सर्वे देवाः सोममयैः वचोभिः तव वीर्याणि अभिवर्धयन्। यदा इन्द्रः वृत्रं जघान, तदा तस्य महिमानं प्रतिष्ठापयन्; सः ज्वलनस्य इव जिह्वाभ्यां तृषितेभ्यः अन्नं उत्पादयत्। ततः वयं अपि प्रज्ञया, वचोभिः, स्तोत्रैः च, सौहृदैः च, एतानि सौहृदानि घोषयामः। इन्द्रः, कोलाहलिनः च धूर्तान् च निगृह्य, श्रद्धालूनां रक्षायै शृणोति। सः अनेकानि दानानि वहति, स्वैः अश्वैः सह; तैः अस्माकं स्तुतयः गन्तुम् अर्हन्ति। सुलभैः पथिभिः वयं सर्वान् क्लेशान् अतिक्रान्तुं शक्नुमः; हे प्राज्ञ, अद्य अस्मभ्यं विस्तीर्णं गभीरं च शरणं ददातु। त्रिधा विततानि होतृयज्ञानि सर्वतः प्रसृतानि; मातरिश्वा तेषां प्रीतये गतवान्। दिव्याः धाराः दातुम् इच्छन्त्यः शीघ्रं प्रापेतुः; देवाः आदित्यं बलस्य पतिं अभिजज्ञुः। त्रयः संहर्तृदेव्यः वेदिम् उपतिष्ठन्ते; दीर्घश्रुतः अग्नयः ताः सत्यम् जानन्ति। विप्राः तासां गूढं आधारं विविदुः, याः दूरस्थासु रहस्ययज्ञेषु सन्ति। कन्या चतुर्ब्राह्मण्या, शोभनाभरणा, घृतरूपिणी, विधिं समारभते। तस्यां द्वौ दिव्यपक्षिणौ उपविष्टौ, यत्र देवाः स्वं भागं स्थापयन्ति। एकः पक्षी दिव्यः सागरं प्रविशत्; सः इदं विश्वं सर्वाणि भूतानि च पश्यति। विशुद्धेन मनसा अहं तम् समीपे अपश्यं; माता तम् आह्वयत्, सः अपि मातरम् आह्वयत्। मनीषिणः कवयः वचोभिः तम् एकं पक्षिणं नानाविधं वर्णयन्ति। ते छन्दांसि यज्ञेषु स्थापयन्ति, द्वादश कुम्भान् सोमस्य मिमीयुः। षट् त्रिंशत् चतस्रः च व्यवस्थित्य, छन्दांसि स्थापयन्ति, ततः द्वादशम्। धीमन्तः यज्ञं विज्ञाय, ऋक्-साम्ना रथं सञ्चालयन्ति। चतुर्दश तस्य महाशक्तयः, याः सप्तवाणीभिः प्राच्यन्ते। कः अत्र तं पवित्रस्य मार्गं वदेत्, येन ते निष्क्रान्तं सोमं पिबन्ति? सहस्रशः पञ्चदश स्तुतयः; दिवा पृथिव्या उभयतः तावत् महत्त्वम्। सहस्रशः तस्य महिमा, ब्रह्मणः यावत् विस्तारः, वाचः तावत् विस्तारः। कः प्राज्ञः छन्दसां संयोगं वेद? कः वाचं यज्ञपीठे न्यधात्? कं तं सत्यम् उत्पन्नं अष्टमं आहुः? कः इन्द्रस्य द्वौ बभ्रू अवैषीत्? केचित् पृथिव्याः अन्ते सञ्चरन्ति; अन्ये रथस्य युक्तयः स्थिता:। ते स्वं कर्मभागं विभागयन्ति, यदा यमः गृहं प्रतिष्ठितः। शोभनस्य पक्षिणः वक्षः दीप्तिमान्, सः मातरः उपयाति पोषणाय। यदि अयज्वनी प्रसूता स्यात्, पुनः पोषयति, सः शीघ्रं वर्धते स्वकार्यं साधयन्। अग्निः एव तस्य नाम, यो अन्नदः, यः युवा दारुभिः स्वतेजसा भक्षयन्। तस्य जिह्वया, स्वेच्छया, शीघ्रं सः अग्रे धावति, वृषा इव उष्णे तृणे गर्जन्। स इन्दुः, त्वदर्थं सुतः, अद्रिभिः अपि दुःस्पृश्यः, देवप्रियः, समुद्र इव प्रवहन्, अग्निः इव ज्वलनशीलः, तेजस्वी, दृढनिश्चयः, पन्थानम् अनुसरन्। यस्मिन वृद्धे अपि न जीर्णे, वाताः न कम्पयन्ति; बलिनः विजये यतमानाः, त्रित इव, ते न हीयन्ते, यज्ञस्य कृते श्रेष्ठाः भवन्ति। सः अग्निः, काण्ववत्, काण्वानां मित्रः, शत्रून् अभ्यन्तरबाह्यांश्च नुदन्; अग्निः स्तौतारं पातु, अग्निः नेतॄन् रक्षतु, अग्निः अस्माकं रक्षां ददातु। सः वीर्यवान्, युद्धाय योग्यः, कुलीनः, त्रिषु जातिषु सञ्चरन्, जातवेदसम् अनुगच्छन्; धृष्टतमः अपि तस्य बलं न प्रतिषेधयितुं शक्नोति, यः ह्यपराजेयः। एवं अग्निः, मनुष्यैः उदारैः च सह