ਸੋਮਾ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਯਜਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਸੁਧਾਰਕ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭਜਨ-ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਉਜਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਦਾਰਥ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਸੋਮਾ, ਜੋਰਵਾਨ ਹੈਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧੋਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਦੈਵੀ ਮਦਦ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਮਧੁਰ ਧਾਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ’ਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਕਵੀ ਹੈਂ, ਮਿੱਠਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਪੂਰ ਰਸ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਖਜਾਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਕਠਾ ਦੁਧ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ। ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ-ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ ਚਲਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾਰ ਭਜਨ ਜਾਂ ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਦੇ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸੋਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ; ਸਾਡੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪਾਲੋ। ਉਹ ਸਾਂਡ, ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘਾਹ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੀਲਾ ਸੋਮਾ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੱਉ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮਾ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨੋ, ਆਓ, ਡਟ ਕੇ ਖੜੋ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪਾ ਦਿਓ; ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਦਿਓ। ਸੋਮਾ, ਚਾਹੇ ਵੈਰੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਉਹਦੀ ਤਾਕਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦੇ। ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਫ਼ਰ ਪਸ਼ੂ-ਧਨ ਵਾਲਾ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਸੋਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ; ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ। ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਵਗ, ਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਧਨ ਦੇ, ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਦੇ। ਤੂੰ, ਸੋਮਾ, ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਦਭੁਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਅੱਗ, ਸੋਮਾ, ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧੋ ਕੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਛਾਣਣ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈਂ, ਭਜਨ ਨੂੰ ਵੀਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਤੇਜ਼ ਬੂੰਦਾਂ, ਸੋਮ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਚੁਣ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜਾਣਦੀਆਂ, ਇਹ ਭਜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੂੰਦਾਂ ਵਿਅਰਥ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਦੀ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਗਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਛਤ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਜੋਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮਾ ਉੱਤੇ, ਬੂੰਦਾਂ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਰਭੂਆਂ ਵਾਂਗ ਨਵਾਂ ਰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਥਾਪਦੇ ਹਨ; ਚਮਕਦਾਰ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਦਾਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਲਕੜੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਗਿਆਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸੋਮਾ, ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਨਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਛੁਟੇ ਹੋਏ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰਜਨਯਾ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਘੁੰਮਣੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਗਿਆਨੀ ਸੋਮਾ, ਦਧੀਚ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੂਰ ਤਕ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਮਰ, ਬਣਾਏ ਗਏ, ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਾਗਾ ਬੁਣ ਕੇ, ਇਹ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਧਨ, ਪਸ਼ੂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਾਗਾ ਤਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸਦਾ ਵਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ।