शृणु, हे श्रद्धालु, इन्द्रस्य प्राचीनानि वीर्याणि यथाक्रमं कथयामि। इन्द्रः, अप्रतिश्रान्तः कोपेन शिलाम् अवकिरत्, तेन गोः स्वरूपं प्रेरिताय ऋषये प्रकटयामास। गणानां मध्ये, गणपतिं, सर्वेषां बुद्धिमत्तमं, सर्वकार्याणाम् अधिष्ठातारं, महाबलिनं मघवन्, स्तुत्यं उपवेशयन्ति। वयं त्वां स्तुत्यं गीतं गायामः, यः विना किमपि न साध्यते। मघवन्, त्वं नः च नीचांश्च पश्य; मित्रवत् मित्राणां चिन्तां कुरु; धनाधिप, युद्धे विजयी बलवान् भूत्वा अस्माकं कृते युद्धं कुरु; अपि च यजमानाय धनं वितर। दिवि पृथिव्यां च, सर्वैः देवैः सह, तमसि तव बलं संवर्धितम्; सः सोमपानं कृत्वा स्वबलं महत्त्वं च वर्धयामास। विष्णुः अपि तमसि तद् महत्त्वं धारयामास, मधुयुक्तं सोमबिन्दुं धृत्वा; देवैः सह, दानवद् इन्द्रः स्वसखिभिः वृतं हत्वा श्रेष्ठतमः अभवत्। यदा त्वं शस्त्राणि धारयन् वृतं सर्पं युद्धाय समवस्थितः, कीर्तिं अन्वेषयन्, सर्वे मरुतः तव साहाय्ये तव उग्रं बलं संवर्धयन्ति। जन्मनि, सः प्रतिद्वन्द्वीन् अपाक्रमत्; वीरः मनुष्यस्य युद्धं अपश्यत्; शिलां विदार्य जलानि मुक्त्वा स्वबलात् विस्तीर्णं व्योम स्थिरीकृतवान्। ततः इन्द्रः यज्ञे अग्रगण्यः अभवत्; दिवि पृथिव्यां च बलात् अतिक्रान्तः। उत्सुकः, वज्रं गृहीत्वा, मित्राय वरुणाय च भक्ताय वरं दत्तवान्। अत्र, दूरदर्शिनः इन्द्रस्य महाकर्माणि स्तुतानि; तानि तस्य हृदयम् आनन्दयन्ति। यदा उग्रः स्वबलात् तमसि जलधारिणं वृतं हत्वा, तस्य वीर्यं प्रकाशितम्। तानि प्रथमानि वीर्याणि, यदा द्वाव् महत्त्वं यत्नं कृतवन्तौ; प्राचीनकालात् आहूतः इन्द्रः गाढं तमः विनष्टवान्, बलात् शत्रुं अपातयत्। ततः सर्वे देवाः तव वीर्यं सोमयुक्तैः वाक्यैः संवर्धयन्ति। इन्द्रस्य वृतं हत्वा तस्य महत्त्वं स्थिरीकृतम्; अग्निः इव मुखेन, क्षुधिताय अन्नं उत्पादितम्। बहुविधैः कौशलैः, वाक्यैः, स्तुतिभिः, मित्रैः, वयं एतानि मित्राणि उद्घोषयामः। इन्द्रः, शब्दयुक्तं कूटयुक्तं च जित्वा, भक्तानां रक्षायै शृणोति। त्वं बहु दानानि, स्वस्य अश्वान् वहसि; तैः अस्माकं स्तुतयः गन्तव्यं यान्तु। सुगमेन पथेन सर्वदुःखानि अतिक्रमामः; हे बुद्धिमन्, अद्य विस्तीर्णं गम्भीरं शरणं दत्तुम् इच्छामः। त्रिधा प्रसारिताः होमाः सर्वतः समन्तात्; मातरिश्वा तेषां प्रियत्वं गत्वा। दिव्याः धाराः दातुम् इच्छन्त्यः शीघ्रं गताः; देवाः सूर्यं वीर्यस्य अधिपतिं ज्ञातवन्तः। त्रयः विनाशिनीः देव्या यज्ञवेदीं उपस्थिता; दीर्घश्रवः अग्नयः ताः जानन्ति। धीराः तासां गूढं स्थानं विवेचयन्ति, याः दूरस्थे गूढयज्ञे स्थिताः। युवती, चतुर्भिः वेणिभिः, सुशोभिता, घृतमूर्तिः, विधिं सज्जयति। तस्यां द्वौ दिव्यौ पक्षिणौ उपविष्टौ, यत्र देवाः स्वांशं निधायन्ति। एकः दिव्यः पक्षी समुद्रं प्रविष्टः; सः सर्वं जगत् सर्वाणि भूतानि पश्यति। शुद्धेन मनसा अहम् तम् समीपं अपश्यम्; माता तम् आह्वयति, सः मातरं आह्वयति। धीराः, ऋषयः, वाक्यैः तं दिव्यं पक्षिणं वर्णयन्ति, एकः सन्, बहुधा। ते यज्ञे छन्दांसि स्थापयन्ति, द्वादश सोमपात्राणि मापयन्ति। षट् च त्रिंशत् च व्यवस्थित्य छन्दांसि स्थापयन्ति, ततः द्वादशम्। धीराः, यज्ञं विविच्य, ऋक्-साम्ना रथं प्रवर्तयन्ति। चतुर्दश महाशक्तयः, याः धीराः सप्तवाक्येन नेतुं प्रयत्नवन्तः। को इह यज्ञधारिणीं पथं उद्घोषयेत्, यया ते सोमं पिबन्ति? सहस्रगुणाः पञ्चदश स्तुतयः; यथा दिवि पृथिव्यां महत्त्वं तद्। सहस्रगुणं तस्य महत्त्वं, सहस्रं; यावत् ब्रह्म विस्तारितम्, तावत् वाक्। कः धीरः छन्दांसि संयोगं जानाति? कः वाक् यज्ञस्थानं स्थापयति? कं ते अष्टमं, सत्यम् जातं, आह्वयन्ति? कः इन्द्रस्य द्वौ अश्वौ अपश्यत्? केचित् पृथिव्याः सीम्नि परिभ्रमन्ति; अन्ये रथस्य युग्ये स्थिताः। ते कर्मभागं विभजन्ति, यदा यमः गृहे स्थाप्यते। उज्ज्वलं पक्षिणः वक्षः, यः मातरं गन्तुं पोषणाय आगच्छति। यदि अविवाहितः जनयित्वा पोषयति, सः शीघ्रं वृद्धिं लभते, कार्यं पूरयति। अग्निः नाम तस्य, अन्नदः, यः यौवनः दारुभिः ज्वलति। उत्सुकजिह्वः, स्वयम् नियुक्तः, शीघ्रं गच्छति, बलवत्, शुष्कतृणे गर्जति। तं इन्दुं, तेभ्यः, दृढः शिलावत्, देवप्रियः, समुद्रवत् वर्धमानः, प्रवहन्; अग्निः इव ज्वलन्, दीप्तः, दृढनिश्चयः, मार्गे गच्छन्। यस्य, वृद्धस्य अपि, कदापि न क्षीणः, वायवः न कम्पयन्ति; यथा बलवन्तः विजयं यत्नवन्तः, तृतेव, ते न विफलन्ति, यज्ञस्यार्थे श्रेष्ठाः। सः अग्निः, कन्ववत्, कन्वसखा, शत्रुजित्; अग्निः स्तुत्यं रक्षतु, अग्निः नेतृन् रक्षतु, अग्निः अस्माकं रक्षां दत्तु। शक्तिमान्, युद्धयोग्यः, कुलोत्पन्नः, त्रिभिः जातवेदसः अनुसरन्; बलिष्ठः अपि तस्य बलं नाशयितुं न शक्यते, यज्ञे सर्वे बलवन्तः। एवं अग्निः, मनुष्यैः, दानवद्भिः, स्तुत्यः, बलपुत्रः, पुरुषैः; यथा मित्रवत्, सत्यनिष्ठः, दिव्यतेजसा मानुषं अतिक्रान्तः। हे बलपुत्र, महाबलिन्, वृषभस्य वाणी त्वां स्तौति; वयं त्वां स्तोष्यामः, तव साहाय्येन दीर्घायुः सुखी भूयाम। एवं त्वां, अग्ने, वृष्ठिहव्यपुत्राः स्तुतवन्तः; त्वं तान् नेतृन् रक्ष, स्तुत्यं रक्ष, 'वषट्, वषट्' इति उच्चैः वदन्ति, 'नमः, नमः' इति उच्चैः वदन्ति। सोमं पिब, महाबलाय; पिब, महाबलिन्, शत्रुं हन्तुं; पिब, धनाय, बलाय, आह्वानात्; पिब, मधुरं सोमं, इन्द्र, बलवान् भव। इन्द्र, एतं सोमं, उत्तमं, सुविधायं पिब; अस्माकं कल्याणं दत्तु, चित्ते रमस्व, समीपं आगच्छ, तेजस्वी शुभं दत्तु। दिव्यः सोमः त्वां मदयतु, इन्द्र; भूमौ पिष्टः सोमः त्वां मदयतु; येन त्वं विस्तीर्णं स्थानं कृतवान्, तेन मदयस्व; येन शत्रून् नाशयति, तेन मदयस्व। इन्द्रः, वृषभः, द्वौ पिंगलौ अश्वौ युक्त्वा, द्विद्वारं सुवाहितं पानं गच्छतु; पशूनां कृते, पिष्टस्य मधुनः कृते, शत्रुहन्ता वृषभः साकं प्रोत्साह्यताम्। अस्माकं शत्रुहन्तृणां तीक्ष्णानि शस्त्राणि दग्ध्वा, दृढं रक्षां छित्वा; तुभ्यं, उग्र, बलं वीर्यं ददामि—युद्धे शत्रून् हन्तु। इन्द्र, यशः बलं च वर्धय, दृढं धनुष्मन्, शत्रुभ्यः प्रति; अस्माकं साहाय्येन, तव शक्तिभिः, अजेयः, स्वबलं वर्धय। एष यज्ञः, हे दानवन्, तव कृते सज्जः; तं स्वीकुरु, हे नृप, हर्षेण; तव सोमः पिष्टः, तव पक्वः—भक्षय, इन्द्र, प्रवाहं पिब। भक्षय, इन्द्र, सज्जानां हविः; अस्माकं कृते पक्वं पिष्टं सोमं स्वीकुरु; उत्सुकाः, त्वां पूजयामः—यजमानस्य इच्छाः पूर्यन्ताम्। एवं ऋषयः, देवाः, यज्ञे, सोमपानं, अग्निहवनं, इन्द्रस्य वीर्यं, अग्नेः तेजः, छन्दांसि, पक्षिणं, रथं, शक्त्यः, स्तुतयः, सर्वं सम्यक् विधाय, ब्रह्मणः विस्तारं, वाक्-योगं, देवसंयोगं, यमस्य धर्मं, सर्वं नूतनं च पुरातनं च, श्रद्धया अन्वयन्ति।