ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਦੇਵਤਾ ਸੂਰਿਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਪਹੀਆ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਜੁਆਇ ਕਿੱਥੇ ਲਗਾਈ—ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਿਆ ਲਈ ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਰੁਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਪਹੀਆ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬੁਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈ। ਸੂਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਦੋ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਅਗੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਇਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਚਿਨ੍ਹ, ਸਵੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਦ, ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਸਿਲਕ-ਕਪਾਹ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕਿਆ, ਚੰਗੀਆਂ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸੂਰਿਆ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੋ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਉਠੋ, ਚੱਲੋ! ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਤਨੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਦੂਜਾ, ਸਫ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਥਾਂ ਪੂਰੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੋ; ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਜਨਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਠੋ, ਚੱਲੋ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਦੂਜਾ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਥਾਂ ਲੱਭੋ; ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ; ਆਰਯਮਨ ਤੇ ਭਾਗ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ; ਦੇਵਤਾ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇਣ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਫੰਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸੀ; ਸੱਚ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅਣਹਾਨੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੋਂ ਨਹੀਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇੰਦਰ, ਦਇਆਲੂ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕismet ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਪੂਸ਼ਨ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਅਸ਼ਵਿਨ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵਣ; ਘਰ ਵਿੱਚ ਘਰੇਸ਼ਵਰੀ ਵਜੋਂ ਆਉ, ਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੋ। ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵਧੋ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਓ, ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਮਿਲਾਓ, ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੋ। ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਵਟ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਣਬਣ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੋ, ਦੌਲਤ ਵੰਡ ਦੋ; ਇਸ ਔਰਤ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਸਫਲ, ਪੀਲਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਗ, ਜੋ ਚੰਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ—ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੂਜਣਯੋਗ ਦੇਵਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ। ਜੋ ਜੋੜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਾਣ ਨਾ ਸਕਣ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਣ, ਤੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਔਖੇ ਸਥਾਨ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣ। ਇਹ ਵਧੂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਆਉ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕismet ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਓ। ਇਹ ਸੁੱਕਾ, ਇਹ ਕੜਵਾ, ਇਹ ਜ਼ਹਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਖਾਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਸੂਰਿਆ-ਸੂਕਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧੂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਸ਼ਾਪ, ਡਾਂਟ, ਤੇ ਕੱਟਣ—ਇਹ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਕismet ਲਈ ਫੜਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਜੀਓ; ਭਾਗ, ਆਰਯਮਨ, ਸਾਵਿਤਰ, ਤੇ ਪੁਰੰਧੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੂਸ਼ਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਬੀਜ ਬੀਜਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਵੰਸ਼ ਵਧਾ ਸਕੀਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਧੂ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਸੂਰਿਆ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ; ਫਿਰ, ਅੱਗੇ, ਅਗਨੀ ਵਧੂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਵੰਸ਼ ਸਮੇਤ, ਮੁੜ ਦੇ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਵਧੂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਦਿੱਤਾ; ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੌ ਪਤਝੜ ਜੀਵੇ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਦੂਜਾ, ਅਗਨੀ ਤੀਜਾ, ਚੌਥਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੌਲਤ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਇਸ ਔਰਤ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਨਾ ਜਾਓ; ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਜੀਓ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡੋ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਾਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦੇਵੇ, ਆਰਯਮਨ ਸਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਿਲਾਵੇ; ਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਦੋਪੈਰ ਤੇ ਚੌਪੈਰ ਲਈ ਭਲਾ ਲਿਆਓ। ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਰਮ ਬਣਾਓ, ਪਤੀ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ, ਦਇਆਲੂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ; ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੋ, ਨਰਮ ਹੋ—ਦੋਪੈਰ ਤੇ ਚੌਪੈਰ ਲਈ ਭਲਾ ਲਿਆਓ। ਇੰਦਰ, ਇਸ ਪੂਜਣਯੋਗ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਓ; ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਰਵਾਂ ਰੱਖੋ। ਸੱਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਬਣੋ, ਸਸੁਰ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਬਣੋ; ਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਬਣੋ, ਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਬਣੋ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾਵਣ, ਜਲ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਜੋੜਣ; ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ, ਧਾਤ੍ਰ ਤੇ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾਵਣ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਸੋਮਾ ਦਾ ਰਸ ਵਹਿ ਚੁਕਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਸੋਚਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਪਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਬਾਂਦਰ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਕੰਪਦਾ ਹੈਂ; ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ—ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਪੀਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਜੋ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹੈਂ? ਜਾਂ ਉਹ ਕੋਲ ਦੌਲਤ ਤੇ ਭਾਗ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਇੰਦਰ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ—ਕੁੱਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਟੇ, ਸੂਰ ਉਸ ਦਾ ਕੰਨ ਫਾੜੇ—ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੁੱਟ ਦਿਆਂ, ਗਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾ ਕਰਾਂ—ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਕੋਈ ਔਰਤ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੋਸ਼ੀਲੀ ਨਹੀਂ—ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਮਾਂ, ਸੁਲਭਿਕਾ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਹੋਣ ਦਿਉ। ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਜੰਘ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦਰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਰਿਸ਼ਤੇ, ਜੀਵਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਪਸਾਰਦੇ ਹਨ।