ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਵੀਰ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਤਗੜਾ ਘੋੜਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਭਗਤ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਚੇਰੇ ਹੋਏ ਯਜ੍ਨਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਸੁਣਣ। ਮਨੁੱਖ ਕੂਸ਼ਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਉਪਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਲਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਅਪਕ ਹੈ। ਭਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਦਰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਧੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਦਾਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਅਣਮੋਲ ਧਨ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਰਿਤ ਦਾ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਭਗਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਭਗਤ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ, ਅਮਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਚ ਅਡੋਲ, ਸੋਮ ਰਸ ਪੀਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਥ ਯਜ੍ਨ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਰਪੂਰ ਸੋਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ, ਤਾਕਤਵਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਜ੍ਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੋਲੋਂ ਵਧ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਯਜ੍ਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਮਈ ਰਸਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਨ। ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਭਗਤ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮ ਪੀਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਲਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਮ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਵਿਅਪਕ ਕੀਤਾ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿਅਪਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਯਜ੍ਨ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਿੱਠਾ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ, ਭਗਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜੇਤੂ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਵਿਅਪਕ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਤਕਰਮੀ ਲਈ ਘਿਉ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉਹੀ ਬੀਜ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦਾ; ਉਸਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਘਿਉ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਚਮਕਦੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ, ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਧੁਰਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ-ਧਰਤੀ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਵਾਲੇ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਾ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ, ਤੇ ਯਜ੍ਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਘਿਉ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮਲਦਾ, ਦਾਨੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਆਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਭਗਤ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ, ਉਹ ਸਭ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਰਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਸੋਨੇ-ਜਿਹਾ ਜੀਭ ਵਾਲਾ, ਨਵੀਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ। ਸਵਿਤਾ, ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਸੋਨੇ-ਹੱਥ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਪਹਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ-ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ-ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਵਿਤਾ ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਏ, ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮਾ, ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਮੇਤ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਅਪਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮਾ ਨੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵਗਾਇਆ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਪਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਪਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੰਗੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਸੱਚੇ ਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਂਗਿਰਸ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜ੍ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਬਲਵਾਨ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਦੇਵ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਝੁੰਡਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਆਪਣੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਦਇਆ, ਤੇ ਰਾਖੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।