अग्निः स्वस्य कर्मणः रेखाः पृथिव्याम् प्रकाशयति, तस्य पन्थानम् अनुगच्छन्ति बहवः रथाः। यदा सः स्वभुजौ शुद्धयति, तदा सः पृथिवीं विचिन्वन् नमयति च प्रसारयति च। तस्मिन् काले, अग्ने, त्वं तेजसा सह उत्थाय, हर्षमयबलस्य शक्त्या समुत्थाय, निपत न कदापि, वृद्धिमान् भूत्वा, अद्य सर्वे वसवः त्वया सह उपविशन्तु। एषा अपां पतनं, समुद्रस्य विश्रान्तिस्थानम्; त्वं, आज्ञाकारी, स्वयम् अन्यं पन्थानम् कुरु, तेन एव मार्गे गच्छ। तव गमनागमनयोः काले, तृणानि पुष्पाणि वहन्ति, सरांसि च कमलानि विकसन्ति—एतानि एव समुद्रस्य निवासस्थानानि। अत्रिः अपि, अमरः सन्, प्रयोजनार्थम्, यातायाताय अश्ववत्, यदा त्वं अक्षैः रथं नूतनं करोषि, तदा पुनः नवीकुरोषि। अश्वः अपि, शीघ्रगामी, यं वाताः अपि न प्राप्नुवन्ति, दृढग्रन्थिवत्, अत्रिः कनिष्ठः, समग्रं क्षेत्रं अतीत्य गच्छति। हे नराः, त्रैधातुकं रक्षणं प्रयतध्वम्, तेजस्विनः, प्रज्ञां इच्छध्वम्; तदा, दिव्यानां जनानां मध्ये, अस्माकं स्तुतिः व्यर्था न भविष्यति। अश्विनोः दानं, हे अश्विनौ, दिव्यं महद् अनुग्रहम्, शुभचेतनम्; यदा यूयं अस्मान् विस्तीर्णे आसने, सामान्ये गृहे, पारयथः। भुज्युम् अपि यूयं समुद्रात्, विस्तीर्णात् पारं, चिह्नितात् स्थानात् उद्धृतवन्तौ; शीघ्रपक्षाभ्याम्, नासत्यौ, समागतवन्तौ, उद्धारं कृतवन्तौ। शम्यूवत्, सर्वज्ञौ, शुभचेतसः, यूयम् एव उत्तमानि दानानि प्राप्नुत; अस्मभ्यं, हे नराः, नित्यप्रवाहिण्यः पोषण्यः दत्त। एषा, अमर इन्द्र, तव एव अप्रतिहता शक्ति:; कौशलं, प्राणः, प्राज्ञस्य सृष्टिकर्तुः। अस्माकं मध्ये, ऋभवः, बलिनः, दानप्रियस्य; एषः ऊर्ध्वस्थितः, तनुः हर्षस्य वहति, ऋभवः न तु हर्षस्य कृतिः। उत्सुकाः, श्येना कृते, स्वेषु जाताः, तत्र तीक्ष्णबाणाः प्रकाशन्ताम्। यं शोभनपक्षः, दूरगामी, श्येनपुत्रः, अनयत्; यः शतचक्रम् मार्गम्। यं तव श्येनः, शोभनः, पद्भ्याम् अनयत्, अरुणः, सोममापनस्य मापः; तेन प्राणः विस्तारितः, जीवितम् जाग्रति, तेन बन्धुत्वम् अपि जाग्रति। एवं, इन्द्र, सोमेन, देवेषु अपि, त्वं महाशक्तिं धारयसि; इच्छा शक्त्या प्राणः विस्त्रियते, हे दक्ष, इच्छया अस्मभ्यं सोमः पिच्यते। अहं एतां ओषधीं उत्खनामी, या बलवती तिष्ठति, या प्रतिद्वन्द्वीं भार्यां जयति, या पतिं लभते। हे ऊर्ध्वपर्णे, सौभाग्ये, देवैः वरणिते, महति; मम प्रतिद्वन्द्वीं भार्यां द्रावय, पतिं मम एकस्यै कुरु। अहं उत्तमा, श्रेष्ठा, श्रेष्ठान् अपि अतिगच्छेयम्; या तु मम अधः प्रतिद्वन्द्वी भार्या, सा अधमानां मध्ये अस्तु। न अहम् तस्याः नाम गृह्णामि, न च सा एषु जनासु रमते; प्रतिद्वन्द्वीं भार्यां दूरं प्रेषयाम, परदेशं। अहम् धारयामि, त्वमपि धारयसि; आवां उभे, बलवत्यौ, सह प्रतिद्वन्द्वीं जेष्याम। अहम् त्वाम् उपरि प्रतिद्वन्द्व्याः स्थापयामि, त्वाम् अपि तस्याः