एकदा, ऋषयः विष्णुम् आद्यं च नित्यम् नूतनं च सृजितारं, उत्तमजातिं, महाबलस्य जन्मनः महत्त्वं घोषयन्तः, तस्य यशः प्राप्तवन्तः। तं विष्णुम्, सत्यस्य गर्भं गीतैः पोषयन्तः, नाम्ना ज्ञात्वा स्तुवन्ति; तस्य महद् अनुग्रहम् इच्छामः। तस्य शक्तिम् राजा वरुणः, अश्विनौ, तथा मरुतः प्राज्ञः विभजन्ति; मित्ररूपेण विष्णुः परमं कौशलम् धृत्वा, अनिशम् आवरणं पूरयति। विष्णुः, कौशलेषु कौशलतरः, इन्द्राय दिव्यम् भागम् वितीर्य, सृजिता आर्यमणम् त्रिधाम्नि स्थापयित्वा, उपासकाय ऋतस्य भागम् दत्तवान्। ततः, अग्निः जागरूकः अभवत्, सूर्यः उदितः, प्रभाताः दीप्तिमन्तः प्रज्वलयन्ति; अश्विनौ यात्रायाः रथम् युक्तवन्तः, सविता देवः सर्वाणि भूतानि पृथक् अकरोत्। यदा, अश्विनौ, वीर्यवन्तौ, रथम् युञ्जाथः, तदा अस्मान् बलम्, घृतम् मधु च वर्षथः; अस्माकं स्तोत्रम् युद्धेषु प्रेरयतु, वीरैः अनुगृहीतः धनानि विजयं च प्राप्नुमः। अश्विनोः रथः शीघ्रः मधुवाहः, बलवान् अश्वैः युक्तः समीपम् आगच्छतु; दानवती त्रियुक्तिः सर्वं सौभाग्यम् आवहेत्, द्विपदाम् चतुष्पदाम् च कल्याणम् ददातु। अश्विनौ मधुरदण्डेन पोषणम् आवहतः, मधुरम् अन्नम् दत्तः; अस्मान् सुरक्षितम् नयताम्, दुःखानि दूरं कुरुताम्, द्वेषम् अपाकुरुताम्, नित्यसहचरौ भवताम्। युवां जीवेषु गर्भम् स्थापयथः, सर्वेषु लोकेषु स्थितौ; अश्विनौ, महाबलौ, अग्निम्, ओषधीन्, वृक्षान् च प्रज्वलयथः। युवां औषधिभिः वैद्यौ, रथैः रथिकौ; शक्तिम् स्थापयथः, यः यज्ञेन च मनसा च युवां उपासते तस्य बलम् स्थापितम्। ततः, रुद्राः दानवन्तः, बलवन्तः, तुष्टिम् याचन्; अद्भुतौ, औचथ्येन आह्वाने शीघ्रसाहाय्येन आगच्छतः। कः तुष्टिम् याचेत्, धनदौ, यदा गोस्थानम् समीपम् श्रद्धया आगच्छथः? इच्छया च मनसा च चलन्तः, उत्तमानि दानानि दत्तः। यदा रथः तुग्रस्य पुत्राय युक्तः, तदा जलमध्ये स्थितः; रक्षायाम् आश्रयम् इच्छामि, यथा वीरः शीघ्रं पलायते। औचथ्यस्य स्तुतिः युवां प्राप्नुयात्, महाबलौ; त्रिपक्षः पक्षी मां न शोषयेत्; दशकामः स्पर्धकः मां न हिंसयेत्, न च पाशबद्धः पृथिवीं नाशयेत्। नद्यो मातरः मां न ग्रसन्तु, न दासाः मां दृढम् बद्ध्वा; यदा दासस्य शिरः त्रैतनेन आहतम्, तदा तस्य वक्षः स्कन्धौ च भग्नौ। दीर्घतमाः ममतायाः पुत्रः दशम्यां आवर्तने सेवाम् अकरोत्; स जलस्य तपस्वी प्रेरितानां रथिकः अभवत्। ततः, पृथिवीं च दिवम् च, यज्ञेन सत्येन च वृद्धम्, सभायाम् बुद्ध्या स्तौमि; देवपुत्राः देवैः सह, ज्ञानस्य बलैः महान् शक्तिम् प्राप्तवन्तः। पितुः मनः अहं मित्रम् मन्ये, मातुः महत् आत्मबलम् च; ताभ्यां स्तुतिभिः, बीजवान् पितरौ पृथिवीं विस्तीर्णाम् अकरोत्, अमृतमार्गैः सन्ततिः। तौ पुत्राः, दक्षिणः प्राज्ञः, मातरौ प्राचीनज्ञानाय उत्पादितौ; स्थावरजङ्गमस्य ऋतौ, तौ पुत्रस्य सत्यम् मार्गम् अविभक्तम् रक्षन्ति। तौ मायिनौ, शुभबुद्धियुक्तौ, एकयोः गर्भात् जातौ, युगपत् निवसन्तौ; नित्यनवौ, प्राज्ञौ, उज्ज्वलबुद्ध्या, दिवि, समुद्रे च तन्तुम् तन्ति। सवितुः उत्तमम् अनुग्रहम् अध्य आज्ञाय इच्छामः; दिवि पृथिव्यौ, शुभबुद्ध्या, धनम् शतपशुयुक्तम् अस्मभ्यम् दत्तम्। पृथिव्यौ दिवौ, सर्वहितौ, ऋतधारिणौ, प्राज्ञौ, विस्तारम् धारयतः; धिषणायाः सुभवा, मध्यस्थे चलन्ति, देवदेवी, ऋतेन शुद्धः सूर्यः। विशालौ, महौ, नित्यक्रियावन्तौ, पितरौ मातरौ जगत् रक्षतः; दृढबलौ, अद्भुतौ, क्षेत्रे रूपैः स्थापयतः। यः अग्निः, पितरयोः पुत्रः, शुद्धिकर्ता, प्राज्ञः, शक्त्या जगति शुद्धिम् करोति; गौः पृष्णी च वृषभः बीजवान् तस्य उज्ज्वलम् क्षीरम् दत्तः। स देवेषु न्यूनतमः, सहायेषु न्यूनः, द्वौ लोकौ सृजितवान्, सर्वहितः; क्षेत्राणि प्राज्ञकर्मणि मापयन्, प्राचीनाधारेण स्तोत्रम् धृत्वा। पृथिव्यौ दिवौ, महाबलौ, अस्मभ्यम् महत् यशः बलम् च दत्तम्, येन नित्यं जनान् विस्तारयतः; बलम् वीर्यं च अस्मभ्यम् दत्तम्। किं श्रेष्ठम्, किं कनीयान्, आगतः न? कः दूतः प्रेषितः, किं वदेम? महावंशः पात्रम् न दोषयामः; अग्ने, भ्राते, दारुवः समृद्धिं स्तौमः। एकम् पात्रम् चत्वारि कुरु, इति देवाः उक्तवन्तः; तेन आगतः। यदि सौधन्वनाः एतत् कर्तुम् इच्छन्ति, देवैः सह यज्ञार्हाः भवितुम् अर्हन्ति। यदा अग्निम् दूतम् उक्तवन्तः, 'अश्वम् कुर्याम, रथम् कुर्याम, गाम् कुर्याम, युवानम् कुर्याम,' एतानि कर्माणि भ्रातरः युवां कृतवन्तः। कृत्वा, ऋभवः पृष्टवन्तः, 'कः अद्य आगतः न?' यदा पात्राणि चत्वारि कृतानि घोषितम्, तदा त्वष्टा देव्या मध्ये प्रविष्टः। 'वधामः,' इति त्वष्टा उक्तवान्, यदा देवपेयाः पात्रम् न पूजितवन्तः; अन्ये नवीननामानि सृजन्ति, अन्ये कन्यानाम् नाम्ना स्पृशन्ति। इन्द्रः द्वौ कपिलौ युक्तवान्, अश्विनौ रथम् युक्तवन्तौ, बृहस्पतिः सर्वरूपम् आगच्छत्; ऋभुः, विभ्वन्, वाजः, देवाः यज्ञभागवितरणाय कौशलवन्तः आगच्छन्। त्वचा गाम् चिन्तयित्वा, वृद्धाम् नवयित्वा; सौधन्वनाः अश्वम् अश्वात् सृजित्वा, रथम् युक्त्वा, देवेषु आगच्छन्। 'एतत् जलम् पिब,' इति उक्तवन्तः, 'वा सोमम् पिब'; यदि सौधन्वनाः तत् इच्छन्ति, तृतीयसुताय रमन्तु। 'अधिकम् जलम् अस्तु,' एकः उक्तवान्; 'अधिकम् अग्निः,' अन्यः; 'पात्रम् बहुषु वितर्यताम्,' अन्यः; सम्यक् उक्त्वा, पात्राणि पूरितवन्तः। एकः गवां जङ्घात् जलम् वहति; एकः मांसम् छित्वा श्वाय पूरितम् ददाति; एकः केवलः विष्ठाम् अपोहति; किं पितरौ पुत्राय कृतवन्तः? यदा निष्क्रान्तवन्तः, तदा तृणम् कृतवन्तः; यदा प्रत्यागच्छन्, जलम्, स्वकौशलम्, नरः। यत् गुह्यस्य गृहे अस्ति, ऋभवः, अद्य न अनुगच्छत। यदा, संकुच्य, जगति परिक्रान्तवन्तः, तदा पितरौ कुत्र स्थितौ वा गतौ? यः सर्वहस्तम् गृहीतवान्, तं शप्तवान्; यः उक्तवान्, तस्मै वक्तव्यम्। शयाने ऋभवः पृष्टवन्तः: 'हे गुह्य, कः अस्मान् जागारयति?' मेषः श्वानम्, जागारयन्तम्, उक्तवान्: 'एतत् अद्य वर्षेण प्रकाशितम्।' दिवा मरुतः गच्छन्ति, पृथिव्यां अग्निः, वायुः अन्तरिक्षे गतिः करोति; वरुणः जलैः, समुद्रैः सह गच्छति—बलपुत्राः त्वाम् इच्छन्ति। एवं ऋषयः, देवाः, पृथिव्यौ दिवौ, विष्णुः, अश्विनौ, रुद्राः, ऋभवः, अग्निः, इन्द्रः, बृहस्पतिः, त्वष्टा, मरुतः, वरुणः, सर्वे, यज्ञेन, ज्ञानेन, ऋतेन, सौम्येन, जगत् सृजन्ति, रक्षन्ति, पोषयन्ति, स्तुतिम् गृह्णन्ति, अनुग्रहम् ददाति, तथा सत्यम् मार्गम् दर्शयन्ति।