देवाः तां पत्नीं पुनः स्थापयामासुः, मनुष्याः अपि तथा कृतवन्तः। राजानः सत्यम् अधारयन्तः ब्राह्मणस्य पत्नीं पुनः स्थापयामासुः। ब्राह्मणस्य पत्नीं देवैः सह दोषरहितां कृत्वा, तं पुनः स्थाप्य, पृथिव्याः पोषणं ते उपभुञ्जते, महतीं स्तुतिं गायन्तः। अथ मानवस्य गृहे अद्य जातवेदाः अग्निः प्रज्वलितः, यः देवेषु यज्ञं करोति। सः मेत्रं च वरुणं च आनीयात्, यतः सः दूतः, ऋषिः, विद्वान् अस्ति। तन्नूनपात्, यः सत्यम् मार्गं याति, मधुना अभिषिक्तः, स्वभावतः मधुरवाचः, सः बुद्ध्या अस्माकं चिन्ताः स्वीकारयतु, यज्ञं च ददातु, देवेषु अस्माकं कर्म सफलं करोतु। अग्ने, यो देवतानां पुरोहितः, वसुभिः सह स्तुत्यः पूज्यः च आगच्छतु। तव आह्वानात् तव यज्ञत्वं श्रेष्ठम् भवति। पूर्वदिशि गृहे भूमौ कुशः विस्तारितः भवतु, दिवसानां आरम्भे, देवतानां, अदितेः च, सुखासनं विस्तीर्णं विस्तारितम् भवतु। शुभानि विस्तीर्णानि आसनानि पत्न्यः पतिभ्यः अलङ्कृताः इव विस्तारितानि सन्तु; दिव्यानि महान्ति द्वाराणि सर्वं व्याप्नुवन्ति, देवतानां सुलभानि सन्तु। यज्ञं जागरयन्ति यः, सः समीपं आगच्छतु; उषा च रात्रिः स्वस्थानं उपविशन्तु; दिव्याः कन्याः महान्त्यः तेजस्विन्यः, उज्ज्वलम् अलङ्कारं धारयन्त्यः, तस्याः शोभां धारयन्ति। दिव्याः ऋत्विजः, प्रथमाः, वाचस्पतयः, यज्ञं मापयन्ति, कवीन् सभायाम् प्रेरयन्ति, प्राचीं ज्योतिः दर्शयन्ति। भारती, इळा, सरस्वती—एताः त्रिः देव्या यज्ञे आगच्छन्तु, मानवेषु सावधानाः सन्तु; एषु कुशेषु उपविशन्तु, सुखं ददातु, सत्यदृष्टिः च अस्तु। यः रूपैः सर्वं जगत्—द्वौ मातरौ, द्यावापृथिवी—अलङ्कृतवान्, आज्ञया ऋत्विजः तस्य तवष्टुः देवस्य यज्ञं विधायेत्। देवतानां विधिना हविः सम्यक् सुसंस्कृतम् प्रस्तूयताम्; वनस्पतिः, शान्तिकरः, अग्निः मधुना घृतैः हविः आस्वादयतु। अग्निः, एकस्मिन्नेव जन्मन्य, यज्ञं मापयामास, देवतानां नेता अभवत्; ऋत्विजः आज्ञया, सत्यवाक्येन, देवाः स्वाहा इति हविः आस्वादयन्तु। सुविचारिणः, स्वस्य चिन्ताम् उद्भावयन्तु; सत्कर्मणा इन्द्रं प्रेरयाम, यः वीरः, गायकः, ज्ञानवित् अस्ति। सत्यस्य प्रेरणा, सत्यस्थानात् उद्भासितम्; वृषभः, गृहे पुत्रः, गोभिः सह आगच्छत्; सः शक्त्या गर्जनया उदितः, महान्ति अन्तरिक्षाणि अपि विभक्तवान्। इन्द्रः, ख्यात्या, एतद् जानाति; सः विजयी, सूर्यस्य मार्गदर्शकः; एतत् दृढं कृत्वा, अचलः, गोधनस्य, दिवः, पुरातनः, अजितः अभवत्। अंगिरसः प्रशंसया इन्द्रः महोदधिः धर्मान् स्थापयामास; सः बहूनि प्रदेशान् प्रसारितवान्, सत्यस्य अधारम् उपन्यस्य। इन्द्रः द्यावापृथिवीमापि मापयति; सर्वाणि स्थानानि जानाति, शुष्णं विनाशयति; सूर्येण महत् व्योम प्रसारितम्, स्तम्भेन अधारम् उपन्यस्य। वज्रेण वृतं निहत्य, अधर्मिणः मायां विनाशयामास; त्वं, वीर्येण, शत्रून् विदारयामास; दानवता, बाहुबलात्, सः बलवान् अभवत्। यदवः पताका उषसा सूर्येण दीप्ताः, तेजसि रमन्ति; नक्षत्रं दृष्टं, आकाशवत्, न कश्चित् आगमनं गन्तव्यं वा जानाति। पूर्वाः आपः दूरं गताः, इन्द्रस्य प्रेरणया प्रवाहिताः; कुतः तासां