उपरि अधिकबलं स्थापयामि; तव मनः मम अनुगच्छतु मा, धेनुः वत्सं यथा, वा आपः पन्थानम् इव। एषा वन्या, सत्यम् वन्या, म्रियमाणा इव; सा ग्रामं न पृच्छति, त्वां न प्राप्नोति, भीता इव। यदा शलभः रोरुवाणं वृषभं आह्वयति, तदा सः धावन् इव पादैः स्पन्दते; वन्या महती क्रियते। कदाचित् सा गवः इव चरति, कदाचित् गृहम् इव दृश्यते; कदाचित् वन्या सायं रथवत् चरति। सः धेनुं स्वरः आह्वयति, दण्डेन ताडयति; सायं वने वसन्, चिन्तयति—"स्वरः मया कृतः।" वन्या न हिंसति, अन्यः न समीपं याति चेत्; मधुरं फलम् उपभुज्य, यथेष्टं शयते। सुरभिः स्नेहेन, मधुमती, अन्नेन पूरिता, अकृष्ता—एवं अहं वनीयाम्, पशूनां मातरं, स्तौमि। त्वाम्, अग्रे स्थितं, श्रद्धया उपयामि; त्वं अपां विवरं विदार्य, वीर, वृत्रं हत्वा, दिवं पृथिवीं च कम्पयन्, पर्वतान् अपि कम्पयन्, महत्या शक्त्या। त्वं, दोषरहितः, अद्भुतकर्मा, चातुरीणां बुद्ध्या, वृत्रं प्राज्ञतया हत्वा; गवां स्पर्धायाम्, यज्ञे, हविषि, त्वाम् एव नरः वृण्वन्ति। आगच्छ, बहुधा आहूत, दातारः मध्ये, हे मघवन्, ये हविर्न उपेक्षन्ति; गृहेषु, पुत्रेषु च, त्वां स्तुवन्ति, धनस्य, शीघ्राश्वस्य, कामनया। सः एव धनं भुङ्क्ते, यः तव शीघ्रं अनुग्रहम् वेत्ति; त्वया बलवता, यजमानः शीघ्रं धनं, विजयं च प्राप्नोति। त्वं, स्तुतः, मघवन्, सेनां विस्तीर्णां कुरुषे; अस्मभ्यं धनं ददातु; त्वं अस्माकं मित्रवरुणवत्, पितेव प्राज्ञः, दाता च। सोमं पित्वा, इन्द्र, त्वां स्तौमः; वीर्यं वः, बलस्य पुरस्कारं आनय; सौभग्यं नः ददातु, येन त्वया सह, सुतानां समृद्धिं प्राप्नुयाम। त्वं, इन्द्र, वीर्यवान् जातः; त्वं दासानाम् सेनां, सूर्येण सह, जेष्टः; त्वं गुह्यं, निहितं वस्तु, आप्सु धत्ते, सोमं स्रवति इव। आर्जवः, प्राज्ञः, स्तोत्राणि पूजयति, वेद, प्रेरितः ऋषीणां अनुग्रहम् आवहति; वयं सोमेन युध्येम, त्वदर्थं, रथेन वह्यमान, हविषा। एतानि स्तोत्राणि, इन्द्र, तव कृते उद्घोषयामि; नरः बलं ददातु, वीर; तैः, त्वां याचमानान् उपकुरु, स्तोतॄन् च रक्ष। शृणु आह्वानं, इन्द्र, वीर, महाबल; वेनस्य गीर्भिः स्तुतः; घृतसमृद्धे आसने आगच्छ, यत्र गायकाः, तरङ्गवत्, स्वरं सिञ्चन्ति। यदा सविता स्वैः उपकरणैः पृथिवीं स्वस्थाने स्थापयामास, स्वेन समर्थनं दिवम् अकरोत्, तदा सविता अन्तरिक्षम् अश्ववत् अपीधुकम् अमन्थयत्, सविता च समुद्रं स्थिरं स्थिते बद्धवान्। यत्र समुद्रः अधिष्ठितः, उद्घाटितः च, तत्र सविता, आपां पुत्रः, तस्य मार्गं वेत्ति। तस्मात् एव विस्तीर्णम् ऊर्ध्वम् उदतिष्ठत्, तस्मात् दिवं पृथिवीं च अचला व्याप्तवन्तौ। एवं ऋषयः, देवाः, वनस्पतयः, पशवः, नद्यः, पर्वतानि, सर्वाणि च भूतानि, स्वस्वकर्तव्येषु प्रवृत्तानि, देवेषु च यज्ञेषु स्तूयमाना, स्वस्वधर्मं अनुवर्तन्ते—एषा सनातनी कथा ऋग्वेदस्य मन्त्रेभ्यः प्रवहति।