अथ कदाचित् ऋषयः सोमयज्ञे सन्निहिताः, अग्निं प्रार्थयन्ते स्म। स तु अग्निः, घोरशिखः, स्वराज्याय हविः वहन्, गर्जनमिव प्रज्वलितः, तमोऽध्वं विवृण्वन्, सूर्य इव तमसोऽपि अतिवर्तते। तस्मिन् समये, ऋत्विजः अग्निं सम्यक् सन्दीप्य, देवतानां निमन्त्रणाय हविर्गृहे प्रार्थयन्ति – “अद्य, अग्ने, देवान् अत्र वह, सोमपेषितस्य यजमानस्य पुरातनं सूत्रं प्रबन्धय। घृतमधुरं हविः यजमानस्य कृते, भक्तस्य कृते, त्वं समागतुम् अर्हसि।” स अग्निः, शुद्धः, तेजस्वी, अद्भुतस्वरूपः, मधुमतीं हविषः आस्वादयितुम् इच्छति। तं देवेषु देवः, नराशंसेन तृतीयं स्वर्गात्, सदा समाहूतः। अग्निः, इन्द्रं तेजस्विनं प्रियं च, अत्र आनयतु; मम चिन्तितं वचनं तवैव साक्षात्। ये कुशासनं विस्तीर्णवन्तः, ये यज्ञपीठं सज्जीकुर्वन्ति, तेषां मध्ये अहं इन्द्राय विशालं, अभयं, देवप्रियं स्थानं वृषये। महान्तः, अमृताः, देवाः स्वर्गं प्रतिपद्यन्ताम्; शुद्धानि, काम्यानि, दिव्यानि द्वाराणि सर्वतः प्रसृतानि स्यु:। रात्रिः च उषा च, शोभया भूषिते, युवती, सत्यस्य मातरौ, सम्यक् आसनं प्राप्य, प्रीत्या कुशासने उपविशेताम्। मधुरजिह्वाः, दक्षाः, दिव्याः होतारः, प्राज्ञाः, अद्य यज्ञं स्वर्गं प्रति शीघ्रं निर्वपन्तु। शुद्धः, देवेषु प्रतिष्ठितः होतृ, मरुद्भिः सह भारती, इला, सरस्वती, मही—एते ये यज्ञार्हाः, कुशासने उपविशन्तु। स तु अद्भुतः, सर्वत्र रक्षिता, नानारूपः त्वष्टा, अस्माकं पुष्टये, धनाय, आधाररूपेण विश्वं व्याप्नोतु। देवाः स्वबलात् दिव्यान् प्रेषयन्ति, अग्ने, वनस्पते, त्वं देवेषु प्राज्ञः, हविर्ग्राही, प्रीत्या गृह्णातु। पूष्णे, मरुद्भ्यः, सर्वेभ्यः देवेभ्यः, वायवे, स्वाहा इत्युक्त्वा, गायत्रेण इन्द्राय हविः जुहुयात्। स्वाहा हविषा इन्द्रः प्रीत्यागतु, आह्वानं शृणोतु; यज्ञे त्वमेव आहूयसे। तस्मात्, अहं अग्नये बलवन्मनःश्लोकं सृजामि; स प्रियः होतृ, वसुभिः सह, पृथिव्याम् ऋत्विजं सन्निधत्ते। स उच्चैः स्वर्गे जातः, मातरिश्वानाय अग्निरिव प्रकटितः; तस्य इच्छया, सन्दीपनया, स्वतेजसा, द्यावापृथिवी दीप्तिमन्तौ जातौ। तस्य उग्राः, अप्रतिहताः, शोभनरूपाः, तेजोमयाः शिखाः, नद्यः इव शीघ्रगामिन्यः, सदा युवा, अनवरतं दीप्तिमन्तः। भृगवः सर्वज्ञाः, यमं पृथिव्याः नाभिं, जगतः आधारं, ववृचुः; स एव अग्निः, स्वगृहे, स्तुत्यः, राजा इव धनवान् वरुणः, दीप्तिमान्। तस्य शब्दः, अप्रतिहतविक्रमः, मरुदाम् गर्जन इव, सेनायाः चलन इव, दिव्यवज्र इव; अग्निः, विक्रान्तः, शत्रून्मर्दयन्, मुखेन तीक्ष्णदंष्ट्रेण हविः ग्रसति। अग्निः, स्तुतिप्रियः, वीरः, अस्मभ्यं धनं दास्यति? स कामान् पूरयेत्? तस्य प्रेरणया, अस्माकं मनः सिद्ध्यति; शुद्धमुखः, प्रेरितचित्तेन स्तौमि। स घृतप्रसन्नमुखः, सत्यधृतिः, मित्रवत् सन्दीप्यते; सवितृत्वेन, समवायेषु, दीप्तशिखः, अस्माकं मनः उच्चिनोति। अग्ने, त्वं अव्यथमानैः, अविश्रान्तैः, शुभैः रक्षकैः, गतैर्गतानां च, अस्मान् सर्वतः