ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੋਕ ਸੋਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੱਦ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ—“ਹੇ ਸੋਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਾ।” ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੋਸ਼ਨ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੇ ਮੰਗਿਆ, “ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਚੰਗੀਆਂ ਕismetਾਂ ਬਰਸਾ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ।” ਸੋਮਾ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਰਦਾਸ ਹੋਈ, “ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਦੇ।” ਸੋਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਨਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੋਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਦੇਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਹੋਈ। ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਿਆਵੇ। ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਲ-ਧਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵਗੇ, ਅਤੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵਗੇ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਵਨ-ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਅਦਭੁਤ ਧਨ ਦੇਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਈ—ਉਹ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਚਮਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੋਹਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸੋਮਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਸ਼ਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਹ) ਵਿਛਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ, ਉੱਚੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਨ, ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੋਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੈ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰਾਤ ਤੇ ਸਵੇਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਪਾਸਕ ਦੋਵਾਂ ਹੋਤ੍ਰਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇੰਦਰ, ਮਹਾਨ ਬਲਦ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਇਲਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਵਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇੰਦੁ, ਇੰਦਰ, ਸੋਨਾ ਵਰਗਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਹਰਾ-ਭਰਾ, ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ। ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸੋਮਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਵਾਯੂ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸੂਰਜ, ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ—ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ। ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਨਸ਼ੇਲੇ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਨਿੱਕਲ ਕੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵੱਲ ਛਾਨਣੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਢਲਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦੁ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵੀ ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਸ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਛਾਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੌੜਨ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ ਦੌੜੂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਬਲਦ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਹਵਨ ਲਈ, ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਸਦਾ ਦੁੱਧ ਉਸਨੂੰ ਫੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸੋਹਣੀ, ਦਬਾਈ ਹੋਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਨ ਵਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦੁ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੀਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਜੋੜ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਠਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਾ, ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ, ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੇਟਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ। ਬਲਦ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਪਾਸਕ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਾ ਕਰਮ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਵਮਾਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਜ਼ਹੀਂ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਰਾ, ਪੀਲਾ ਸੋਮਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ; ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਭਾਗਾ ਲਈ, ਮਿੱਠਾਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਨ, ਮਿੱਠਾਸ, ਤਾਕਤ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਰਿਜਕ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਗਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਉਸਦੀ ਧਾਰਾ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯਜਮਾਨਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।