक्, विशालपादः, दिव्यतेजसा दीप्तः, तमसः द्वाराणि ज्वलनैः नुदति। स्तुतिभिः, गीतैः, सामभिः, उपासकैः अग्निः बलवत्तरः जातः; विविधसत्यरूपदर्शी, अद्य दूतः प्रातः दीप्तमान्। तदा अग्निः, मनुष्येषु बीजवत्, मित्रेण सत्येन प्रतिष्ठितः, उपासकस्य हविः उत्पन्नः; ऋषिः, आह्वानीयः, चिन्तनानां आधारः जातः। अग्निः दीप्तः सन् मित्रः भवति; मित्रः होतृ, वरुणः जन्मवित्; मित्रः अध्वर्यु, प्रेरितः, गृहपति; मित्रः एव नदीनां पर्वतानां च। सः प्रियं रक्षति, अश्वस्य श्रेष्ठं पन्थानम्; सूर्यस्य शीघ्रमार्गं पालयति; अग्निः सप्तशिरसः नाभिं रक्षति, देवतानां उच्चरूपं च। ऋभवः योग्यं, सुन्दरं नाम निर्मितवन्तः; देवः, सर्वदक्षः, सर्वरूपाणि कृतवान्; सः चमसं, घृतपूर्णपदं, संवेष्टयति; एवं अग्निः अविरतं रक्षति। अग्निः घृतपूर्णे गर्भे प्रविष्टः, विस्तीर्णः, दीप्तमान्, उज्ज्वलः; शुद्धः, उच्चः, पुनः पुनः मातृभिः नवीकृतः। जातः, सः ओषधीभिः वर्धमानः वर्धते, घृतेन पोषितः; आपः इव प्रवहन्त्यः, अग्निः पितरौ अङ्के विश्राम्यति। उदितः, स्तुतः, समिद्धः, शीघ्रः, अद्य द्यावापृथिव्योर् नाभे दीप्तमान्; मित्रः, अग्निः, यजमानः, मातरिश्वान्, दूतः, देवेषु हविः वहति। सः उच्चं दिवं धारयति, दीप्तः अग्निः ज्योतिरुत्तमं जातः; यदा मातरिश्वान् गुह्यं वहनं भृगुषु आनयत्, तदा सः समिद्धः। हे अग्ने, अस्मभ्यं बहुधनं, स्थिरं गवां सम्पदं दिहि; यं त्वं आह्वयामः, तस्य; अस्माकं पुत्रः विजयी प्राज्ञश्च भवतु, तव प्रीतिर्नः सदा अस्तु। स्तोत्रकाराः चिन्तयन्तः, भक्त्या दिव्यं स्तोत्रं वदन्तु; दातारः, बहुधनाः, घृतालङ्कृतं हविः अग्नये वहन्ति। सः जातः, उभे लोकौ पूरयति; इदानीं दानानि आगतानि, हविः सिद्धम्; दिवि अपि, अग्ने, तव महिमा पृथिव्यां च, सप्तजिह्वा ज्वलनाः कीर्त्यन्ताम्। द्यावापृथिव्यौ, यज्ञयोग्ये, गृह्यं त्वां होतारं उपवेशयतः; यदा जनाः, भक्तिपूर्वकं, तव दीप्तिं बहुभिः हविभिः आह्वयन्ति। महत्, स्थिरमासीनः, अग्ने, द्यावापृथिव्योः मध्ये दीप्तमान्; द्वे अनपविद्धे, अजरामर्ये, स्तोत्रगव्ये, पोषदुघे। अग्ने, तव व्रतानि महान्ति, प्रबलानि; तव शक्त्या उभे लोकौ विस्तारिते। त्वं जन्मनि दूतः अभवः; त्वं जनानां नेता, बलवान्। हे हरिकेश! सत्ययुक्तान्, घृतसिक्तान्, रक्तवर्णान् वाजिनः योक्स्व; ततः, हे जातवेदः, सर्वान् देवान् आनय, क्रतुम् सुव्यवस्थितं कुरु। दिवः अपि तव ज्योतिषः प्रकाशन्ते; प्राचीः सन्ध्याः अनुसरन्, ताः उज्ज्वलयन्। यदा, अग्ने, देवाः हविषा तुष्टाः, दारुषु हव्यवाहने हविः वहन्ति। यद्यपि ते विस्तीर्णे अन्तरिक्षे तुष्यन्ति, अथवा दिवि ज्योतिष्मति वसन्ति, अथवा ये सौम्याः, भक्तिपूर्वकाः आगताः, अग्ने, तव रथाश्वाः तान् अत्र आनयन्तु। एभिः, अग्ने, रथेन, अथवा बहुभिः रथैः, आगच्छ; बहून् हि तव अश्वाः। त्रिंशत् त्रयः पत्न्यः युक्तान् देवान्, यथाक्रमं, आनय, तुष्टिं कुरु। सः ऋत्विक्, यस्य कृते उभे लोकौ विस्तीर्णे; यः प्रतियज्ञं स्तूयते। क्रतौ, द्वौ, सुव्यवस्थितौ, सत्यजौ, पूर्वदिशं पश्यन्तौ, ऋते स्थितौ। अस्मभ्यं, अग्ने, बहुधनं, स्थिरं गवां सम्पदं दीहि; यं त्वं आह्वयामः, तस्य श्रेष्ठं पोषणं। अस्माकं पुत्रः पौत्रश्च विजयी भवतु; तव प्रीतिर्नः सदा अस्तु। सप्त स्वराः मातरं प्रविष्टवन्तः, चित्रवृषभस्य पृष्ठे आरोहिताः। द्वौ पितरौ, सुपालितौ, सह चलतः; दीर्घायुषः प्रकटीकृताः प्रवहन्ति। दिव्याः गावः, बलवन्तः अश्वाः, देव्योऽपि, मधु वहन्त्यः स्थिताः। सत्यासनं गाः एकाकिनी सञ्चरन्ति, तव शुभाय इच्छन्ती। इदानीं ते आरोहिताः, सुयुक्ताः अभवन्; दातारां पतिः प्राज्ञः जानाति। नानारूपः, कृष्णपृष्ठः, ताः स्थिताः, बहुरूपधारी। एवं ऋचः यथाक्रमं अग्निं स्तुवन्त्यः, तस्य महिमानं, देवत्वं, यज्ञकर्तृत्वं, विश्वस्य पालनं च, श्रद्धया, भक्त्या, सुसम्बद्धया आख्यायिकया प्रकटयन्ति।