ਸ਼ੁਨਮਸ੍ਮਭ੍ਯਮੂਤਯੇ ਵਰੁਣੋ ਮਿਤ੍ਰੋ ਅਰ੍ਯਮਾ । ਸ਼ਰ੍ਮ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਸਪ੍ਰਥ ਆਦਿਤ੍ਯਾਸੋ ਯਦੀਮਹੇ ਅਤਿ ਦ੍ਵਿषਃ
ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰਯਮਨ, ਆਦਿਤਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਥਾ ਹ ਤ੍ਯਦ੍ਵਸਵੋ ਗੌਰ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਪਦਿ षਿਤਾਮਮੁਞ੍ਚਤਾ ਯਜਤ੍ਰਾਃ । ਏਵੋ ष੍ਵਸ੍ਮਨ੍ਮੁਞ੍ਚਤਾ ਵ੍ਯਂਹਃ ਪ੍ਰ ਤਾਰ੍ਯਗ੍ਨੇ ਪ੍ਰਤਰਂ ਨ ਆਯੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਾਇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਤਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ। ਹੇ ਅਗਨਿ, ਸਾਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੂਰ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਾਈ।
ਰਾਤ੍ਰੀ ਵ੍ਯਖ੍ਯਦਾਯਤੀ ਪੁਰੁਤ੍ਰਾ ਦੇਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਭਿਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਅਧਿ ਸ਼੍ਰਿਯੋऽਧਿਤ
ਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
ਓਰ੍ਵਪ੍ਰਾ ਅਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਵਤੋ ਦੇਵ੍ਯੁਦ੍ਵਤਃ । ਜ੍ਯੋਤਿषਾ ਬਾਧਤੇ ਤਮਃ
ਅਮਰ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰੁ ਸ੍ਵਸਾਰਮਸ੍ਕृਤੋषਸਂ ਦੇਵ੍ਯਾਯਤੀ । ਅਪੇਦੁ ਹਾਸਤੇ ਤਮਃ
ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਹਨੇਰਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਹੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਾ ਨੋ ਅਦ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾ ਵਯਂ ਨਿ ਤੇ ਯਾਮਨ੍ਨਵਿਕ੍ਸ਼੍ਮਹਿ । ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਨ ਵਸਤਿਂ ਵਯਃ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਹ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ 'ਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਨਿ ਗ੍ਰਾਮਾਸੋ ਅਵਿਕ੍ਸ਼ਤ ਨਿ ਪਦ੍ਵਨ੍ਤੋ ਨਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਨਿ ਸ਼੍ਯੇਨਾਸਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਿਨਃ
ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਪੈਦਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਏ, ਭੁੱਖੇ ਬਾਜ਼ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ।
ਯਾਵਯਾ ਵृਕ੍ਯਂ ਵृਕਂ ਯਵਯ ਸ੍ਤੇਨਮੂਰ੍ਮ੍ਯੇ । ਅਥਾ ਨਃ ਸੁਤਰਾ ਭਵ
ਭੈੜਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਭੈੜਾ ਭੇੜੀਆ ਤੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ; ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਉਪ ਮਾ ਪੇਪਿਸ਼ਤ੍ਤਮਃ ਕृष੍ਣਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਸ੍ਥਿਤ । ਉष ऋਣੇਵ ਯਾਤਯ
ਹਨੇਰਾ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਖੜਾ ਹੈ; ਰਾਤ, ਕਰਜ਼ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ।
ਉਪ ਤੇ ਗਾ ਇਵਾਕਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਦੁਹਿਤਰ੍ਦਿਵਃ । ਰਾਤ੍ਰਿ ਸ੍ਤੋਮਂ ਨ ਜਿਗ੍ਯੁषੇ
ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਰਾਤ, ਅਜਿਹੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਵਾਰ ਚੁਣ ਜੋ ਕਦੇ ਹਾਰਦੀ ਨਹੀਂ।
ਮਮਾਗ੍ਨੇ ਵਰ੍ਚੋ ਵਿਹਵੇष੍ਵਸ੍ਤੁ ਵਯਂ ਤ੍ਵੇਨ੍ਧਾਨਾਸ੍ਤਨ੍ਵਂ ਪੁषੇਮ । ਮਹ੍ਯਂ ਨਮਨ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਯਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪृਤਨਾ ਜਯੇਮ
ਹੇ ਅੱਗ, ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਸਭ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰੀਏ। ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਣ; ਤੂੰ ਨਿਗਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਜਿੱਤ ਲਈਏ।