रक्ष; अव्याहतैः, अच्युतैः, जाग्रद्भिः, अस्माकं स्वजनान् सर्वतः पालय। तत्र होतृ, स्वकर्मणः ऋतं धारयन्, उन्नतं तेजोमयं मनः समुत्क्षिपन्, दक्षिणायाः आच्छादितः, स्रुचः समीपं गच्छति। अमृतस्य दुहित्रः, गर्भे स्थिताः, देवपीठे, आपां अङ्के स्थित्वा, हविः आस्वादयन्ति, स्रोतेः सह गतयः। संयुक्तुम् इच्छन्त्यः, तं रूपं प्रकाशयन्ति, समानं लक्ष्यं वहन्त्यः, तं भागं वितरन्ति; ततः भग इव, वहन, रश्मीन् समाहारयति, सारथिरिव संयच्छति। द्वौ, सेवनीयौ, एकगर्भौ, युगपद्वासिनौ, अहोरात्राविव, एकः वृद्धः, अपरः युवा, सदा चरन्तः, अजरौ, मानवजातिषु। दश प्रेरितानि मनांसि तम् प्रेरयन्ति; वयं मर्त्याः, देवम्, साहाय्यार्थं आह्वयामः; धनुषः पृष्ठे स नूतनः, दक्षैः सह अग्रे गच्छन्, प्रेर्यते। अग्ने, त्वं देवेषु नयन्, स्वभावतः पृथिव्याः रक्षिता; विश्वे, महद्भिः शोभायुक्ताः, सुवर्णमयाः स्रुचः, कुशासनं विस्तारयन्ति। अग्ने, तव वचनं गृहाण, तेन तुष्टिं कुरु; स्वबलः, सत्यजः, प्राज्ञः, सर्वतोमुखः, दृश्यः, अद्भुतरूपः, पितृगृहवत् दर्शनीयः। तम् पृच्छन्ति—स आगतः, वेद, प्राज्ञः, अग्रे गच्छन्, पुनः निवर्तते; तस्मिन आदेशाः, तस्मिन हविः; स एव बलस्य, वीर्यस्य, तेजसः स्वामी। तम् पृच्छन्ति, किन्तु कश्चन सम्पूर्णं न पृच्छितुं शक्नोति; प्राज्ञः स्वमना गृह्णाति; तस्य आद्यन्तवचनं न निवार्यते, स इच्छायाम् अचलं तिष्ठति। तम् हविर्दातारः, शीघ्रगामिनः, उपयान्ति; स एव सर्वाणि वचनानि शृणोति; स नानाविधम् प्रेषितः, यज्ञं साधयन्, निष्कलङ्कः, बालः, उत्साही, कर्मारम्भं गृह्णाति। यदा स यज्ञस्थले गच्छन्, नूतनः जातः, युक्तैः सह कर्मारम्भं करोति; हृष्टाः तं स्पृशन्ति, यदा दीप्तिमन्तः उत्तमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। स, मृग इव, अरण्ये स्थापितः, तस्य त्वक् वेदि उपरि स्थापिता; अग्निः, प्राज्ञः, सत्यदर्शी, मर्त्यान् कुशलतया भाषते। अहं त्रींशिरसम्, सप्तरश्मिं, निष्कलङ्कम् अग्निं वन्दे, यो मातरौ अङ्के स्थितः; स्थिरगतिमार्गे उपविष्टः, स सर्वं द्युलोकं पूरयति। बलवान्, सदा युवा, उन्नतश्रीः, तेजसा अग्रे गच्छति; स पृथिव्याः शृङ्गे पदं स्थापयति; तस्य रक्तधाराः स्तनात् स्रवन्ति। गावः, सहचर्यः, समानवत्सं परितः चरन्ति; सर्वत्र श्रेष्ठदोहदाः, अविश्रान्ताः, मार्गान् मापयन्त्यः, महाकायासु सर्वलिङ्गानि वहन्त्यः। प्राज्ञाः, कवयः, मार्गं नयन्ति, अमृतं रक्षन्तः, विविधानि हृदयानि वहन्तः; ज्ञातुम् इच्छन्तः, नदीं अपश्यन्; तेषां सूर्यः नरासु प्रकटितः। सः दृष्टव्यः, सीमासु द्रष्टुमर्हः, महत्त्वाय आह्वेयः, बालस्य जीविताय; स एव सूर्यः, बहुषु स्थलेषु प्रकटितः, गर्भेभ्यः सर्वाधिकदृश्यः, उदारः। अग्ने, कथं देवाः त्वां हविषा सेवितवन्तः, फललिप्सया? यदा, कुलयोः अपत्येषु च, देवाः, सत्यस्य गीतं धारयन्तः, हृष्टाः सन्ति। एवं यज्ञे अग्निः प्रमुखः, देवाः प्रार्थ्याः, हविषा तुष्टाः, ऋषयः स्तुतिपूर्वकं स्वधर्मान् निर्वहन्ति।