ਇਹ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਹੈ ਸੋਮਾ ਦੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਵੀਂ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਦਿਤਿ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁੱਖਮ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੁਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗੁ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੁਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਦੇਣ 'ਚ ਧਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਸਾਥੀ, ਬੋਲਣ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਅਜੇਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸੋਮਾ, ਜਿਸਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਚੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਵਮਾਨਾ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਕ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਨਿਚੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਛਾਨਣੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਕਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਾਯੂ ਲਈ ਛਾਨਣੀ ਵਿਚ ਢਲਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਪਵਮਾਨਾ ਸੋਮਾ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਛਾਨਣੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸੋਮਾ, ਵਿਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਇਹ ਬੂੰਦ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸੋਮਾ, ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੋਮਾ ਛਾਨਣੀ ਵਿਚ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀ ਕੋਖ ਵਿਚ ਅਮਰ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਲਵਾਨ ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਸ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਤਰਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਪਵਮਾਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿਰਭ੍ਰਾਂਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਬੁਰੇ ਬਚਨ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਗਣ ਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਸ ਤਾਕਤਵਰ, ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਾਇਕ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜੋਤਿ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਤੇਰੀ ਪਵਿਤਰਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਸਾਡੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ, ਵੈਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖ। ਹੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਹਾਨੀ ਤੋਂ, ਹਰ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਬੂੰਦ, ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁਧ ਕਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤਾਕਤ ਲਿਆ। ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਸੋਮਾ, ਛਾਨਣੀ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਰਦੀ ਹੋਈ ਬੂੰਦ, ਵਿਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ। ਸੋਮਾ, ਵਿਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਸੋਮਾ ਨਿਚੋੜ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁਧ ਕਰਦੇ, ਵਗਦੇ ਸੋਮਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਚੇਤਨ ਦੌਲਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਵਾ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈ, ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ। ਹੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਵਾਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਅਖੁੱਟ ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸੋਮਾ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੋਮਾ, ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਹੇ ਦਾਨੀ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਤਾ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਚੋੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਬੂੰਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੰਸ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਵੱਲ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਸੋਚ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ; ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ੁਧ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰੂਪ ਦੀ ਕਥਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ, ਸਭ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।