सर्वेभ्यः श्रुतपूर्वं अग्निं सम्बुद्ध्य, तस्य मुखं घृतमिव प्रज्वलितम्। स सत्यम् अधिष्ठाय, सुहृदिव सखायं, सभासु दीप्तशिखया दीप्तमानः, अस्माकं धियं उच्चिनोति। स नित्यं अव्ययैः, अक्षुभितैः, शुभैः रक्षिभिः अस्मान् सर्वतः पातु—ये न गता, ये च गताः, अविघातैः, अनिर्दुःखैः, विशिष्टैः, अनिद्रैः, सर्वतः बन्धून् रक्षतु। अत्र होता स्वधर्मं धारयन्, दीप्तया धिया समुन्नीय, दक्षिणया संवृतः, प्रथमान्निवेशनं स्पृशन्, आजगाम। अमृतस्य दुहित्रः, देवस्य गर्भे, आसने समुपविष्टाः, आपां अङ्के स्थित्वा, हविः उपयन्ति, प्रवाहैः सह सञ्चरन्ति। सन्ति ताः एकस्मिन्नेव लक्ष्ये, रूपं दर्शयन्त्यः, भागे विभज्य, भगवत्सदृशं, वहन्त्यः सर्वं संयच्छन्ति। द्वौ तु सहसेव्यौ, समाने गर्भे जातौ, युगपत् वसन्तौ, दिवा-निशाविव, एकः वृद्धः, अन्यः युवान्, अनन्तरं सन्तानानाम्, नित्यं सञ्चरन्तौ। दश प्रेरणायाः धियः तम् प्रेरयन्ति; वयं मर्त्याः देवम् आवहामः। धनुषः पार्श्वे नूतनः, कुशलैः सह अग्रे गच्छन्, स प्रस्थितः। त्वं अग्ने, देवेषु स्वराज्यं कर्ता, पृथिव्यां स्वभावतः रक्षकः, गोपालक इव; सुवर्णमयाः बृहत्यः स्रुचः, विश्वानि विश्वानि समारोपयन्ति। अग्ने, एषा वाचः गृहाण, प्रीणस्व; सौम्यः, स्वबलः, सत्यम् जातः, प्राज्ञः, सर्वतः परिवर्तते, दृश्यमानः, अद्भुतरूपः, पितुः गृहमिव प्रियदर्शनः। तम् पृच्छन्तु—स हि आगतः, वेद, प्राज्ञः, अग्रे प्रतिगृह्णाति च; तस्मिन् आज्ञाः, तस्मिन् हविः; स बलस्य, वीर्यस्य, ओजसश्च स्वामी। तम् पृच्छन्ति, किन्तु कश्चन सम्पूर्णं न पृच्छतुं शक्नोति; स प्राज्ञः स्वमनसा गृह्णाति; तस्य आद्यं च अन्त्यं च वाक्यं न निवार्यते, स निश्चलेच्छः स्थितः। यं हविष्कृतः, शीघ्रगमाः उपयन्ति, स एव मम सर्वाणि वचनानि शृणोति; स बहुधा प्रेष्यः, यज्ञं साधयन्, निर्दोषः, बालः, उत्सुकः कर्म आरभते। स यदा हविस्थले सञ्चरति, नूतनः जातः, युक्तैः सह कर्म आरभते; तम् उत्सुकं हर्षेण स्पृशन्ति, यदा दीप्तिमन्तः सुसंस्थिते आसने समागच्छन्ति। स मृगवदरण्ये स्थितः, तस्य चर्म आहवनीयायां स्थाप्यते; अग्निः प्राज्ञः, सत्यवित्, कौशलात् मर्त्येभ्यः वदति। अहं त्रिशीर्षणं सप्तरश्मिं निष्कलङ्कं अग्निं स्तौमि, यः पितरौ अङ्के स्थितः। स स्थिरे जङ्गमे च मार्गे उपविष्टः, सर्वाणि ज्योतिष्मतीः दिशः पूरयति। स बलवान्, नित्ययुवान्, उच्चैः स्थितः, पृथिव्याः शिखरं पादेन स्पृशति; तस्य सुरक्तधाराः स्तन्याद् प्रवहन्ति। गावः समानवत्सम् परिवर्तन्ते; सर्वत्र श्रेष्ठदोहत्रः, अनिश्रान्ताः, मार्गान् मापयन्त्यः, महत्सु स्वेषु चिह्नानि वहन्त्यः। कवयः पन्थानं नेतारः, अमृतं रक्षन्तः, विविधैः हृद्भिः; ज्ञातुम् इच्छन्तः, नदीन् अपश्यन्; तेषां सूर्यः मानवेषु दृश्यः अभवत्। स दृश्यः, सीमासु पूज्यः, महत्त्वाय आह्वेयः, पुत्रस्य जीविताय; स हि सूर्यः, बहुषु प्रादुर्भूतः, गर्भेषु साक्षात् दृश्यः, ओ दानवन्। कथं, अग्ने, दीप्तिमन्तः त्वां हविषा सेविरे, फलं लोलुपाः? यदा, कुलयोः सुतयोः च, देवाः, ऋतस्य गीतं