ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਜਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਤੇ ਯਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਸ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਸਤੇ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਪਰਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ ਸੋਮਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਦਿਲੋਂ ਦਾਤਾ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਸਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਾਨੀ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਫ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗ ਉਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੰਢਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਥ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸੋਮਾ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਕ ਪਾਨੀ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਰਸ ਥੱਕੇ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਨਿਕਾਲਿਆ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ—ਇਹ ਰੱਬੀ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ, ਸੋਮਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸ ਵਾਂਗ। ਸੋਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਰਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੀੜਿਆ ਰਸ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ, ਪਿਆਰੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ। ਸੋਮਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਸ ਨਾਲ ਵਗ, ਗਾਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ, ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ। ਜੋ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰਦਾ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਜਿੱਤੂ ਵਾਂਗ ਵਗ। ਸੋਮਾ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੱਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਛਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਦੇਵੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਕੁੜੀਆਂ, ਵਿਆਹਣ ਜੋਗੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਯਜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦੁ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਵਗ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨਾਮਾਂ ਵੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਗਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਸੁੰਦਰ ਭਜਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਰਾਜਸੀ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ ਪੰਛੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਪੀੜੇ ਰਸ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ਼ਾ (ਸਵੇਰ) ਨੂੰ ਭਜਨ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਰਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਤਸ਼ਾਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ਼ਾ, ਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਉਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਤੀਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਉਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਚਮਕਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਸਾਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਦੇ। ਤੂੰ ਅਟੱਲ, ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਗ। ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠ। ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਇੰਦੁ, ਤੂੰ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਇੰਦੁ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ; ਬਰਤਨ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ ਵਗ; ਸਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਧਨ ਦੇ। ਇੰਦੁ, ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਨਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਵਗ; ਤੂੰ ਨੌ ਦਰਿਆ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਕ ਵਾਰ, ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਲਈ ਸ਼ੰਭਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਤੁਰਵਸ਼ਾ ਤੇ ਯਦੁ ਨੂੰ ਵੀ।