शृणुत धर्म्यां कथां ऋग्वेदवर्णिताम्। एकदा, अदृश्याः शक्तयः जगति विचरन्त्यः, बकस्य स्वरमिव पुनः पुनः शब्दं कुर्वन्त्यः, सतीनबकस्य च स्वरमिव, द्वौ 'प्लुषि' इति वदन्तः, अवतीर्णाः सन्तः स्पर्शं न कुर्वन्ति। ताः अदृश्याः आगच्छतः प्रतिगच्छतः च तुदन्ति, ऊर्ध्वतः तुदन्ति, अपि च पिष्ट्वा दारयन्ति। तत्र बाणाः, मिथ्याबाणाः, तृणानि, नलानि, मुञ्जा च, अदृश्यद्विषः, सर्वे समागताः, किंतु स्पर्शं न कुर्वन्ति। गावः गोष्ठे संस्थिताः, मृगाः वनं विचरन्ति, मानवेषु ये चिन्हानि दृश्यन्ते, तत्रापि अदृश्याः संस्थिताः, न तु स्पर्शं कुर्वन्ति। सायं समये, चौराणामिव, अदृश्याः सर्वैः दृष्टाः, जाग्रत्स्वभावाः अभवन्। दिवः पितरः, पृथिवी जननी, सोमः भ्राता, अदितिः भगिनी—एवं संबन्धाः अदृश्याः सर्वैः दृष्टाः तिष्ठन्ति, युष्माकं गमनं शुभं भूयात्। ये स्कन्धे, ये अङ्गे, ये सूत्रवत्, ये प्रकङ्कताः—हे अदृश्याः, यावन्तः भवन्ति, सर्वे संयम्यन्ताम्। सूर्यः पुरतः उदितः, सर्वैः दृष्टः, अदृश्यद्विषां विनाशकः; सः सर्वान् अदृश्यद्विषः, सर्वान् कृत्यकृदः च निगृह्णाति। सूर्यः उदितः, सर्वाणि व्यान्धांसि प्रबाधते; आदित्यः पर्वतेभ्यः उदितः, सर्वैः दृष्टः, अदृश्यद्विषां विनाशकः। अहं स्वमनः सूर्ये निधास्यामि, दानिनां गृहे; सः न नश्यतु, न वयम् अपि नश्येम, अस्य बन्धनं मा भेत्; मधुरं तव वीर्यं, मधुरं तव कर्म। एषा लघ्वी पक्षिणी विषं त्वया सह अदत्त; न सा न वयं म्रियामः, अस्मात् मा म्रियाम। अस्य प्रमाणं निश्चितम्; तुभ्यं मधु, मधुकृत् अकार्षीत्। त्रिः सप्त ज्वलनाः, विषफलानि, दृष्टानि; न ते न वयं म्रियामः, अस्मात् मा म्रियाम। अस्य प्रमाणं निश्चितम्; तुभ्यं मधु, मधुकृत् अकार्षीत्। नवत्युत्तरनवति विषिणां, अंकुरिणां नामानि गृहीतानि; अस्मात् मा म्रियाम। अस्य प्रमाणं निश्चितम्; तुभ्यं मधु, मधुकृत् अकार्षीत्। त्रिः सप्त मयूरीः, सप्त भगिन्यः, श्रेष्ठाः, विषं वहन्त्यः, घटेषु जलमिव। यावत् कुसुम्भकस्य, अश्मना भिनद्मि; ततः विषं निष्क्रामति, प्रतिप्रवाहे वहति। कुसुम्भकः पर्वताद् व्रजन् एवमुक्तवान्—'वृश्चिकस्य विषं अरसं; अरसं तव विषं, हे वृश्चिक।' ततः अग्निः प्रकटते, यः दिव्या प्रकाशते; आपः शीघ्रः, अश्मसु च गतः। वनस्पतिषु, ओषधिषु, मनुष्येषु च अग्निः, जनानां नाथः, शुचिः जातः। अग्ने, त्वमेव होतृकर्म, पौतृकर्म, पुरोहितः; नेष्ट्र्, अग्निध्, प्रष्टा, ब्रह्मा, गृहे गृपः च त्वमेव। त्वमेव इन्द्रः, सत्येषु वृषभः; विष्णुः, विश्ववन्द्यः; ब्रह्मणस्पतिः, धनदः; त्वमेव संस्तृक्, दानैः सह योजितः। त्वं वरुणः, व्रतधृत्; मित्रः, अद्भुतः; अर्यमन्, सत्यपतिः; अंशः, यजमानः देवः। त्वं त्वष्टा, उत्तमबलदः; भगिन्यः देव्यो बान्धवाः; सुवर्णं, अश्वान्, धनानि त्वया लब्धानि। त्वं रुद्रः, बृहतः दिवः असुरः; मरुतां, पुष्टीनां च ईशः; रक्तवातैः सह आनन्दं वहसि; पूषा, स्वभावतः पालयसि। त्वं धनदः, कार्यसिद्धः; सविता, धनप्रदः; भगः, नृपतिः; गृहे रक्षकः नियुक्तः। त्वां जनाः गृहे पतिमिव आह्वयन्ति; गणाः त्वां राजा कुर्वन्ति; त्वं सर्वसाम्पत्तेः स्वामी, विभजन् सहस्रशः, शतानि, दश च। त्वं पितेव यजमानानां; भ्रातेव, स्नेहयुक्तः; पुत्रत्वं च प्राप्नोषि; सखा, अवञ्चनीयः, रक्षसि। त्वं ऋभवः, पूज्यः; बलस्य, सम्पदः पतिः; दक्षिणतः दीप्तिमान्; संस्तृक्, यज्ञविस्तारकः। त्वं अदितिः, भक्ताय; भारती होत्री गीत्या वर्धसे; इला, दानवती, कौशलाय; सरस्वती, वृत्रहा, धनदा। त्वं पोष्यः, पराक्रमः; रूपं तव शोभनं; त्वं संपदः, महोत्तरः; सर्वतो विस्तीर्णधनः। त्वां आदित्याः मुखं कृतवन्तः; शुद्धाः जिह्वां; दातृगणाः यज्ञे त्वां संयुज्यन्ति; देवाः हविः त्वयि घृतं भुञ्जते। त्वयि, अग्ने, अमृताः देवाः हविः भुञ्जते; त्वया मर्त्याः पोषणं लभन्ते; त्वं ओषधीना गर्भः। त्वं स्वशक्त्या उभे अनुयासि, अग्ने, वन्द्यः; तव महत्त्वे, द्यावापृथिव्यौ अपि त्वामनुगच्छतः। ये दातारः, गावः, ग्रामाः, अश्वाः, गायकाय ददति, तान् च अस्मान् च धनाय नय; सभायाम् वयं बलिनः स्याम। जातेवेदः, यज्ञेन वृद्धिं कुरु; अग्निं हविषा, तन्वा, गीत्या पूजय; शुद्धं, दीप्तिमन्तं, दिव्यम्, होतारं, स्थिरं जनासु प्रज्वालय। त्वां, अग्ने, रात्र्यः उषसः च आह्वयन्ति, धेनवः वत्समिव; सूर्य इव, त्वं जनानाम्, रात्रिषु च प्रकाशसे। देवाः तम्, प्राज्ञं, विश्वस्याधारे स्थापयन्, द्यावापृथिव्योः आधारमिव; रथमिव, दीप्तज्वालम्, अग्निं जनाः मित्रवत् स्तुषन्ति। स्वगृहे, अन्तरिक्षे, शशिनिव प्रकाशमानम्, दारुषु स्थापयन्ति; पृथ्वीपुत्रः, चक्षुष्मान्, आपां रक्षक इव, उभे लोकौ अनुयाति। सः होतृकर्मा, सर्वयज्ञपरिग्राही, मनुष्यैः हविषा गीत्या च सेव्यते; हरिण्मानः, बलिनां मध्ये चलन्, अश्व इव, उभौ लोकौ पादैः लक्षयति। सः, दानवाँश्च, अस्माकं हिताय, अग्निः, धनं ददातु, मध्ये प्रकाशेत; द्यावापृथिव्यौ अस्माकं सौख्यार्थं अनुकूलयतु; अग्ने, मनुष्याणां हविः वह। अग्ने, महदानि, सहस्रशः दानानि अस्मभ्यं ददातु; संपदं वर्धयतु; प्रार्थनया द्यावापृथिव्यौ अनुकूलयतु; उषसः दीप्त्या प्रकाशन्ताम्। सः, प्रज्वालितः, शोभनां उषसं अनुयाति, रक्तरश्मिः; अग्निः, यज्ञकर्मणा, नृणां स्वामी, धनाय अतिथिरिति प्रतिष्ठितः। एवं ऋषयः, मनवः, देवाः च अग्निं, सूर्यं, अदृश्यद्विषः च वन्दन्तः, यज्ञेन, गीत्या, श्रद्धया च, सर्वं जगत् रक्षन्ति, संपदः प्राप्नुवन्ति, अमृतत्वं च गच्छन्ति।