सागरात् उद्गच्छन् वेनः तरङ्गरूपेण आकाशे दीप्तिमन्तं पृष्ठं समारुह्य सत्यस्य शिखरं समुपगच्छति। तत्र कुलानि तं एव मूलं अन्विच्छन्ति। प्राचीनाः मातरः उत्सुकाः वत्सं समीपं तिष्ठन्ति, तं पोषयन्त्यः, सत्यस्य शिखरं गच्छन्त्यः मधु अमृतस्य धाराः अन्वेषयन्ति। ऋषयः तस्य रूपं ज्ञात्वा तं न हिंसन्ति; वृषभस्य गर्जनं, मृगस्य क्रन्दनं शृण्वन्ति; सत्येन पन्थानं यायमानाः नदीतटे तिष्ठन्ति—गन्धर्वः अमृतानि नामानि आविष्कृतवान्। अप्सराः प्रियं समीपं आगच्छन्ति, कन्या तं परमे दिवि धत्ते; प्रियः प्रियेषु गृहेषु विचरति, वेनः सुवर्णपक्षे समासन्नः। सुवर्णपक्षी गरुडः आकाशे उड्डीयमानः, वेनं इच्छन्तः जनाः हृदयेन तव दर्शनं कुर्वन्ति—वरुणस्य दूतः, पक्षी, शीघ्रगामी, यमस्य गृहे स्थितः। गन्धर्वः आकाशे उत्तिष्ठति, अस्य तेजस्विनः आयुधानि धारयन्; सर्वैः दृश्यं सुगन्धं वस्त्रं परिधानं कृत्वा, प्रियाणि सुवर्णनामानि उत्पादयति। यदा बिन्दुः सागरं प्रति गच्छति, गृध्रदृष्ट्या निरीक्ष्यते, तदा तेजस्वी शुद्धप्रभया प्रकाशते, तृतीयं व्योमप्रदेशे प्रियाणि निर्माति। अग्ने! एषः यज्ञः पञ्चधा त्रिसूत्रः सप्ततन्तुः ते समर्पितः; त्वं हविस्प्रदः, अग्रे नय—सूर्यवत् दीर्घं तमः अपाकर्ष। देवः सन् अहं अधर्मजनात् निर्गच्छामि, गूढदर्शी अमृतत्वं प्राप्नोमि; अभिष्टं त्यजामि, यद्यपि तद् इष्टं इव, आत्मीयं मैत्र्यं त्यक्त्वा अग्नेः नाभिम् न समीपगच्छामि। परस्य अतिथिं दृष्ट्वा, पक्षीवत् शीघ्रः अहं सत्यस्य बहूनि गृहानि ममितवान्; पितरं महाबलिं सूचयामि, यथा अहं योग्यं भागं गच्छामि, अयोग्यं न। बहूनि वर्षाणि अन्तः कर्म अकरवम्; इन्द्रं वरणं कृत्वा, पितरं त्यजामि; अग्निः, सोमः, वरुणः कम्पिताः—राजासनं समन्तात् ते समागताः। एते महाबलिनः स्वबलात् प्रकटिताः, वरुणः माम् इच्छति; राजन्, सत्यं असत्यं विवेच्य, मम राज्यस्य अधिपत्यं आगच्छ। एषः प्रकाशः, एषः धनम्, एषः पृथिव्याः आकाशस्य च मध्ये विस्तीर्णं तेजः; वृत्रं निहन्याम, सोमः आगच्छतु—यज्ञेन पूज्यं पूजयाम। कविः काव्येन आकाशे रूपं स्थापयति; वरुणः निर्बाधः आपः विसृजति; यथा जनाः सुरक्षितं गृहम् कुर्वन्ति, शुद्धनद्यः तस्य वर्णं वहन्ति। ते तस्य परमं बलम् उपासते; स्वभावेन अत्र रमन्ति; यथा जनाः राजानं वरण्ति, ते क्रूराः वृत्रात् पृथग् स्थिताः। तं हंसं आहुः, घोरैः सह संयुक्तं, दिव्यापः दिवि च साकं संचरन्तम्; धीराः, विवेकपूर्वकं, इन्द्रं अनुश्लोकं गायन्तः अन्विच्छन्ति। अहं रुद्रैः वसुभिः च सह गच्छामि; आदित्यैः सर्वैः देवैः च सह गच्छामि। अहं मित्रं वरुणं च धारयामि, इन्द्रं अग्निं च धारयामि, अश्विनौ च धारयामि। अहं पोषकं सोमं धारयामि, त्वष्टारं