उषसः कथा शक्त्यर्थं, कीर्त्यर्थं, महत्त्वाय, लाभाय, धनाय, प्रयोजनाय च त्वाम् इच्छन्ति जनाः। त्वं हि नानाविधानि जीवितानि सर्वेषां प्रकाशयसि; उषा सर्वाणि भूतानि प्रबोधयति। सा दिव्या दिवः कन्या, शुभ्रवस्त्रा, युवतीव, प्रकाशमाना प्रकटिता। या सर्वस्य पृथिव्याः ऐश्वर्यस्य अधिपत्नी, सा अद्य अस्मासु शोभयस्व, भगवति उषः। सा पूर्वगतानां मार्गान् अनुवर्तते, नित्येषां मध्ये या प्रथमागता। प्रभातायां सा जीवतः प्रमोदयति, मृतवत् शयानं अपि जागरयति। यदा त्वं, हे उषः, होत्राय अग्निं प्रज्वालयसि, सूर्यस्य चक्षुः उद्घाटयसि, शयानान् पुरुषान् जागरयसि, तदा त्वं देवेषु सौभग्यं कृतवती। कियन्त्यः तस्याः नियुक्ताः कालाः अतीतान्? कियन्त्यः प्रभाताः जाताः, कियन्त्यः इदानीं भविष्यन्ति? पूर्वाभिः अनुवर्तमाना, सा शोभायै उत्सुका, अन्याभिः सह समं प्रकाशमाना गच्छति। ये पूर्वाः उषसः अपश्यन्, ते गता एव; वयं तु इमां उषसं पश्यामः। यः च पश्चात् ताम् अपश्यति, सः अपि स्वमार्गे गमिष्यति। सा द्वेषं नाशयन्ती, सत्यम् अधारयन्ती, ऋतेन शोभमाना, सौम्यतां वचसां च वहन्ती, शुभानि वहन्ती, भगवति सर्वोत्तमे उषः, अस्मासु प्रकाशस्व। देवी हि पूर्वं दिवान् जागरयामास, अद्य चायं दात्री ज्योतिर् वितनुते। सा चागता, भविष्यतः दिवः अनुसरन्ती, अजरामरा स्वेन नियमेन विचरति। रश्मिभिः सा दिवः तमः अपावृत्य, कृष्णिम् अपाकरोति। रक्तैः अश्वैः जाग्रती, सुवह्न्य रथे उषा आगच्छति। सा धनानि काम्यानि च वहन्ती, प्राज्ञानां कृते द्योतमानं चिह्नं करोति। या सर्वासां पूर्वाणां उषसां प्रतिरूपा, तासु दीप्तासु प्रथमं उषा एव प्रकटते। उत्तिष्ठन्तु, जीवमाना आगता, सूर्यः उदितः, तमः अपगतं, ज्योतिः अग्रे गच्छति। सूर्यस्य मार्गः सुस्पष्टः कृतः, वयं जीवितस्य नवत्वं प्राप्तवन्तः। कविः स्तुत्या स्वरेणोत्थायति, गायकः प्रभातासु प्रमोदयति। अद्य, हे दात्री, स्तौतारं प्रति प्रकाशस्व, दीर्घायुं पुत्रैः सहितं ददातु। ता उषसः, गोमत्यः वीरवत्यश्च, यजमानस्य मर्त्यस्य कृते प्रकाशन्ते। वातस्य दानवत् तासां दानानि बहूनि; अश्वान् सोमस्य चानन्दं ददतु। सा देवमाता, अदितेः मुखं, यज्ञस्य चिह्नं, महती, अस्मासु प्रकाशस्व। होतुः स्तुतिप्रजननी, अस्माकं जनाय सन्ततिं ददातु, विश्वव्याच्छिन्वरी। या काचिद् दिव्या दातुः प्रदत्ता, हे उषसः, विजानतः कामयमानस्य च कृते, स तव दानं मित्रावरुणादितिसरित्पृथिव्यन्तरिक्षैः न प्रतिगृह्यताम्। रुद्रस्य स्तवनम् रुद्राय महते जटायै, जनानां श्रेयसे दायिने, वयं प्रार्थनां यच्छामः। यः सर्वं ग्रामं द्विपद् चतुष्पदं च रक्षति, पोषयति, तं शान्तये वन्दामहे। कृपां कुर्व, हे रुद्र, अस्मान् सुखिनः कुरु; जनानां श्रेयसे दातव्यम् इति त्वां सुमनसः पूजयामः। यत् मनुः पितरः त्वत्तः लाभं प्राप, तत् त्वदनुग्रहेण वयं प्राप्नुयाम। त्वदीयं सौमनस्यं यज्ञेन प्राप्नुयाम, हे रुद्र, श्रेयस्कर, कृपानिधे। अस्माकं गृहेषु सुखं वह, रक्षार्थं त्वां हविर्दत्तं समर्पयामः। रुद्रं रौद्रं, प्राज्ञं, यज्ञे सहायं वयं आह्वयामः। देवस्य क्रोधः अस्मद् दूरे अस्तु; अस्य सौमनस्यं दयां च वयं वृणीमहे। नमस्यन् दिवः