ਮਮ ਦੇਵਾ ਵਿਹਵੇ ਸਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੋ ਮਰੁਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰਗ੍ਨਿਃ । ਮਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਰੁਲੋਕਮਸ੍ਤੁ ਮਹ੍ਯਂ ਵਾਤਃ ਪਵਤਾਂ ਕਾਮੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍
ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ—ਇੰਦਰ, ਮਰੁਤ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅੱਗ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਚੌੜਾ ਤੇ ਖੁੱਲਾ ਹੋਵੇ; ਹਵਾ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਗੇ।
ਮਯਿ ਦੇਵਾ ਦ੍ਰਵਿਣਮਾ ਯਜਨ੍ਤਾਂ ਮਯ੍ਯਾਸ਼ੀਰਸ੍ਤੁ ਮਯਿ ਦੇਵਹੂਤਿਃ । ਦੈਵ੍ਯਾ ਹੋਤਾਰੋ ਵਨੁषਨ੍ਤ ਪੂਰ੍ਵੇऽਰਿष੍ਟਾਃ ਸ੍ਯਾਮ ਤਨ੍ਵਾ ਸੁਵੀਰਾਃ
ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਜਦ ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਤਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵੀ ਯਜਕ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਣ; ਅਸੀਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹੀਏ।
ਮਹ੍ਯਂ ਯਜਨ੍ਤੁ ਮਮ ਯਾਨਿ ਹਵ੍ਯਾਕੂਤਿਃ ਸਤ੍ਯਾ ਮਨਸੋ ਮੇ ਅਸ੍ਤੁ । ਏਨੋ ਮਾ ਨਿ ਗਾਂ ਕਤਮਚ੍ਚਨਾਹਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਸੋ ਅਧਿ ਵੋਚਤਾ ਨਃ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਣ ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਹਨ; ਮੇਰੀ ਮੰਨਤ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਪਾਪ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਵੇ; ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਐਲਾਨ ਕਰੋ।
ਦੇਵੀਃ षਲ਼ੁਰ੍ਵੀਰੁਰੁ ਨਃ ਕृਣੋਤ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ ਇਹ ਵੀਰਯਧ੍ਵਮ੍ । ਮਾ ਹਾਸ੍ਮਹਿ ਪ੍ਰਜਯਾ ਮਾ ਤਨੂਭਿਰ੍ਮਾ ਰਧਾਮ ਦ੍ਵਿषਤੇ ਸੋਮ ਰਾਜਨ੍
ਦੇਵੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਦੇਣ; ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਇੱਥੇ ਤਾਕਤ ਦੇਣ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਾਈਏ; ਹੇ ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ, ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਘਾਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਗ੍ਨੇ ਮਨ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਤਿਨੁਦਨ੍ਪਰੇषਾਮਦਬ੍ਧੋ ਗੋਪਾਃ ਪਰਿ ਪਾਹਿ ਨਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚੋ ਯਨ੍ਤੁ ਨਿਗੁਤਃ ਪੁਨਸ੍ਤੇऽਮੈषਾਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬੁਧਾਂ ਵਿ ਨੇਸ਼ਤ੍
ਹੇ ਅੱਗ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਅਟੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਚਾ। ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਣ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਗੇ ਮਨ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਾ ਹੋਣ।
ਧਾਤਾ ਧਾਤॄਣਾਂ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਯਸ੍ਪਤਿਰ੍ਦੇਵਂ ਤ੍ਰਾਤਾਰਮਭਿਮਾਤਿषਾਹਮ੍ । ਇਮਂ ਯਜ੍ਞਮਸ਼੍ਵਿਨੋਭਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਦੇਵਾਃ ਪਾਨ੍ਤੁ ਯਜਮਾਨਂ ਨ੍ਯਰ੍ਥਾਤ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸਭ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਾ, ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਅਸ਼ਵਿਨ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਇਸ ਯਜਨਾ ਤੇ ਯਜਕ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
ਉਰੁਵ੍ਯਚਾ ਨੋ ਮਹਿषਃ ਸ਼ਰ੍ਮ ਯਂਸਦਸ੍ਮਿਨ੍ਹਵੇ ਪੁਰੁਹੂਤਃ ਪੁਰੁਕ੍ਸ਼ੁਃ । ਸ ਨਃ ਪ੍ਰਜਾਯੈ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵ ਮृਲ਼ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾ ਨੋ ਰੀਰਿषੋ ਮਾ ਪਰਾ ਦਾਃ