स्तुत्यः; बलपुत्रः, सत्यप्रियः, दिवः इव शोभया मानवात् अतिक्रान्तः। हे वीर्यपुत्र, महाबल, वृषभस्य वचः त्वां स्तौति, यः स्तूयसे; वयं त्वां स्तोष्यामः, त्वया सह दीर्घायुः समृद्धिं च प्राप्नुयाम। एवं त्वां, अग्ने, वृष्टिहव्यस्य पुत्राः स्तुवन्ति; त्वं तान् च नेतॄन् च पालय, ‘वषट् वषट्’ इति स्तोत्रं कुर्वन्ति, ‘नमः नमः’ इति वदन्ति। इन्द्र! सोमं पिब, महावीर्याय; पिब, महाबल, शत्रुघ्नाय; पिब धनाय, बलाय, आहूतः; मधुरं सुतं सोमं पिब, बलवन् भव। अस्मात् सोमात् पिब, इन्द्र, उत्तमं सुतम्, सुविदितम्; अस्मभ्यं कल्याणं ददातु, मनसि हृष्टः भव, समीपं आगच्छ, दीप्तं भाग्यं वह। दिव्यः सोमः त्वां मदयतु, इन्द्र; यः पृथिव्यां सुतः, सः त्वां मदयतु; येन त्वं विश्वं व्याप्तवान्, तेन त्वं मदयस्व; येन त्वं शत्रून् नुदसि, तेन त्वं मदयस्व। इन्द्रः वृषा, स्वाभ्यां हरिभ्यां, द्विप्रकारे सुतं पातु; पशूनां कृते, सुतस्य मधोः कृते, शत्रुघ्नः वृषा साकं तर्प्यताम्। अस्माकं शत्रूणां तीक्ष्णानि अस्त्राणि दह, तेषां दृढं कवचं छिन्धि; त्वं, उग्र, बलं शक्तिं च गृहाण, युद्धे शत्रून् नुद। इन्द्र, यशः बलं च विस्तारय, दृढधनुष्क इव, शत्रूणां प्रति; अस्माभिः सह, स्वबलैः, अप्रतिघात्यः, स्वं तेजः वृद्धय। एष ते, महादत्त, हविः समर्पितम्; गृहाण, नृप, हृष्टः; तुभ्यं सोमः सुतः, तुभ्यं पक्तः—भक्ष, इन्द्र, स्रवन्तं पिब। भक्ष, इन्द्र, पक्तं हविः; अस्माकं कृते पक्तं सुतं च सोमं गृहाण; वयं त्वां समर्चिष्यामः—यजमानस्य कामाः सिध्यन्तु। अहं इन्द्रमग्नी सुमधुरैः वचोभिः आह्वयामि, यथा नौः नदीं पताकाभिः संचालयति; ये देवाः अस्मभ्यं धनं प्रयच्छन्ति, निधानानि च वर्धयन्ति। न देवाः क्षुधां मृत्युम् वा आनयन्ति, न प्राणाः तं उपयान्ति यः खादति; परन्तु, यो न ददाति, तस्य वित्तं न स्थाति, न च अदाता समर्थकं लभते। यो अन्नं क्षुधिताय, तृषिताय, आगच्छता ददाति, सः मनः स्थिरं करोति, अन्येषां पूर्वे सेवते, दुःखितः अपि समर्थकं न हिनस्ति। सः एव उदारः, यः स्वगृहे इच्छता अन्नं ददाति, कृशान् क्षुधितांश्च सञ्चरति; सः आहूयमानस्य मित्रं भवति, अपरिचितैः अपि सौहृदं करोति। सः न मित्रः, यः न ददाति सहचराय, याचमानाय, विश्वासी च; तं परित्यजेत्, तस्य गृहे स्थानं नास्ति; मृत्युकाले अपि दाता अन्यः इच्छ्यते। दातव्यं तस्मै, यः अधमः, अन्नार्थिनः; सः उन्नतस्य पन्थानम् अपि पश्यतु; यथा रथस्य चक्राणि परिभ्रमन्ति, तथा वित्तं अपि एकस्मात् अन्यस्मै गच्छति। यो न विद्वान्, सः वृथा अन्नं प्राप्नोति—सत्यं वदामि, तस्य नाशः; सः न सौहृदं पुष्णाति, न च सखायं धारयति; एकः एव पापं खादति, यः एकाकी खादति। कृषकः हलं सज्जीकरोति, क्षेत्रं परिशोधयति; कर्मणा मार्गं निर्मार्जयति; वक्ता वदतु, परन्तु दाता श्रेष्ठः; दाता अदातृं अतिक्रान्ति। एकपादः द्विपादं अतिक्रामति, द्विपादः त्रिपादं पृष्ठतः अतिक्रामति; चतुष्पादः द्विपादं समवेत्य, पंक्तीः पश्यन् स्थानं गृह्णाति। द्वे हस्ते अपि न समानं, न च द्वे मातरौ समं स्तन्यं ददातः; यमलयोः अपि बलं न समानम्, स्वजनाः अपि न सर्वे दातारः भवन्ति। एवं ऋषयः, देवाः, यज्ञः, अग्निः, इन्द्रः, सोमः च, दानस्य, सौहृदस्य, बलस्य, यशसः, यज्ञस्य च महत्त्वं प्रतिपादयन्ति।