ਨ ਵਾ ਉ ਏਤਨ੍ਮ੍ਰਿਯਸੇ ਨ ਰਿष੍ਯਸਿ ਦੇਵਾਁ ਇਦੇषਿ ਪਥਿਭਿਃ ਸੁਗੇਭਿਃ । ਹਰੀ ਤੇ ਯੁਞ੍ਜਾ ਪृषਤੀ ਅਭੂਤਾਮੁਪਾਸ੍ਥਾਦ੍ਵਾਜੀ ਧੁਰਿ ਰਾਸਭਸ੍ਯ
ਤੂੰ ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹੁੰਦਾ; ਤੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਭੂਰੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵਾਰੀ ਗਧੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈ।
ਸੁਗਵ੍ਯਂ ਨੋ ਵਾਜੀ ਸ੍ਵਸ਼੍ਵ੍ਯਂ ਪੁਂਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਁ ਉਤ ਵਿਸ਼੍ਵਾਪੁषਂ ਰਯਿਮ੍ । ਅਨਾਗਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨੋ ਅਦਿਤਿਃ ਕृਣੋਤੁ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਨੋ ਅਸ਼੍ਵੋ ਵਨਤਾਂ ਹਵਿष੍ਮਾਨ੍
ਘੋੜਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਗਾਂ, ਚੰਗਾ ਘੋੜਾ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਧਨ ਦੇਵੇ। ਅਦਿਤੀ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਪਾਪ ਕਰੇ; ਘੋੜਾ, ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।
ਯਦਕ੍ਰਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਾਯਮਾਨ ਉਦ੍ਯਨ੍ਸਮੁਦ੍ਰਾਦੁਤ ਵਾ ਪੁਰੀषਾਤ੍ । ਸ਼੍ਯੇਨਸ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਹਰਿਣਸ੍ਯ ਬਾਹੂ ਉਪਸ੍ਤੁਤ੍ਯਂ ਮਹਿ ਜਾਤਂ ਤੇ ਅਰ੍ਵਨ੍
ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਤੇ ਰੋਲਾ ਉਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ, ਬਾਜ ਦੇ ਪੰਖ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਬਾਂਹ—ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ, ਘੋੜੇ, ਉਥੇ ਜਨਮੀ।
ਯਮੇਨ ਦਤ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਤ ਏਨਮਾਯੁਨਗਿਨ੍ਦ੍ਰ ਏਣਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਅਧ੍ਯਤਿष੍ਠਤ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਅਸ੍ਯ ਰਸ਼ਨਾਮਗृਭ੍ਣਾਤ੍ਸੂਰਾਦਸ਼੍ਵਂ ਵਸਵੋ ਨਿਰਤष੍ਟ
ਯਮ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਤ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਰੱਸਾ ਫੜਿਆ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਘੋੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਵਸੂਆਂ ਨੇ ਛੱਡਿਆ।
ਅਸਿ ਯਮੋ ਅਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯੋ ਅਰ੍ਵਨ੍ਨਸਿ ਤ੍ਰਿਤੋ ਗੁਹ੍ਯੇਨ ਵ੍ਰਤੇਨ । ਅਸਿ ਸੋਮੇਨ ਸਮਯਾ ਵਿਪृਕ੍ਤ ਆਹੁਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦਿਵਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ
ਤੂੰ ਯਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਦਿਤੀ ਹੈਂ, ਘੋੜੇ; ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਤਾ ਹੈਂ ਗੁਪਤ ਵਚਨ ਨਾਲ। ਤੂੰ ਸੋਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈਂ, ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੰਢਾਂ ਹਨ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਤ ਆਹੁਰ੍ਦਿਵਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਪ੍ਸੁ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇ । ਉਤੇਵ ਮੇ ਵਰੁਣਸ਼੍ਛਨ੍ਤ੍ਸ੍ਯਰ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਰਾ ਤ ਆਹੁਃ ਪਰਮਂ ਜਨਿਤ੍ਰਮ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੰਢਾਂ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ। ਵਰਨ, ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਵੇ, ਘੋੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਮਾ ਤੇ ਵਾਜਿਨ੍ਨਵਮਾਰ੍ਜਨਾਨੀਮਾ ਸ਼ਫਾਨਾਂ ਸਨਿਤੁਰ੍ਨਿਧਾਨਾ । ਅਤ੍ਰਾ ਤੇ ਭਦ੍ਰਾ ਰਸ਼ਨਾ ਅਪਸ਼੍ਯਮृਤਸ੍ਯ ਯਾ ਅਭਿਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਗੋਪਾਃ
ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਨੌ ਧੋਵਣੀਆਂ ਹਨ, ਘੋੜੇ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਥਾਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਤੇ ਮਨਸਾਰਾਦਜਾਨਾਮਵੋ ਦਿਵਾ ਪਤਯਨ੍ਤਂ ਪਤਂਗਮ੍ । ਸ਼ਿਰੋ ਅਪਸ਼੍ਯਂ ਪਥਿਭਿਃ ਸੁਗੇਭਿਰਰੇਣੁਭਿਰ੍ਜੇਹਮਾਨਂ ਪਤਤ੍ਰਿ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਤੈਨੂੰ ਉਡਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਚੰਗੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਚਲਦਾ, ਪੰਖੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।
ਅਤ੍ਰਾ ਤੇ ਰੂਪਮੁਤ੍ਤਮਮਪਸ਼੍ਯਂ ਜਿਗੀषਮਾਣਮਿष ਆ ਪਦੇ ਗੋਃ । ਯਦਾ ਤੇ ਮਰ੍ਤੋ ਅਨੁ ਭੋਗਮਾਨਲ਼ਾਦਿਦ੍ਗ੍ਰਸਿष੍ਠ ਓषਧੀਰਜੀਗਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਕੋਈ ਮਾਨਵ ਤੇਰੀ ਰਸ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੜੀਆਂ ਫੜਦਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁ ਤ੍ਵਾ ਰਥੋ ਅਨੁ ਮਰ੍ਯੋ ਅਰ੍ਵਨ੍ਨਨੁ ਗਾਵੋऽਨੁ ਭਗਃ ਕਨੀਨਾਮ੍ । ਅਨੁ ਵ੍ਰਾਤਾਸਸ੍ਤਵ ਸਖ੍ਯਮੀਯੁਰਨੁ ਦੇਵਾ ਮਮਿਰੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੇ
ਰਥ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ, ਘੋੜੇ; ਗਾਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ। ਟੋਲੀਆਂ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪਿੱਛੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗੋऽਯੋ ਅਸ੍ਯ ਪਾਦਾ ਮਨੋਜਵਾ ਅਵਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਆਸੀਤ੍ । ਦੇਵਾ ਇਦਸ੍ਯ ਹਵਿਰਦ੍ਯਮਾਯਨ੍ਯੋ ਅਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਅਧ੍ਯਤਿष੍ਠਤ੍
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਤੇਜ਼ ਪੈਰ, ਮਨ ਦੀ ਚਾਲ, ਇੰਦਰ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ ਭੇਟ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਘੋੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਈਰ੍ਮਾਨ੍ਤਾਸਃ ਸਿਲਿਕਮਧ੍ਯਮਾਸਃ ਸਂ ਸ਼ੂਰਣਾਸੋ ਦਿਵ੍ਯਾਸੋ ਅਤ੍ਯਾਃ । ਹਂਸਾ ਇਵ ਸ਼੍ਰੇਣਿਸ਼ੋ ਯਤਨ੍ਤੇ ਯਦਾਕ੍ਸ਼ਿषੁਰ੍ਦਿਵ੍ਯਮਜ੍ਮਮਸ਼੍ਵਾਃ
ਉਹ ਘੋੜੇ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਪਤਲੇ ਕਮਰ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਆਸਮਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਘੋੜੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਤਵ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਤਯਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਵਨ੍ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਤ ਇਵ ਧ੍ਰਜੀਮਾਨ੍ । ਤਵ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਵਿष੍ਠਿਤਾ ਪੁਰੁਤ੍ਰਾਰਣ੍ਯੇषੁ ਜਰ੍ਭੁਰਾਣਾ ਚਰਨ੍ਤਿ
ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਉਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਸਿੰਗ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫੈਲ ਕੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਉਪ ਪ੍ਰਾਗਾਚ੍ਛਸਨਂ ਵਾਜ੍ਯਰ੍ਵਾ ਦੇਵਦ੍ਰੀਚਾ ਮਨਸਾ ਦੀਧ੍ਯਾਨਃ । ਅਜਃ ਪੁਰੋ ਨੀਯਤੇ ਨਾਭਿਰਸ੍ਯਾਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਵਯੋ ਯਨ੍ਤਿ ਰੇਭਾਃ
ਉੱਚਾ ਘੋੜਾ ਚਾਰਾ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਚਮਕ ਨਾਲ; ਅੱਗੇ ਬਕਰਾ ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੈਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਪ ਪ੍ਰਾਗਾਤ੍ਪਰਮਂ ਯਤ੍ਸਧਸ੍ਥਮਰ੍ਵਾਁ ਅਚ੍ਛਾ ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚ । ਅਦ੍ਯਾ ਦੇਵਾਞ੍ਜੁष੍ਟਤਮੋ ਹਿ ਗਮ੍ਯਾ ਅਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਦਾਸ਼ੁषੇ ਵਾਰ੍ਯਾਣਿ
ਉਹ ਘੋੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਭਗਤ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯ ਪਲਿਤਸ੍ਯ ਹੋਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਧ੍ਯਮੋ ਅਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਨਃ । ਤृਤੀਯੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਘृਤਪृष੍ਠੋ ਅਸ੍ਯਾਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਪਤਿਂ ਸਪ੍ਤਪੁਤ੍ਰਮ੍
ਇਸ ਸੋਹਣੇ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲੇ ਹੋਤਰ ਦਾ ਇਕ ਮੱਧਲਾ ਭਰਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਘੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਥੇ ਮੈਂ ਸਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਪ੍ਤ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਰਥਮੇਕਚਕ੍ਰਮੇਕੋ ਅਸ਼੍ਵੋ ਵਹਤਿ ਸਪ੍ਤਨਾਮਾ । ਤ੍ਰਿਨਾਭਿ ਚਕ੍ਰਮਜਰਮਨਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰੇਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੁਵਨਾਧਿ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਸੱਤ ਜਣੇ ਇਕ ਪਹੀਆ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਇਕ ਘੋੜਾ, ਸੱਤ ਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ; ਪਹੀਏ ਦੀ ਤਿੰਨ ਨਾਭੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹਨ।
ਇਮਂ ਰਥਮਧਿ ਯੇ ਸਪ੍ਤ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਪ੍ਤਚਕ੍ਰਂ ਸਪ੍ਤ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਃ । ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਸਾਰੋ ਅਭਿ ਸਂ ਨਵਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਗਵਾਂ ਨਿਹਿਤਾ ਸਪ੍ਤ ਨਾਮ
ਇਸ ਰਥ 'ਤੇ ਸੱਤ ਜਣੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਂ ਰੱਖੇ ਹਨ।
ਕੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਾਯਮਾਨਮਸ੍ਥਨ੍ਵਨ੍ਤਂ ਯਦਨਸ੍ਥਾ ਬਿਭਰ੍ਤਿ । ਭੂਮ੍ਯਾ ਅਸੁਰਸृਗਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਿਤ੍ਕੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਮੁਪ ਗਾਤ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮੇਤਤ੍
ਕੌਣ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਧਰਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ?
ਪਾਕਃ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਮਨਸਾਵਿਜਾਨਨ੍ਦੇਵਾਨਾਮੇਨਾ ਨਿਹਿਤਾ ਪਦਾਨਿ । ਵਤ੍ਸੇ ਬष੍ਕਯੇऽਧਿ ਸਪ੍ਤ ਤਨ੍ਤੂਨ੍ਵਿ ਤਤ੍ਨਿਰੇ ਕਵਯ ਓਤਵਾ ਉ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ; ਵੱਛੇ ਤੇ ਬਲਦ 'ਤੇ, ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਕੱਦ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ।
ਅਚਿਕਿਤ੍ਵਾਞ੍ਚਿਕਿਤੁषਸ਼੍ਚਿਦਤ੍ਰ ਕਵੀਨ੍ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਦ੍ਮਨੇ ਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ । ਵਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਤਮ੍ਭ षਲ਼ਿਮਾ ਰਜਾਂਸ੍ਯਜਸ੍ਯ ਰੂਪੇ ਕਿਮਪਿ ਸ੍ਵਿਦੇਕਮ੍
ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਨੇ ਛੇ ਥਾਵਾਂ, ਅਜਨਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਯ ਈਮਙ੍ਗ ਵੇਦਾਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯ ਨਿਹਿਤਂ ਪਦਂ ਵੇਃ । ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦੁਹ੍ਰਤੇ ਗਾਵੋ ਅਸ੍ਯ ਵਵ੍ਰਿਂ ਵਸਾਨਾ ਉਦਕਂ ਪਦਾਪੁਃ
ਜੋ ਇਸ ਸੋਹਣੇ ਦੀ ਥਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੱਸੇ; ਗਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਤਾ ਪਿਤਰਮृਤ ਆ ਬਭਾਜ ਧੀਤ੍ਯਗ੍ਰੇ ਮਨਸਾ ਸਂ ਹਿ ਜਗ੍ਮੇ । ਸਾ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰ੍ਗਰ੍ਭਰਸਾ ਨਿਵਿਦ੍ਧਾ ਨਮਸ੍ਵਨ੍ਤ ਇਦੁਪਵਾਕਮੀਯੁਃ
ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੰਡਿਆ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ; ਉਹ, ਗਰਭ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਚੁਭੀ ਹੋਈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੇ ਵੱਲ ਚਲੀ।
ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਤਾਸੀਦ੍ਧੁਰਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾ ਅਤਿष੍ਠਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਵृਜਨੀष੍ਵਨ੍ਤਃ । ਅਮੀਮੇਦ੍ਵਤ੍ਸੋ ਅਨੁ ਗਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਯੋਜਨੇषੁ
ਮਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਜੋੜੀ 'ਤੇ ਜੋਤੀ ਗਈ; ਗਰਭ ਅੰਦਰ ਖੜਾ ਸੀ; ਵੱਛਾ ਨੇ ਮਾਪਿਆ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਾਤॄਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਬਿਭ੍ਰਦੇਕ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਨੇਮਵ ਗ੍ਲਾਪਯਨ੍ਤਿ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਦਿਵੋ ਅਮੁष੍ਯ ਪृष੍ਠੇ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਦਂ ਵਾਚਮਵਿਸ਼੍ਵਮਿਨ੍ਵਾਮ੍
ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਪਹੀਏ ਦੀਆਂ ਗਿੜਾਂ ਥੱਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਂ ਨਹਿ ਤਜ੍ਜਰਾਯ ਵਰ੍ਵਰ੍ਤਿ ਚਕ੍ਰਂ ਪਰਿ ਦ੍ਯਾਮृਤਸ੍ਯ । ਆ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਗ੍ਨੇ ਮਿਥੁਨਾਸੋ ਅਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਤਾਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਬਾਰਾਂ ਗਿੜਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ, ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ, ਸਤ ਸੌ ਵੀਹ ਖੜੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਪਾਦਂ ਪਿਤਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕृਤਿਂ ਦਿਵ ਆਹੁਃ ਪਰੇ ਅਰ੍ਧੇ ਪੁਰੀषਿਣਮ੍ । ਅਥੇਮੇ ਅਨ੍ਯ ਉਪਰੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਪ੍ਤਚਕ੍ਰੇ षਲ਼ਰ ਆਹੁਰਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੂਰਲੇ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਪਰਲੇ ਨੂੰ, ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਛੇ ਗਿੜਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਾਰੇ ਚਕ੍ਰੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ । ਤਸ੍ਯ ਨਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਪ੍ਯਤੇ ਭੂਰਿਭਾਰਃ ਸਨਾਦੇਵ ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ਸਨਾਭਿਃ
ਪੰਜ ਗਿੜਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹੀਏ 'ਤੇ, ਜੋ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਧੂਰੀ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਨਾਂ ਉਹ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਿੜਾਂ।
ਸਨੇਮਿ ਚਕ੍ਰਮਜਰਂ ਵਿ ਵਾਵृਤ ਉਤ੍ਤਾਨਾਯਾਂ ਦਸ਼ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਹਨ੍ਤਿ । ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੂ ਰਜਸੈਤ੍ਯਾਵृਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਰ੍ਪਿਤਾ ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ
ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗਿੜ ਨਾਲ, ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਰਜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹਨ।
ਸਾਕਂਜਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਥਮਾਹੁਰੇਕਜਂ षਲ਼ਿਦ੍ਯਮਾ ऋषਯੋ ਦੇਵਜਾ ਇਤਿ । ਤੇषਾਮਿष੍ਟਾਨਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਧਾਮਸ਼ ਸ੍ਥਾਤ੍ਰੇ ਰੇਜਨ੍ਤੇ ਵਿਕृਤਾਨਿ ਰੂਪਸ਼ਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਅਕੇਲਾ ਜਨਮਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।