धारयन्तः, सन्तुष्टाः। शृणु मे, कनिष्ठ, अस्य वाक्यस्य—महतः, स्वबलस्य, बहुधा हविषः; स त्वाम् अनुवर्तते, त्वां स्तौति, त्वदीयः भक्तः—तव रूपं अहम् उपासे, अग्ने। ये रक्षिणः, अग्ने, न बान्धवाः, तमसि स्थित्वा, अनिष्टदोषेभ्यः रक्षिताः; त्वं तान् धर्मिष्ठान् सर्वज्ञ, रक्षसि, द्वेषिणः, प्रतिकूलाः न जयन्ति। यः कश्चन अग्ने, अस्मान् प्रतिषेधति—पापकृत् वा शत्रुः वा—स बलवान् मन्त्रः तं प्रतिनयतु; अस्माकं रूपं दुष्टवाचोः शुद्धयतु। अथवा यदि कश्चित् बलवान्, प्राज्ञः मर्त्यः, अन्यं मर्त्यं दम्भेन हिंसति, तस्मात् त्वां स्तुवन्तं भक्तं रक्ष, अग्ने; अस्मान् न अभिद्रवत्। यदा मातरिश्वान् तम् अग्निं मन्थयामास, सर्वदेवम् होतारम्, सर्वासु आपः व्याप्य, मानवाः तम् जातम्, दीप्तिमन्तं, शोभनरूपं, जातिभ्यः स्थापयामासुः। ददतः, न च क्षीयमाणाः, मम धियः, अग्ने, तव रक्षायै, मम च; सर्वाणि तव कर्माणि स्वीकृतानि स्यु; कविः स्तुतिं वहन् इव। अमृतधाम्न्यपि तम् स्थापितवन्तः; पूज्याः तम् स्तुतिभिः स्थापितवन्तः; प्रवाहाः स्रवयन्ति, इच्छितं धारयन्ति, रथे युक्ता अश्वा इव। स आश्चर्यवान्, बहूनि मुखैः भित्त्वा, वने दीप्तमानः प्रकाशते; तस्य ज्वाला वातम् अनुवर्तते, तीक्ष्णशूल इव, दिवः पर्यन्तम् व्याप्य। न प्रतिद्वन्द्विनः, न शत्रवः, गर्भे स्थित्वापि, तम् कम्पयितुं शक्नुवन्ति; अन्धाः, अदृष्टाः, समीपगमनेन न हिन्वन्ति; शाश्वताः रक्षिणः तम् रक्षन्ति। स धनदः, उदारमार्गं अन्विष्य, रत्नस्य पथं गच्छति; अश्मानः तम् पेषणस्थले अभिगच्छन्ति। स पुरुषेषु वृषा, उभयत्र प्रसिद्धः, जीवन्, स्तुतिपूर्णः; स प्रस्थितः, गर्भे स्थित्वा, तिष्ठति। यो दुर्गाद् आगतः, स प्राज्ञः, मेघ इव, न दूरस्थः, सूर्य इव शतबलः सञ्चरति। द्विजातः, दीप्तमान्, त्रिषु ज्योतिष्मत्सु स्थानेषु, सर्वत्र स्थितः; स सर्वेषां हविः स्थानम् उपयुक्तः होतारः। स एव होतारः, द्विजातः, यः सर्वाणि इच्छितानि किर्त्यर्थं स्थापयामास; यः मर्त्यः तम् सोमपिष्टेन हविषा यजते, स तुष्यति। बहुशः अहम् त्वां, अग्ने, दातारम् उपगुह्यामि, स हि अस्माकम्; बलात् शरण्यं इव, अस्माकं महत्त्वं आगच्छ। न च कोऽपि घोषवान्, धनवान्, क्रुद्धः वा त्वां जयेत्; त्वां शरणं यच्छन्तं, न च देवहीनं, त्वं कदापि त्यजसि। स प्राज्ञः मर्त्यः, दीप्तमान्, स्वर्गे बलिष्ठः, अग्ने, वयं तव अनुज्ञायाः स्याम। मित्रवत्, यं प्राज्ञाः गावसु, पशुषु, सभासु, आपः च धनाय जनयन्ति; उभे लोकौ, बलवता स्वरैः कम्पमानौ, प्रियम् पूज्यं भूतानां धारयन्तं प्रत्युत्तरं कुर्वीताम्। यदा, सोमपायिना यजमानिना, मित्राविव, स्वभावेन उपविष्टौ, तदा ज्ञानं ददाथः, पथः स्तुत्यौ, गृहस्य रक्षिणौ प्रसिद्धौ। युवां, जनाः, दिवः पृथिव्याः च जन्म, महाशक्तिमन्तौ, विज्ञापनं अर्हतः; यदा अमृतं धर्मं च वहथः, युवां होतारौ, बुद्ध्या यज्ञं नेतारौ। एवं ऋषयः अग्निं, सर्ववेद्यं, यज्ञस्य केन्द्रीयं, स्तौमः, यः ऋतस्य धारकः, सर्वं विश्वं प्रकाशयन्, सम्यक् रक्षां विधत्ते, यश्च दानाय, स्तुतये, शरण्यः, स्वर्गे च भूयात्।