वराहं, रक्तं जटिलं, रौद्ररूपं वयं आह्वयामः। यः औषधीनां पाणिं धारयति, सः अस्मान् आश्रयम्, कवचं, रक्षणं च ददातु। अयं वचः मरुतां पितरं प्रति उक्तं, मधुरं, रुद्राय वर्धनम्। अमृत, मर्त्यं भोजनं ददातु; अस्मान्, पुत्रान्, पौत्रांश्च कृपया पालयतु। नास्माकं ज्येष्ठं हिंसिषः, न कनीयसम्, न वर्धमानम्, न वृद्धम्। न पितरं न मातरं, रुद्र, न प्रियम् अङ्गं हिंसिषः। न सुतान्, न प्रजाः, न आयुः हिंसिषः; न गोषु, न अश्वेषु अस्मान् हिंसिषः। न वीरान् निहन्याः, यशस्विन्; यः हविर्ददाति सः त्वाम् आह्वयति। गोपालक इव स्तुतिं वहामि; मरुतां पितरं, कृपां ददातु। तव सौमनस्यं हि शुभं, दयालुं च; अतः त्वां एव वृणीमहे। यः पशुहानं, नरहानं दूरे कुर्यात्, हे वीराधिप, तव सौमनस्यं अस्मासु अस्तु। अस्मान् प्रति कृपां कुरु, वद च, रक्षां च ददातु, महाबल। तम् उपहर्तारं वयं वन्दामः; रुद्रः मरुद्भिः सह श्रुणोतु। मित्रावरुणौ न हिंस्यातां, न अदितिः, न सरित्, न पृथिवी, न द्यौः। सूर्यस्य महिमा देवानां तेजस्वि मुखं उदितम्, मित्रावरुणाग्नीनां चक्षुः। तेन द्यावापृथिव्यन्तरिक्षं पूरितम्; सूर्यः सर्वस्य जगतः आत्मा। सः सूर्यः, दीप्तमानः, उषसं प्रति याति, यथा युवान् स्त्रियं पृष्ठतः गच्छति। तत्र, नराः देवान् यजन्तः, युगानि यच्छन्ति, शुभायै। सूर्यस्य अश्वाः शुभ्राः, हरिताः, तेजस्विनः, सुलभाः। नमन्तः ते दिवः पृष्ठे आरोहन्ति; शीघ्रं द्यावापृथिव्यौ व्याप्नुवन्ति। तस्यैव दैवत्वं, तद् ऐश्वर्यं, यत् सृष्टेः मध्ये तिष्ठति। यदा तस्य हरिताः अश्वाः आसने युज्यन्ते, रात्रिः तस्य कृते वस्त्रं प्रसारयति। दिवः अङ्के सूर्यः मित्रावरुणयोः रूपं द्योतयति। एकं बलं अनन्तं तेजस्वि, अन्यं तमः; हरिताः उभयं वहन्ति। अद्य, हे देवाः, सूर्यस्योदयकाले, पापात्, दोषात् अस्मान् रक्षत। मित्रावरुणौ न हिंस्यातां, न अदितिः, न सरित्, न पृथिवी, न द्यौः। अश्विनोः चरितम् अश्विनौ स्तौमि, यथा वायुः मेघान् व्याप्नोति, एवं स्तुतिं प्रसारयामि। तौ बालाय पत्नीं हर्षाय रथे समानीतवन्तौ, युद्धेषु सखायौ। सुवर्णाश्वैः शीघ्रपादैः, देवसखिभिः वा, सततं विजयी, अश्विनोः गर्दभः यमस्य स्पर्धायां सहस्रं अलभत। तुग्रः अश्विनौ आह्वयत्, भूज्युम् आपद्गतम् उद्धर्तुं, अन्यः न शक्तः। तौ स्वनौकाभिः, अप्सु विहीनाभिः, भूज्युम् अन्तरिक्षे पारयामासतुः। त्रिरात्रं त्रिः, पतद्भिः अश्वैः, पक्षिवत्, तौ अश्विनौ भूज्युम् समुद्रस्य पारम् अनयताम्, त्रिभिः रथैः, शतचक्रैः, षडश्वैः। आधारविहीने स्थले, अन्तः समुद्रे, तौ बलं दर्शयतुः। यदा तौ भूज्युम् उद्धृतवन्तौ, सः शतपताकां नावम् आरूढः। अश्विनौ यमाय श्वेताश्वं दत्तवन्तौ, बह्वश्वाय, स्थाय्याय श्रेयसे। तद् दानं महत्, स्तुत्यं; सः श्रेष्ठः, सदा स्तुत्यः, विजयी च। तौ वीरौ, पाज्रिये कक्षीवते च, निधिं विदारयतुः; शतं घटानां मदिरायाः अश्वस्य पादात् प्रवाहितवन्तौ। शीतात् अग्निं रक्षितवन्तौ, पुष्टिं दत्तवन्तौ; अत्रये, अनाथाय, समग्रं गणं उद्धृतवन्तौ, हे अश्विनौ। इति ऋग्वेदस्य एते मन्त्राः, दिव्यानां देवतानां चरितानि, स्तुतयश्च एका प्रवाहमयी कथायाम् संनिवेशिताः।