ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਮਾ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਾਯੂ ਉਸ ਸੋਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਵਿਅਾਹ ਸਮੇਂ, ਰੈਭਿਆ ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਬਣੀ, ਨਾਰਾਸ਼ੰਸੀ ਨੇ ਸਹਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸੂਰਿਆ ਦੀ ਵਧੀਆ ਪੋਸ਼ਾਕ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੋਈ। ਚਿੱਤਿਰਾ ਉਸ ਦੀ ਬੈਠਕ ਸੀ, ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਲਾਉਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਤ੍ਰ ਬਣ ਗਏ ਜਦੋਂ ਸੂਰਿਆ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਮੂਹ ਰਿਕ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਗੀਤ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੇ। ਕੁਰੀਰਾ ਓੜਣੀ ਬਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਸੂਰਿਆ ਲਈ ਅਸ਼ਵਿਨਿ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹ-ਸਾਥੀ ਬਣੇ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੋਮਾ ਵਰ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਸ਼ਵਿਨਿ ਸਾਥੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਿਆ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਰਿਆ ਦਾ ਮਨ ਰਥ ਦਾ ਧੁਰਾ ਬਣਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਚਮਕਦੇ ਬਲਦ ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਿਆ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਰਿਕ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਜੋਤੀ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਮਕਦਾ ਪਹੀਆ ਉਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਾਹ ਨੇ ਧੁਰਾ ਘੁੰਮਾਇਆ। ਸੋਚ-ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਰਥ ਤੇ ਸੂਰਿਆ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਰਥ ਲਈ ਜੋਆ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਗਾਵਾਂ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਨਾ ਜੋਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਸੁੱਚੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨਿ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਆਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਪੁਸ਼ਣ, ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ, ਸੋਹਣਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੂਰਿਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਆਏ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਪਹੀਆ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ, ਆਪਣਾ ਜੋਆ ਕਿੱਥੇ ਲਾਇਆ? ਪੁਜਾਰੀ ਦੋ ਪਹੀਏ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਿਆ ਲਈ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਕ ਪਹੀਆ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਗਿਆਨੀ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਦੋ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਵੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕੀ, ਵਧੀਆ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ। ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਧ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਣ। ਉੱਠ, ਚੱਲ ਪਏ! ਹੁਣ ਇਹ ਪਤਨੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਹੋਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਜਨਮਜਾਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉੱਠ, ਚੱਲ ਪਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ! ਤੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਹੋਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਲੱਭ; ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਰਸਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਲੱਭਣ; ਅਰਯਮਨ, ਭਗਾ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾਵਣ; ਦੇਵਤੇ ਸਾਡੀ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਖਮਈ ਕਰਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੀ ਫਾਹੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ; ਸੱਚ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਥੋਂ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰਹੇ, ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਚੁਰਾ ਨਾ ਸਕੇ; ਤਾਂ ਜੋ, ਇੰਦਰ, ਕਿਰਪਾਲੂ, ਇਹ ਔਰਤ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇ। ਪੁਸ਼ਣ ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਅਸ਼ਵਿਨਿ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ; ਘਰ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਮਾਲਕਣ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋ, ਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲ। ਇੱਥੇ, ਤੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ, ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲ। ਉਸਦੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਲਗਨ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਧਨ ਵੰਡ ਦਿਓ; ਇਹ ਔਰਤ, ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਕੇ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਪੀਲਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਗ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਵਧੂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਲੇ ਦੇਵਤੇ ਮੁੜ ਉਥੇ ਹੀ ਲੈ ਜਾਣ ਜਿੱਥੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਜੋ ਰਾਹ ਤੇ ਜੁੱਤੇ ਬੈਠੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਥਾਵਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣ। ਇਹ ਵਧੂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਇਹ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਰਵਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਸੂਰਿਆ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧੂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਲਾਂਘਣਾ, ਝਿੜਕਣਾ, ਕੱਟਣਾ—ਇਹ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਦਾ ਹਾਂ ਭਾਗ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਵੋ; ਭਗਾ, ਅਰਯਮਨ, ਸਾਵਿਤਾਰ ਅਤੇ ਪੁਰੰਧੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਕਰਤਵਾਂ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਣ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲੈ ਚਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਬੀਜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੰਗ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਆਏ, ਸੂਰਿਆ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ; ਮੁੜ, ਅਗਨੀ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ, ਸੰਤਾਨ ਸਮੇਤ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ; ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੌ ਹੇਮੰਤ ਜੀਵੇ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਗੰਧਰਵ ਨੇ, ਤੀਜਾ ਅਗਨੀ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਹ ਔਰਤ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਓ; ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਜੀਵੋ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡੋ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣ, ਅਰਯਮਨ ਸਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਿਲਾਵੇ; ਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਿਆ, ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਰਮ ਹੋਵੇ, ਪਤੀ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਧਨ-ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਲੋਂ ਭਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ; ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠੜੀ—ਸਾਡੀ ਸਭ ਲਈ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰਸਮ, ਹਰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੇ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।