ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ੍ਤਵਾ ਨृਤਮਂ ਯਸ੍ਯ ਮਹ੍ਨਾ ਵਿਬਬਾਧੇ ਰੋਚਨਾ ਵਿ ਜ੍ਮੋ ਅਨ੍ਤਾਨ੍ । ਆ ਯਃ ਪਪ੍ਰੌ ਚਰ੍षਣੀਧृਦ੍ਵਰੋਭਿਃ ਪ੍ਰ ਸਿਨ੍ਧੁਭ੍ਯੋ ਰਿਰਿਚਾਨੋ ਮਹਿਤ੍ਵਾ
ਆਓ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀਏ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾਈ।
ਸ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਰ੍ਯੁਰੂ ਵਰਾਂਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਵृਤ੍ਯਾਦ੍ਰਥ੍ਯੇਵ ਚਕ੍ਰਾ । ਅਤਿष੍ਠਨ੍ਤਮਪਸ੍ਯਂ ਨ ਸਰ੍ਗਂ ਕृष੍ਣਾ ਤਮਾਂਸਿ ਤ੍ਵਿष੍ਯਾ ਜਘਾਨ
ਉਹ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰ, ਰਥੀ ਵਾਂਗ, ਪਹੀਏ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਹ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨਮਸ੍ਮਾ ਅਨਪਾਵृਦਰ੍ਚ ਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਦਿਵੋ ਅਸਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਵ੍ਯਮ੍ । ਵਿ ਯਃ ਪृष੍ਠੇਵ ਜਨਿਮਾਨ੍ਯਰ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਿਕਾਯ ਨ ਸਖਾਯਮੀषੇ
ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ, ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਨਵੇਂ ਭਜਨ ਗਾਈਏ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ। ਉਹ, ਕਾਰੀਗਰ ਵਾਂਗ, ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਗਿਰੋ ਅਨਿਸ਼ਿਤਸਰ੍ਗਾ ਅਪਃ ਪ੍ਰੇਰਯਂ ਸਗਰਸ੍ਯ ਬੁਧ੍ਨਾਤ੍ । ਯੋ ਅਕ੍ਸ਼ੇਣੇਵ ਚਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਚੀਭਿਰ੍ਵਿष੍ਵਕ੍ਤਸ੍ਤਮ੍ਭ ਪृਥਿਵੀਮੁਤ ਦ੍ਯਾਮ੍
ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਗੀਤ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਧੁਰੇ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਟਿਕਾਇਆ।
ਆਪਾਨ੍ਤਮਨ੍ਯੁਸ੍ਤृਪਲਪ੍ਰਭਰ੍ਮਾ ਧੁਨਿਃ ਸ਼ਿਮੀਵਾਞ੍ਛਰੁਮਾਁ ऋਜੀषੀ । ਸੋਮੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨ੍ਯਤਸਾ ਵਨਾਨਿ ਨਾਰ੍ਵਾਗਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਾਨਿ ਦੇਭੁਃ
ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ, ਅੰਤ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੁਸਤ ਹੈ, ਗਰਜਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਨੁਕਤਦਾਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ। ਸੋਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ, ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ।
ਨ ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਨ ਧਨ੍ਵ ਨਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਨਾਦ੍ਰਯਃ ਸੋਮੋ ਅਕ੍ਸ਼ਾਃ । ਯਦਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੁਰਧਿਨੀਯਮਾਨਃ ਸ਼ृਣਾਤਿ ਵੀਲ਼ੁ ਰੁਜਤਿ ਸ੍ਥਿਰਾਣਿ
ਕੋਈ ਆਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਰੇਤ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅੰਤਰ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਘਾਨ ਵृਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਧਿਤਿਰ੍ਵਨੇਵ ਰੁਰੋਜ ਪੁਰੋ ਅਰਦਨ੍ਨ ਸਿਨ੍ਧੂਨ੍ । ਬਿਭੇਦ ਗਿਰਿਂ ਨਵਮਿਨ੍ਨ ਕੁਮ੍ਭਮਾ ਗਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਅਕृਣੁਤ ਸ੍ਵਯੁਗ੍ਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਂਗ ਮਾਰਿਆ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋੜੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ, ਨੌਵੀਂ ਘੜੀ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਤ੍ਵਂ ਹ ਤ੍ਯਦृਣਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਧੀਰੋऽਸਿਰ੍ਨ ਪਰ੍ਵ ਵृਜਿਨਾ ਸ਼ृਣਾਸਿ । ਪ੍ਰ ਯੇ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਧਾਮ ਯੁਜਂ ਨ ਜਨਾ ਮਿਨਨ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਰਮ੍
ਤੂੰ, ਇੰਦ੍ਰ, ਪੱਕਾ ਮਨ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਤੋੜਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।
ਪ੍ਰ ਯੇ ਮਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਯਮਣਂ ਦੁਰੇਵਾਃ ਪ੍ਰ ਸਂਗਿਰਃ ਪ੍ਰ ਵਰੁਣਂ ਮਿਨਨ੍ਤਿ । ਨ੍ਯਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਵਧਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਤੁਮ੍ਰਂ ਵृषਨ੍ਵृषਾਣਮਰੁषਂ ਸ਼ਿਸ਼ੀਹਿ
ਜੋ ਵੈਰੀ, ਮਿਤ੍ਰ, ਆਰਯਮਨ, ਗਾਇਕਾਂ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦਿਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਈਸ਼ੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਅਪਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵृਧਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਇਨ੍ਮੇਧਿਰਾਣਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮੇ ਯੋਗੇ ਹਵ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰ ਮਜ਼ਬੂਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰ ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰ ਘਰ, ਇਕੱਠ, ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ 'ਚ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤੁਭ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰ ਵृਧੋ ਅਹਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਧਾਸੇਃ । ਪ੍ਰ ਵਾਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਸਃ ਪ੍ਰ ਜ੍ਮੋ ਅਨ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰ ਸਿਨ੍ਧੁਭ੍ਯੋ ਰਿਰਿਚੇ ਪ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਭ੍ਯਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ, ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅੰਤਰ ਤੋਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਤੋਂ, ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ, ਧਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਫੈਲਾਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰ ਸ਼ੋਸ਼ੁਚਤ੍ਯਾ ਉषਸੋ ਨ ਕੇਤੁਰਸਿਨ੍ਵਾ ਤੇ ਵਰ੍ਤਤਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਹੇਤਿਃ । ਅਸ਼੍ਮੇਵ ਵਿਧ੍ਯ ਦਿਵ ਆ ਸृਜਾਨਸ੍ਤਪਿष੍ਠੇਨ ਹੇषਸਾ ਦ੍ਰੋਘਮਿਤ੍ਰਾਨ੍
ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਰੂਏ ਵਾਂਗ, ਤੇਰਾ ਹਥਿਆਰ, ਇੰਦਰ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਿੱਤਦਾਰ ਰਹੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰੋਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚੀਰ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਤਪਦਾ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ।
ਅਨ੍ਵਹ ਮਾਸਾ ਅਨ੍ਵਿਦ੍ਵਨਾਨ੍ਯਨ੍ਵੋषਧੀਰਨੁ ਪਰ੍ਵਤਾਸਃ । ਅਨ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰੋਦਸੀ ਵਾਵਸ਼ਾਨੇ ਅਨ੍ਵਾਪੋ ਅਜਿਹਤ ਜਾਯਮਾਨਮ੍
ਮਹੀਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਪੌਦੇ ਵੀ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼, ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਹਿ ਸ੍ਵਿਤ੍ਸਾ ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਚੇਤ੍ਯਾਸਦਘਸ੍ਯ ਯਦ੍ਭਿਨਦੋ ਰਕ੍ਸ਼ ਏषਤ੍ । ਮਿਤ੍ਰਕ੍ਰੁਵੋ ਯਚ੍ਛਸਨੇ ਨ ਗਾਵਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਆਪृਗਮੁਯਾ ਸ਼ਯਨ੍ਤੇ
ਇੰਦਰ, ਕਦੋਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ? ਕਦੋਂ, ਚਰਦੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਝੂਠੇ ਮਿੱਤਰ ਵੈਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਖੇਰੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹੋਣਗੇ?
ਸ਼ਤ੍ਰੂਯਨ੍ਤੋ ਅਭਿ ਯੇ ਨਸ੍ਤਤਸ੍ਰੇ ਮਹਿ ਵ੍ਰਾਧਨ੍ਤ ਓਗਣਾਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰ । ਅਨ੍ਧੇਨਾਮਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤਮਸਾ ਸਚਨ੍ਤਾਂ ਸੁਜ੍ਯੋਤਿषੋ ਅਕ੍ਤਵਸ੍ਤਾਁ ਅਭਿ ष੍ਯੁਃ
ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇੰਦਰ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਜਾਣ। ਜੋ ਧਰੋਹੀ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿਣ।
ਪੁਰੂਣਿ ਹਿ ਤ੍ਵਾ ਸਵਨਾ ਜਨਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਿ ਮਨ੍ਦਨ੍ਗृਣਤਾਮृषੀਣਾਮ੍ । ਇਮਾਮਾਘੋषਨ੍ਨਵਸਾ ਸਹੂਤਿਂ ਤਿਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਁ ਅਰ੍ਚਤੋ ਯਾਹ੍ਯਰ੍ਵਾਙ੍
ਤੇਰੇ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਆ, ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆ।
ਏਵਾ ਤੇ ਵਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਤੀਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮ ਸੁਮਤੀਨਾਂ ਨਵਾਨਾਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਮ ਵਸ੍ਤੋਰਵਸਾ ਗृਣਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਉਤ ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਨੂਨਮ੍
ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਨਵੀਂ ਦਇਆ ਦੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਜਾਣੀਏ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਦਾ ਧਨ ਜਾਣੀਏ; ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਇੰਦਰ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਣ।
ਸ਼ੁਨਂ ਹੁਵੇਮ ਮਘਵਾਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਮਸ੍ਮਿਨ੍ਭਰੇ ਨृਤਮਂ ਵਾਜਸਾਤੌ । ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਮੁਗ੍ਰਮੂਤਯੇ ਸਮਤ੍ਸੁ ਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਵृਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਜਿਤਂ ਧਨਾਨਾਮ੍