पूषां भगं च धारयामि। अहं यज्ञदातारं भक्तं धनं ददामि, श्रद्धया सोमं यजमानं च। अहं स्वामिनी, निधिप्राप्त्री, धीरा, यज्ञेषु अग्रणी; देवाः माम् बहुधा वितरन्ति, मां बहुरूपां कुर्वन्ति, सर्वत्र प्रविशन्ति। मयि एव सः खादति, पश्यति, श्वसति, श्रुत्वा वदति; अविद्वांसः मम समीपे निवसन्ति; हे श्रोतारः, शृणुत, अहं श्रद्धेयम् वदामि। अहं एव एतत् घोषयामि, यद् देवेषु मनुषेषु च प्रियं; यं इच्छामि, तं बलिनं करोतु, तं ऋत्विजं, ऋषिं, विद्वांसम् करोतु। अहं रुद्राय धनुः प्रसारयामि, प्रार्थनाद्वेषिणं बाणेन हन्तु; अहं जनान् युद्धाय प्रेरयामि; अहं दिवि पृथिव्यां च प्रविशामि। अहं जगति शिखरे पितरं सृजामि; मम मूलं आपः समुद्रे अस्ति; तत्रतः सर्वेषु भूतेषु व्याप्य, दिवं मम महिमा स्पृशामि। वायुवत् अहं सर्वाणि भूतानि प्राणयामि; अहं सर्वलोकान् अतीत्य, दिवं पृथिवीं च अतीत्य, महती अस्मि। न किञ्चन अनिष्टं, न किञ्चन पापं, देवाः तं मर्त्यं प्रति अनुमन्ति, यं आर्यमा, मित्रः, वरुणः एकसंकल्पाः शत्रून् अतीत्य नयन्ति। एतत् वयं वरणुमः, हे वरुण, मित्र, आर्यमा—येन अनिष्टात् मुक्त्वा, शत्रून् अतीत्य, रक्षथ, नयथ। वरुणः, मित्रः, आर्यमा, सत्यम् नयन्तु, रक्षन्तु, शत्रून् अतीत्य, मार्गदर्शकाः सन्तु। वरुणः, मित्रः, आर्यमा, विश्वं रक्षन्ति; तेषु शरणं लभेम, शत्रून् अतीत्य, प्रियाः स्याम। आदित्याः—वरुणः, मित्रः, आर्यमा—सर्वविघ्नान् अतीत्य, अहं महाबलिनं रुद्रं मरुतः, इन्द्रं अग्निं च कल्याणाय शत्रून् अतीत्य आह्वयामि। वरुणः, मित्रः, आर्यमा, नेतारः, मार्गदर्शकाः सन्तु; एते राजानः सर्वदुःखात्, शत्रून् अतीत्य, नयन्तु। वरुणः, मित्रः, आर्यमा, आदित्याः, विस्तीर्णं रक्षणं ददतु, यथा वयं शत्रून् अतीत्य सुरक्षिताः स्याम। यथा पूर्वं देवाः गृहे बद्धां गौः विमोचयन्ति, तथा इदानीं दुःखात् विमोचयन्तु; अग्ने! यथा नौका जीवननदीं पारयति, तथा दुरितं दूरं कुरु। रात्रिः साक्षात् आगता, सर्वताराभिः भूषिता; सा सर्वं तेजः स्वीकृतवती। अमृतस्वरूपा देवी, दूरं विस्तीर्णा, अधः ऊर्ध्वं च आगच्छति; सा स्वप्रकाशेन तमः अपाकर्षति। देवी आगच्छन्ती, स्वसारं उषां प्रेषयति; इदानीं तमः नष्टं, हास्यं नास्ति। या पथं वयं आज आज्ञायामः, सा शरणं ददातु, यथा पक्षिणः वृक्षे निवसन्ति। ग्रामाः उपविशन्ति, पदातयः, पक्षिणः उपविशन्ति, अपि च क्षुधिताः श्येनाः उपविशन्ति। मार्गात् वृकं, व्याघ्रं, चौरं अपाकर्ष; ततः बलवान् रक्षकः भव। तमः मम समीपं आगतम्, कृष्णं स्पष्टं तिष्ठति; हे रात्रि, ऋणवत् तमः दूरं कुरु। यथा गावः गोशालां गच्छन्ति, तथा अहं त्वां समीपं आगच्छामि; हे दिव्यकन्ये रात्रि, अविजितं स्तोत्रं वरणु।