ਸੋਮ ਰਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਇਉਂ ਵਰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਮ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਚੇਤਨ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਮ! ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਵਾ ਵੀ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੋਮ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰ, ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾ। ਹੇ ਪਿੰਗਲ ਸੋਮ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਵਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਅਥਾਹ ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਜਜਤ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੋਮ, ਜੋ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਓਵਰਫਲੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਾਤਾ! ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਤਾ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਿੰਗਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਬੂੰਦ ਇੰਦਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਾ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ, ਤੂੰ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ, ਸਤਿਆ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਵਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਮ! ਸਾਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਮਾ ਦੇ, ਦਾਤਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ; ਸਦੀਵੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼। ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੋਮ ਜਲ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਗਲ ਸੋਮ, ਸਤਿਆ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਅਖੰਡ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੋਮ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਵੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ; ਗਾਵਾਂ ਰੰਭਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਬੁਲਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਿੰਗਲ ਸੋਮ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਤਿਆ ਦੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਮ! ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਜਿਹਾ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼। ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ, ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅੱਗੇ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਵਰੁਣ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਵਾਨ ਸਾਂਡਾਂ, ਹੋਰ ਸਾਂਡ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿੰਗਲ ਸੋਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੋਹਣਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਅਰਪਣ। ਇਕ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਅਟੱਲ ਗੀਤ ਉਸ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਤਸੁਕ ਗਾਵਾਂ ਰੰਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵਹਿ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਖਾ। ਹੇ ਇੰਦੁ! ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਲਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ। ਹੇ ਵੀਰ! ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੀਰ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈਏ; ਚਾਹੁੰਦੇ ਧਨ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਗੇ। ਸੋਮ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਨਾਮ ਖੋਜੇਗਾ; ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵਿਧੀਆਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਵਧਦੇ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਭੇਜਦੇ ਹਾਂ। ਸਭ ਲੋਕ ਨੇ ਰਿਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮ, ਰਥਵਾਹ ਵਾਂਗ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੋਮ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮ, ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਦਿਵਿਆ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਠਾਸ ਭਰੇ ਪਾਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚਮਕਾ, ਅਕਲ ਤੇ ਕੌਸ਼ਲ ਬਖ਼ਸ਼। ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧੋ ਕੇ, ਸੋਮ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮ! ਭਗਤ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ—ਅਕਾਸ਼ੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੱਧਲੋਕੀ—ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਘੋੜੇ-ਜਨਮੇ, ਗਾਵਾਂ-ਖੋਜਦੇ ਸੋਮ! ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਵੀਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬਲ ਦਾ ਸੁਆਮੀ। ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਬਲਵਾਨ ਸੋਮ ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪੀਣ ਲਈ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਪਹਚਾਣ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਗਲ, ਬਲਵਾਨ ਸੋਮ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਕਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਅਟੱਲ ਆਸਰੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਤ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮ ਰਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਧਨ-ਸੰਪਦਾ, ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗਾਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਉਸਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।