स्रोतः, अधारः, मध्ये, अन्तः च कः इति न ज्ञायते। नद्यः नागेन गृहीताः विमुक्ताः; ततः शीघ्रं प्रवाहिताः; याः मुक्तुम् इच्छन्ति, ताः मुक्ताः, याः बद्धाः, ताः न रमन्ति। नद्यः गर्जन्त्यः सिन्धुं प्रति शीघ्रं ययुः; पुरातनः प्रतिबन्धः मार्गदर्शकेन विदारितः; प्राचीनं पृथिव्याः धनं विश्रामम् गतं, इन्द्र, बहूनि दयालवः अस्मान् प्राप्तवन्तः। इन्द्रः, सोमं प्रातः यथेष्टं पिबतु; प्रथमः पानं प्रातः एव; वीर, शत्रून् हन्तुम् रमस्व; स्तुतिभिः तव वीर्यं घोषयाम। युक्तया रथेन, मनसोऽपि शीघ्रतरः, इन्द्र, सोमपानं कर्तुम् आगच्छ; तव अश्वाः शीघ्रं धावन्तु, यैः त्वं वृषभः रमसे। सूर्यस्य प्रभया तेजसा च, तव शरीरं उत्तमं स्पृश; मित्रैः सह, आह्वानात्, इन्द्र, रमस्व, उपविश्य। तव महत्त्वं, इन्द्र, मदेषु, द्यावापृथिव्यौ न अतीतवन्तः; तस्मिन्नेव गृहे, युक्तया रथेन, प्रियैः सह, प्रियं अन्नं उपयाच। इन्द्र, यः सदा पिबति, शत्रून् विनाशयति, अद्वितीयं कर्म करोति; उदारस्य बलं तव प्रोत्साहनाय, सोमः पिण्डितः। एष पात्रं तव पूरितम्, इन्द्र, सोमं पिब; शतबल, आह्वानं मधुरम्; सर्वे देवाः तं आस्वादयितुम् इच्छन्ति। इन्द्र, बहवः जनाः, हविः ददन्तः, तव आह्वानं कुर्वन्ति; एते मधुरतमाः सोमपानानि तव; तेषु रमस्व, सोमपेषणे। तव पूर्वं वीर्यं घोषयामि, इन्द्र, तव प्राचीनं कर्म; तव अक्षीणः क्रोधः शिलां विदारयामास, गोः प्रकटनं प्रेरितवान्। गणेषु उपविश, गणाधिपः; त्वां सर्वज्ञं आह्वयन्ति; त्वया विना किमपि न क्रियते, महाबल; मघवन्, उत्तमं स्तोत्रं गाय। मघवन्, अस्मान् च नीचान् च पश्य; मित्रवत् मित्रान् स्मर; अस्माकं युद्धे जयप्राप्तिं कुरु; अदानिनः अपि धनस्य भागं ददातु। द्यावापृथिवी, चेतसा, सर्वैः देवैः सह, तम् अन्धकारे बलं संवर्धयामासुः; यदा सः कर्म कुर्वन्, सोमपानात् महत्त्वं बलं च संवर्धयामास। विष्णुः, बलात्, अन्धकारे तद् महत्त्वं धारयामास, उज्ज्वलम् मधु बिन्दुं धारयन्; देवैः सह, इन्द्रः उदारः, मित्रैः सह, वृत्रं हत्वा श्रेष्ठः अभवत्। यदा, शस्त्रं धारयन्, युद्धाय वृत्रं सर्पं प्रति तिष्ठथुः, कीर्तिं इच्छन्तः; सर्वे मरुतः सह तव तीक्ष्णं बलं संवर्धयामासुः। जातौ, सः प्रतिस्पर्धिनः दूरं निन्ये; वीरः युद्धं दृष्टवान्; शिलां विदार्य, आपः विमुक्तवान्, स्वबलात् विस्तीर्णं व्योम दृढं स्थापयामास। ततः इन्द्रः बलात् यज्ञे अग्रगण्यः अभवत्; सः द्यावापृथिव्यौ अपि शक्त्या अतीतवान्। हर्षेण, वज्रं गृहीत्वा, मित्राय, वरुणाय, उपासकाय, शुभं ददाति। इन्द्रस्य दूरदर्शिनः महाकर्माणि अत्र स्तुतानि; तानि तस्य मनः हर्षयन्ति। यदा तीक्ष्णः, बलात्, वृत्रं हत्वा, आपः अन्धकारे गृहीतान् विमोचयामास। प्रथमं वीर्यं यत् कृतम्, यदा द्वौ महत्त्वे प्रतिस्पर्धिनौ; इन्द्रः पुरातनः, गम्भीरं तमः विनाशयामास, बलात् शत्रुं अपातयामास। एवं ऋग्वेदस्य एते मन्त्राः एकस्मिन्नेव दिव्ये कथायाम् प्रवहन्ति—सत्यम्, यज्ञः, देवतानां आह्वानम्, इन्द्रस्य महाकर्माणि, सोमपानम्, नदीनां विमोचनम्, दिव्यैः शक्तिभिः अन्धकारस्य विनाशः, सर्वं श्रद्धया, कृतज्ञतया, उज्ज्वलम् अस्ति।