ਮਹਾਨ, ਸਭ ਵਾਰ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਦੇਵੇ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ—ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਕਰ।
ਯੇ ਨਃ ਸਪਤ੍ਨਾ ਅਪ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਮਵ ਬਾਧਾਮਹੇ ਤਾਨ੍ । ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਉਪਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਂ ਮੋਗ੍ਰਂ ਚੇਤ੍ਤਾਰਮਧਿਰਾਜਮਕ੍ਰਨ੍
ਜੋ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ; ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੀਏ। ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਿਆ, ਉਪਰੋਂ ਛੂਹੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ, ਚਲਾਕ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਸਰਹੀਣ ਕਰ ਦਿਓ।
ਨਾਸਦਾਸੀਨ੍ਨੋ ਸਦਾਸੀਤ੍ਤਦਾਨੀਂ ਨਾਸੀਦ੍ਰਜੋ ਨੋ ਵ੍ਯੋਮਾ ਪਰੋ ਯਤ੍। ਕਿਮਾਵਰੀਵਃ ਕੁਹ ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਮਨ੍ਨਮ੍ਭਃ ਕਿਮਾਸੀਦ੍ਗਹਨਂ ਗਭੀਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ ਸੀ, ਨਾ ਅਨਸਤਿਤਵ; ਨਾ ਹਵਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਸੀ। ਕੀ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਕਿੱਥੇ? ਕਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ 'ਚ? ਕੀ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਅਥਾਹ ਪਾਣੀ ਸੀ?
ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰਾਸੀਦਮृਤਂ ਨ ਤਰ੍ਹਿ ਨ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਅਹ੍ਨ ਆਸੀਤ੍ਪ੍ਰਕੇਤਃ। ਆਨੀਦਵਾਤਂ ਸ੍ਵਧਯਾ ਤਦੇਕਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯਨ੍ਨ ਪਰਃ ਕਿਂ ਚਨਾਸ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਮੌਤ ਸੀ, ਨਾ ਅਮਰਤਾ; ਨਾ ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਇਕਲਾ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਮ ਆਸੀਤ੍ਤਮਸਾ ਗੂਲ਼੍ਹਮਗ੍ਰੇऽਪ੍ਰਕੇਤਂ ਸਲਿਲਂ ਸਰ੍ਵਮਾ ਇਦਮ੍। ਤੁਚ੍ਛ੍ਯੇਨਾਭ੍ਵਪਿਹਿਤਂ ਯਦਾਸੀਤ੍ਤਪਸਸ੍ਤਨ੍ਮਹਿਨਾਜਾਯਤੈਕਮ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਖਾਲੀਪਣ ਤੇ ਸੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਤਪ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਜਨਮਿਆ।
ਕਾਮਸ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਸਮਵਰ੍ਤਤਾਧਿ ਮਨਸੋ ਰੇਤਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯਦਾਸੀਤ੍। ਸਤੋ ਬਨ੍ਧੁਮਸਤਿ ਨਿਰਵਿਨ੍ਦਨ੍ ਹृਦਿ ਪ੍ਰਤੀष੍ਯਾ ਕਵਯੋ ਮਨੀषਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੀਜ ਸੀ। ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਰਿਸਤਾ ਅਨਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਲਿਆ।
ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਨੋ ਵਿਤਤੋ ਰਸ਼੍ਮਿਰੇषਾਮਧਃ ਸ੍ਵਿਦਾਸੀ੩ਦੁਪਰਿ ਸ੍ਵਿਦਾਸੀ੩ਤ੍। ਰੇਤੋਧਾ ਆਸਨ੍ਮਹਿਮਾਨ ਆਸਨ੍ਤ੍ਸ੍ਵਧਾ ਅਵਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤਿਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਪਸਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ: ਹੇਠਾਂ ਸੀ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਸੀ? ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ।
ਕੋ ਅਦ੍ਧਾ ਵੇਦ ਕ ਇਹ ਪ੍ਰ ਵੋਚਤ੍ਕੁਤ ਆਜਾਤਾ ਕੁਤ ਇਯਂ ਵਿਸृष੍ਟਿਃ। ਅਰ੍ਵਾਗ੍ਦੇਵਾ ਅਸ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਨੇਨਾਥਾ ਕੋ ਵੇਦ ਯਤ ਆਬਭੂਵ
ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ? ਦੇਵਤੇ ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ—ਫਿਰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?