ਆਓ, ਅਸੀਂ ਦਾਨੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਈਏ, ਜੋ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੀਰ ਹੈ। ਉਹ, ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਤੇ ਧਨ ਜਿੱਤੇ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍ । ਸ ਭੂਮਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋ ਵृਤ੍ਵਾਤ੍ਯਤਿष੍ਠਦ੍ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍
ਕੋਸਮਿਕ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਦਸ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੁਰੁष ਏਵੇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ਭੂਤਂ ਯਚ੍ਚ ਭਵ੍ਯਮ੍ । ਉਤਾਮृਤਤ੍ਵਸ੍ਯੇਸ਼ਾਨੋ ਯਦਨ੍ਨੇਨਾਤਿਰੋਹਤਿ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰਖ ਹੈ—ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਵਾਨਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾਤੋ ਜ੍ਯਾਯਾਁਸ਼੍ਚ ਪੂਰੁषਃ । ਪਾਦੋऽਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰਿਪਾਦਸ੍ਯਾਮृਤਂ ਦਿਵਿ
ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਖ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ, ਅਮਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਪਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵ ਉਦੈਤ੍ਪੁਰੁषਃ ਪਾਦੋऽਸ੍ਯੇਹਾਭਵਤ੍ਪੁਨਃ । ਤਤੋ ਵਿष੍ਵਙ੍ਵ੍ਯਕ੍ਰਾਮਤ੍ਸਾਸ਼ਨਾਨਸ਼ਨੇ ਅਭਿ
ਪੁਰਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ; ਇਕ ਚੌਥਾ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਰਾਲ਼ਜਾਯਤ ਵਿਰਾਜੋ ਅਧਿ ਪੂਰੁषਃ । ਸ ਜਾਤੋ ਅਤ੍ਯਰਿਚ੍ਯਤ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੂਮਿਮਥੋ ਪੁਰਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਰਾਜ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਵਿਰਾਜ ਤੋਂ ਪੁਰਖ। ਜਦ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਵਧ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਪੁਰੁषੇਣ ਹਵਿषਾ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਮਤਨ੍ਵਤ । ਵਸਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਯਾਸੀਦਾਜ੍ਯਂ ਗ੍ਰੀष੍ਮ ਇਧ੍ਮਃ ਸ਼ਰਦ੍ਧਵਿਃ
ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਹਵਨ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਬਸੰਤ ਉਸ ਦੀ ਘੀ ਸੀ, ਗਰਮੀ ਲੱਕੜ ਸੀ, ਸਰਦੀਆਂ ਹਵਨ ਸੀ।
ਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਬਰ੍ਹਿषਿ ਪ੍ਰੌਕ੍ਸ਼ਨ੍ਪੁਰੁषਂ ਜਾਤਮਗ੍ਰਤਃ । ਤੇਨ ਦੇਵਾ ਅਯਜਨ੍ਤ ਸਾਧ੍ਯਾ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਉਹ ਯਜਨਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਪੁਰਖ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਰ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ। ਉਸ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ, ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਸਰ੍ਵਹੁਤਃ ਸਮ੍ਭृਤਂ ਪृषਦਾਜ੍ਯਮ੍ । ਪਸ਼ੂਨ੍ ਤਾਁਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਵਾਯਵ੍ਯਾਨਾਰਣ੍ਯਾਨ੍ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਉਸ ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਯਜਨਾ ਤੋਂ, ਘੀ ਤੇ ਦਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਹਵਾ ਦੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਬਣਾਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਸਰ੍ਵਹੁਤ ऋਚਃ ਸਾਮਾਨਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਜਾਯਤ
ਉਸ ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਯਜਨਾ ਤੋਂ, ਰਿਗ ਤੇ ਸਾਮ ਭਜਨ ਜਨਮੇ। ਛੰਦ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਯਜੁਸ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼੍ਵਾ ਅਜਾਯਨ੍ਤ ਯੇ ਕੇ ਚੋਭਯਾਦਤਃ । ਗਾਵੋ ਹ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਾ ਅਜਾਵਯਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਦੰਦ ਹਨ। ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ; ਉਸ ਤੋਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇੜਾਂ ਬਣੀਆਂ।
ਯਤ੍ਪੁਰੁषਂ ਵ੍ਯਦਧੁਃ ਕਤਿਧਾ ਵ੍ਯਕਲ੍ਪਯਨ੍ । ਮੁਖਂ ਕਿਮਸ੍ਯ ਕੌ ਬਾਹੂ ਕਾ ਊਰੂ ਪਾਦਾ ਉਚ੍ਯੇਤੇ
ਜਦ ਉਹ ਪੁਰਖ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ? ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੀ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਕੀ, رانਾਂ ਕੀ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋऽਸ੍ਯ ਮੁਖਮਾਸੀਦ੍ਬਾਹੂ ਰਾਜਨ੍ਯਃ ਕृਤਃ । ਊਰੂ ਤਦਸ੍ਯ ਯਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਅਜਾਯਤ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ رانਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।