ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਪੂਸ਼ਣ—ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹੜੀ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਭਗਵਾਨ ਪੂਸ਼ਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ। ਯਜਨ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਾਨੂ ਦੀ ਪਸੰਦ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਪੂਸ਼ਣ ਹੈ। ਜੋ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧੀਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਵਾਯੂ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧੋ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਇਨਾਮਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੀਲੀ ਦਾਢੀ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੇ ਜੋੜਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਖੋਜੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੋੜਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲਾ। ਪੂਸ਼ਣ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰਥ ਜੋੜੇ; ਇਨਾਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਯਜਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ, ਯੁੱਧ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ, ਮਹਾਂ ਬਲਦ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੰਦਰਵਾਂ ਸੋਮਾ ਪਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਬਲਦ ਬੋਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਜਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸੀ, ਸਭ ਦਾਨੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਨ; ਮੈਂ ਜਿੱਤਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਵਸੇ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਮਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਕੰਪਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵੰਜੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ। ਬਲਦ ਆ ਚੁੱਕੇ, ਜੀਵਨ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਆਖਰੀ ਆਏ। ਦੋ ਹਵਾ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਗਾਂਵਾਂ, ਜੌ ਲਈ ਜੋੜੀਆਂ, ਆਰਿਆਂ ਨੇ ਗਿਣੀਆਂ; ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ। ਆਰਿਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਮਾਲਕ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਚੁਣਦਾ? ਜਦ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੌ ਖਾਂਦੇ, ਮੈਂ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਜੌ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ, ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਢਾਹਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ; ਨਾ-ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜੋੜਦਾ। ਇੱਥੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ—ਮਾਸ ਤੋਂ, ਦੋ-ਪੈਰ ਤੇ ਚਾਰ-ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ। ਜੋ ਇੱਥੇ, ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਣ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਬਿਨਾ ਜੂਏ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ, ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ, ਕੌਣ ਅੰਨ੍ਹੀ ਨੂੰ ਚਾਹੇ? ਕੌਣ ਉਸ ਦੇ ਬੰਧ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਕੌਣ ਚੁੱਕੇ, ਕੌਣ ਵਿਆਹ ਲਈ ਚਾਹੇ? ਇੱਕ ਔਰਤ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿੰਨੀ ਪਿਆਰੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਇੱਛਤ ਤੋ ਘੇਰੀ ਹੋਈ? ਵਧੀਆ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਧਭਾਗੀ ਵਧੂ ਹੈ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ। ਕੌੜਾ ਜਾਗ ਗਿਆ, ਪਿੱਛੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ, ਸਿਰ ਨਾਲ ਢਾਲ ਰੱਖਦਾ। ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਕਦਾ, ਲੈਟ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਲਦਾ। ਇੱਕ, ਪਤਲੀਆਂ ਛਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਨੇੜੇ ਖੜਾ; ਮਾਂ, ਛੇਤੀ ਹੋਈ, ਅੰਬਰੀ ਖਾਂਦੀ। ਦੂਜੀ, ਗਾਂ, ਵਾਧੂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੀ; ਕਿਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ? ਸੱਤ ਵੀਰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ, ਆਖਰ ਮਿਲੇ; ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਨੌ ਖੜੇ ਆਏ; ਦਸ ਪੂਰਬ ਤੋਂ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਹ ਚਲਦੇ, ਖਾਂਦੇ। ਦਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪੀਲਾ ਤੇ ਆਮ; ਉਹ ਨੂੰ ਯਜਨ ਤੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ। ਮਾਂ, ਵਧੀਆ ਪਾਲਿਆ ਗਰਭ, ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਰੱਖਦੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ। ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਮੋਟਾ ਰਾਮ ਪਕਾਇਆ; ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਜੂਏ ਪਏ, ਖੇਡਣ ਬੈਠੇ। ਦੋ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼, ਸ਼ੁਧਤਾ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦੇ, ਸਾਫ ਕਰਦੇ। ਚੀਕਣ ਵਾਲੇ ਨਿਕਲੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਲਦੇ; ਰਸੋਈਆ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਪੰਖ ਦਾ ਅੱਧਾ। ਸਾਵਿਤਾ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਦੌੜਣ ਵਾਲਾ, ਮੱਖਣ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ।" ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਪਹੀਏ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ। ਆਰਿਆ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋਤ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੇ, ਅਚਾਨਕ, ਨੌਜਵਾਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਨਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਦੋ ਗਾਂ ਮੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ ਜੋੜੀਆਂ; ਰੋਕੋ ਨਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਤਾਜਗੀ ਬਣਨ ਦਿਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਗੁੰਮ; ਸੂਰਜ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਵਜਰ, ਚੌੜਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੂੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ, ਮਾਣ ਮਿਲਦੀ; ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਡਰ ਬਿਨਾ ਪਾਰ ਲੰਘਦੇ। ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਦਰਖ਼ਤ, ਗਾਂ ਮਾਪਦੀ; ਫਿਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਡਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਡਰ ਜਾਵੇ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿਓ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਖੜੇ; ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਉਪਰ ਉਠੇ। ਤਿੰਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਾਰਸ਼ ਗਰਮ ਕਰਦੇ; ਦੋ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਗੂੜ੍ਹ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਤੋਂ ਲੁਕੋ ਨਾ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ; ਉਹ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਸਸੁਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿਓ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਦਿਓ; ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਘਰ ਜਾਵੇ। ਵਜਰ ਵਾਲਾ ਬਲਦ, ਤੇਜ਼ ਸੀੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ। ਸਭ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਭਰਦਾ। ਪੱਥਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਸੋਮਾ ਪੀਸਦੇ, ਇੰਦਰ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੀਂਦੇ ਹੋ। ਬਲਦ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਂਦੇ, ਜਦ, ਦਾਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਚਮਚ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਹੋ। ਇਹ, ਗਾਇਕ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਹੋਵੇ: ਨਦੀਆਂ ਉਲਟ ਧਾਰਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਬਘੇਰੇ ਸਿੰਘ ਤੋਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਮਗਰਮੱਛ ਤੋਂ, ਗਿੱਦੜ ਸੂਰ ਤੋਂ, ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਲਟ ਜਾਂਦੇ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆ, ਗ੍ਰਿਤਸਾ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗਿਆਨ? ਤੁਸੀਂ, ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਬੋਲੋ, ਦਾਨੀ, ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਜੋ ਉਪਰ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਦਾ; ਮੇਰੇ ਜਣਨਹਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿੱਤ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਇੰਦਰ, ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ, ਸਦਾ ਪੁਰਸ਼। ਮੈਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਗਤ ਲਈ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਜੰਗਲ ਕੱਟਦੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਉਹ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਪੱਕਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਉਚਾਰਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੁਧੀ, ਯਜਨ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਖੋਜ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।