ਇਯਂ ਵਿਸृष੍ਟਿਰ੍ਯਤ ਆਬਭੂਵ ਯਦਿ ਵਾ ਦਧੇ ਯਦਿ ਵਾ ਨ। ਯੋ ਅਸ੍ਯਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰਮੇ ਵ੍ਯੋਮਨ੍ਤ੍ਸੋ ਅਙ੍ਗ ਵੇਦ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਵੇਦ
ਇਹ ਰਚਨਾ—ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਬਣੀ ਕਿ ਨਹੀਂ ਬਣੀ—ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣੇ।
ਯੋ ਯਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼੍ਵਤਸ੍ਤਨ੍ਤੁਭਿਸ੍ਤਤ ਏਕਸ਼ਤਂ ਦੇਵਕਰ੍ਮੇਭਿਰਾਯਤਃ । ਇਮੇ ਵਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋ ਯ ਆਯਯੁਃ ਪ੍ਰ ਵਯਾਪ ਵਯੇਤ੍ਯਾਸਤੇ ਤਤੇ
ਉਹ ਯਜਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੌ ਦੇਵਤਾਈ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਸਾਰਿਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਪੁਰਖੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਣਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਇਸ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਚਲੋ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ, ਚਲੋ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ।'
ਪੁਮਾਁ ਏਨਂ ਤਨੁਤ ਉਤ੍ਕृਣਤ੍ਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਵਿ ਤਤ੍ਨੇ ਅਧਿ ਨਾਕੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ । ਇਮੇ ਮਯੂਖਾ ਉਪ ਸੇਦੁਰੂ ਸਦਃ ਸਾਮਾਨਿ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਸਰਾਣ੍ਯੋਤਵੇ
ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸਾਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਆਸਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਬਣਾਏ, ਸਮੂਹ ਰਾਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਏ।
ਕਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਮਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਮਾਜ੍ਯਂ ਕਿਮਾਸੀਤ੍ਪਰਿਧਿਃ ਕ ਆਸੀਤ੍ । ਛਨ੍ਦਃ ਕਿਮਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਉਗਂ ਕਿਮੁਕ੍ਥਂ ਯਦ੍ਦੇਵਾ ਦੇਵਮਯਜਨ੍ਤ ਵਿਸ਼੍ਵੇ
ਮਾਪ ਕੀ ਸੀ? ਨਮੂਨਾ ਕੀ ਸੀ? ਨੀਵ ਕੀ ਸੀ? ਘੀ ਕੀ ਸੀ? ਘੇਰਨ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਕੀ ਸੀ? ਛੰਦ ਕੀ ਸੀ? ਪਾਠ ਕੀ ਸੀ? ਹਮਦ ਕੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ?
ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਭਵਤ੍ਸਯੁਗ੍ਵੋष੍ਣਿਹਯਾ ਸਵਿਤਾ ਸਂ ਬਭੂਵ । ਅਨੁष੍ਟੁਭਾ ਸੋਮ ਉਕ੍ਥੈਰ੍ਮਹਸ੍ਵਾਨ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਬृਹਤੀ ਵਾਚਮਾਵਤ੍
ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਯੁਗ ਬਣੀ; ਸਵਿਤਾ ਤੋਂ ਉਸ਼ਣਿਕ ਛੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਸੋਮ ਤੋਂ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਤੇ ਗੀਤ, ਮਹਾਨ; ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਤੀ ਛੰਦ ਬੋਲੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।